قوعام • 16 ناۋرىز، 2021

قيىن كەزدە قولداۋ كورسەتكەن تۇرىك اعايىندار تەرىسكەيدە اشقان تۇڭعىش كاسىپورىن

41 رەت كورسەتىلدى

قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان العاشقى جىلدار. ەلدىڭ ەكو­­­­نوميكاسى داعدارىستى جاع­دايدا. سوتسياليزم جوسپارلى ەكو­­نوميكاسىمەن ءبىر-ءبىرىن ۇزىل­مەي­تىن شىنجىرمەن شاڭدىپ، ءبىرى قۇرىلىسىن سالىپ، ءبىرى جابدىقتارمەن جاراقتاپ، ءبىرى ءوندىرىپ، ءبىرى ساتىپ، ءبىرى الىستاعى تۇتىنۋشىلارعا جەتكىزىپ تۇرعان كاسىپورىنداردىڭ ءبارى ءبىر ساتتە تۇرالاپ قالعان. كەيبىرى ءالسىز دەممەن تىرشىلىك بەلگىسىن تانىتسا، ەكىنشىسى مۇلدەم جانسىزدانىپ، ءۇشىنشىسى شاشىلىپ قالعان زامان تۋعان.

كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي، «ەQ»

مىنە، وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ تۇرىك اعايىندار العاش­قى بولىپ سەنىم ءبىلدىرىپ، قازاق­ستاننىڭ سولتۇستىگىنە دا­يىن ءونىم وندىرۋگە قادام باس­تى. 1993 جىلى العاش رەت «پەترو­پاۆلدا تۇرىكتەر ماكا­رون فابريكاسىن سالادى ەكەن» دەگەن اقجولتاي حابار دۇڭك ەتە قالدى. بۇل ءىس ولار­دىڭ ەكونوميكالىق پايدا تابۋ ماقساتىن عانا ەمەس، ءبىزدى تۋىسقاندىقپەن قولداۋ ماقسا­تىن دا كورسەتكەندەي بولدى.

تەرىسكەيگە العاشقى بولىپ قادام باسقان ينۆەستور اتاقتى تۇرىك كاسىپكەرى بەكير وكان ەدى. ونىڭ دۇنيە جۇزىنە بەلگىلى «وكان حولدينگ» اتتى اسا ءىرى مەگاكاسىپورىنى بار. ول سان سالالى. بەرتىن ءتىپتى ۋنيۆەرسيتەت اشىپ، ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا جوعارى تابىستارعا قول جەتكىزۋدە. قىزىلجاردا ونىڭ حولدينگىنىڭ «يسوت» اتتى قۇرىلىس كومپانياسى ماكارون فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزدى. فابريكانىڭ ىرگە­تا­سىنىڭ العاشقى كىرپى­شىن قالاۋ­عا تۇڭعىش پرەزي­دەن­تى­مىز نۇرسۇلتان نازار­باەۆپەن بىرگە بەكير وكاننىڭ ءوزى دە قاتىسقان ەدى.

ماكارون ونىمدەرىن شىعا­را­تىن جابدىقتار شۆەي­تسا­ريالىق «بيۋلەر» كومپانيا­سىنان اكەلىنگەن. جارقىراپ تۇرعان جوعارى تەحنولوگيالى بۇل جاب­دىقتار ورناتىلعاندا فابريكانىڭ ءىشى جايناپ كەتكەن ەدى. كاسىپورىن بي­داي­دىڭ قاتتى سۇرىبىمەن جۇمىس ىستەپ، ءوزىنىڭ العاشقى ونىمدەرىن 1996 جى­ل­­دىڭ اقپان ايىنان باس­تاپ بەرە باس­تادى. ءونىمنىڭ اتىن بەكير وكان مىرزانىڭ ءوزى قازاقستان پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇر­مە­تىنە «سۇلتان» دەپ اتالاتىنىن جاريالاعان.

1998 جىلدان باستاپ كا­سىپ­ورىن ءوزىنىڭ گازبەن جاناتىن 3 قازاندىعى ارقىلى جىلۋ­مەن قامتاماسىز ەتىلدى. جال­پى الىپ جاتقان جەر اۋماعى 10،3 گا. تەمىرجول لينياسى بار. ەلەكتر قۋاتىمەن قوسالقى ستانسا ارقىلى قامتاماسىز ەتىلگەن.

ءونىم شىعارا باستاعان 25 جىلدا «سۇلتان» ساۋدا ماركاسى بار ماكارون ونىمدەرى قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ رىنوكتارىنا شىعىپ، قانداي قيىن باسەكەلەستىكتەرگە توتەپ بەرىپ، حالىق جاپا-تارماعاي الاتىن برەند ونىمگە اينالدى. ونىڭ قاپتاماسىنداعى «قازاق­ستاندا وندىرىلگەن» دەگەن بەلگىمەن قاتار، ناقتى پەتروپاۆل قالاسىنداعى مەكەن-جايىن كورگەندە الىستا جۇرگەن كەز كەلگەن سولتۇس­تىك­قازاقستاندىقتىڭ كوزىنە وتتاي باسىلادى.

وسى جىلداردا ماكارون فابريكاسى بارىنشا كەڭەيىپ، قۇرامىنا 93 مىڭ توننا استىق ساقتاي الاتىن ەلەۆاتور، قاتتى جانە جۇمساق بيدايدى ۇگەتىن ەكى ديىرمەندى قوسىپ الىپ، قازىر «سۇلتان» ەلەۆاتور-ديىرمەندى ماكارون كەشەنى» (ەدمك) اق دەگەن اتقا يە بولعان. بۇدان باسقا كونديتەر فابريكاسىن دا اشىپ، وندا­عان ءتۇر­لى ءتاتتى ونىمدەر وندىرۋ­دە. كەشەن 38 ءتۇرلى ماكارون ءونىمىن، جوعارى جانە ءبىرىن­شى سۇرىپتى نان ۇنىن شىعا­رادى. قازىر ءبىرىنشى سۇرىپتى ۇنعا تەمىر­دىڭ ميك­روەلەمەنتتەرىن قوسىپ شىعا­را­تىن جاڭا ءتۇرىن دە جاسايدى. نان قۇرا­مىن­دا وسى ەلەمەنتتىڭ بولعانى­ حالىق­تىڭ دەنساۋلىعىنا پايداسى زور ەكەن.

كاسىپورىننىڭ تاۋلىكتىك قۋاتى 192 توننا ماكارون ون­دىرۋگە جەتەدى. ونىمدەر يتاليانىڭ «ريچچارەللي» فير­­ماسى شىعارعان جاراقتار­دا قاپ­تالادى. ونىڭ جوعارى ساپالى، ەش­قانداي قوسپاسىز، تاسىمالعا ىڭعايلى، ەكولو­گيالىق تۇرعىدان تازا ونىم­دەرى قىتايدىڭ، رەسەيدىڭ، بەلا­رۋستىڭ، بارلىق ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ، موڭعوليانىڭ جانە باسقا ون شاقتى ەلدىڭ رىنوكتارىندا ۇلكەن سۇرانىس­قا يە بولىپ كەلەدى. «ناعىز جاقسى ماكارون قاتتى بولۋى كەرەك، ءتۇسى اشىق سارعىش جانە قايناتقان كەزدە سۋدى كوپ جۇتقانى ابزال. ءبىزدىڭ ونىمدەر ءدال سول ساپاعا ساي كەلەدى»، دەيدى «سۇلتاننىڭ» ماماندارى.

كاسىپورىننىڭ قازىرگى باس ديرەكتورى – وزەن مەحمەت. وعان دەيىن يدريس كارتال دەگەن جاقسى ازامات ۇزاق جىلدار بويى ابىرويمەن قىزمەت ىستەدى. ونىڭ كوپتەگەن دەمەۋشىلىك ىستەرىن سولتۇستىكقازاقستاندىقتار ۇمىتپايدى.

كاسىپورىن ماماندارى ءبىر ورىندا تۇرىپ قالماي، ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەدى. ماركەتينگتىك زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە 2019 جىلدان بەرى كاسىپ­ورىن «Pastamia» ساۋدا ماركاسى­مەن جاڭا ماكارون ونىمدەرىن شىعارا باس­تادى.

قازىر «سۇلتان» ەدمك» اق-دا 300-گە جۋىق ادام جۇ­مىس ىستەيدى. مۇندا جۇمىس ورىن­دارىن ءجيى اۋىس­تىرا­تىندار جوق، ۇجىم كوپتەن بەرى بەرىك قالىپتاسقان. ور­تاشا جالاقى – 154 مىڭ تەڭگە. قىزمەتكەرلەرگە قاراس­تى­رىلعان الەۋمەتتىك پاكەت تە مۇندا جاقسى جولعا قو­يىل­عان. ەڭبەككەرلەرىن جۇ­مىسقا وزدەرىنىڭ ارنايى كولىكتەرىمەن جەتكىزەدى، اۋىرىپ قالعاندارعا الەۋمەتتىك جاردەماقى تولەنەدى، تۇستىك اس باعاسى – 50 تەڭگە عانا، ارناۋلى جۇمىس كيىم­دەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. سون­داي-اق ءبىر رەتتىك الەۋمەتتىك كومەك تە بەرى­لەدى جانە اي سايىن جالاقى­سى­نىڭ 25 پا­يىزى كولەمىندە سىياقى تولەنەدى.

كاسىپورىن 2020 جىلى 6 ملرد تەڭگەنىڭ ماكارون ونىمدەرىن، 707 ملن تەڭگەنىڭ ۇنىن شىعارعان، بۇل 24 مىڭ توننا ماكارون ونىمدەرى مەن 6 مىڭ توننا ۇن رىنوكقا شىعارىلدى دەگەن ءسوز. وسى جىلى «سۇلتان» اق 472،9 ملن تەڭگەنىڭ ءتۇرلى سالىقتارىن تولەپ، ەلىمىزدىڭ بيۋدجەتىنە سۇبەلى كىرىس ەنگىزدى.

ءبىر قىزىعى، بۇل كاسىپورىن جامان ىندەتتىڭ كارانتينى كەزىندە دە جۇمى­سىن توقتاتقان جوق. تولىق قۋاتىن­دا جۇمىس ىستەمەگەنىمەن، بارلىق تەح­نولوگيالىق جابدىقتارى ىسكە قوسى­لىپ، ءونىم شىعارۋدى جالعاستىرعان.

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­دارىندا شەتەل كاپي­تا­لى­نىڭ ارالاسۋىمەن ءبىرىن­­شى بولىپ اشىلعان اق­شاڭ­­قان كاسىپورىن قازىر اب­دەن قۇ­لا­شىن جايعان. ول – ءبىز­دىڭ ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەرتە­ڭىنە دە­گەن سەنىمىمىزدى نى­عايت­­قان اقجولتاي كاسىپ­ورىن. ەكو­­نومي­كالىق داع­دا­رىستان قال­­جى­راپ، ەشقان­داي ءونىمدى وزدى­گى­­مىزدەن شىعارا المايمىز، ەر­­تەڭى­مىز نە بولار ەكەن دەگەن سارىۋايىمعا سالىنعان ساتتە كەۋ­دە­مىزدە ءۇمىت وتىن جاققان وسى «سۇلتان» ەدى. سوندىقتان ونىڭ اتى شىعىپ، داڭقى اسىپ، تا­بى­سى تاسىپ جاتسا، بار­شا قا­زاق­ستان­دىقتار قۋانا تۇسەرى حاق.

 

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

ۇقساس جاڭالىقتار