كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «ەQ»
مىنە, وسىنداي جاعدايدا ءبىزدىڭ تۇرىك اعايىندار العاشقى بولىپ سەنىم ءبىلدىرىپ, قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىنە دايىن ءونىم وندىرۋگە قادام باستى. 1993 جىلى العاش رەت «پەتروپاۆلدا تۇرىكتەر ماكارون فابريكاسىن سالادى ەكەن» دەگەن اقجولتاي حابار دۇڭك ەتە قالدى. بۇل ءىس ولاردىڭ ەكونوميكالىق پايدا تابۋ ماقساتىن عانا ەمەس, ءبىزدى تۋىسقاندىقپەن قولداۋ ماقساتىن دا كورسەتكەندەي بولدى.
تەرىسكەيگە العاشقى بولىپ قادام باسقان ينۆەستور اتاقتى تۇرىك كاسىپكەرى بەكير وكان ەدى. ونىڭ دۇنيە جۇزىنە بەلگىلى «وكان حولدينگ» اتتى اسا ءىرى مەگاكاسىپورىنى بار. ول سان سالالى. بەرتىن ءتىپتى ۋنيۆەرسيتەت اشىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا جوعارى تابىستارعا قول جەتكىزۋدە. قىزىلجاردا ونىڭ حولدينگىنىڭ «يسوت» اتتى قۇرىلىس كومپانياسى ماكارون فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزدى. فابريكانىڭ ىرگەتاسىنىڭ العاشقى كىرپىشىن قالاۋعا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرگە بەكير وكاننىڭ ءوزى دە قاتىسقان ەدى.
ماكارون ونىمدەرىن شىعاراتىن جابدىقتار شۆەيتساريالىق «بيۋلەر» كومپانياسىنان اكەلىنگەن. جارقىراپ تۇرعان جوعارى تەحنولوگيالى بۇل جابدىقتار ورناتىلعاندا فابريكانىڭ ءىشى جايناپ كەتكەن ەدى. كاسىپورىن بيدايدىڭ قاتتى سۇرىبىمەن جۇمىس ىستەپ, ءوزىنىڭ العاشقى ونىمدەرىن 1996 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ بەرە باستادى. ءونىمنىڭ اتىن بەكير وكان مىرزانىڭ ءوزى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قۇرمەتىنە «سۇلتان» دەپ اتالاتىنىن جاريالاعان.
1998 جىلدان باستاپ كاسىپورىن ءوزىنىڭ گازبەن جاناتىن 3 قازاندىعى ارقىلى جىلۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جالپى الىپ جاتقان جەر اۋماعى 10,3 گا. تەمىرجول لينياسى بار. ەلەكتر قۋاتىمەن قوسالقى ستانسا ارقىلى قامتاماسىز ەتىلگەن.
ءونىم شىعارا باستاعان 25 جىلدا «سۇلتان» ساۋدا ماركاسى بار ماكارون ونىمدەرى قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردىڭ رىنوكتارىنا شىعىپ, قانداي قيىن باسەكەلەستىكتەرگە توتەپ بەرىپ, حالىق جاپا-تارماعاي الاتىن برەند ونىمگە اينالدى. ونىڭ قاپتاماسىنداعى «قازاقستاندا وندىرىلگەن» دەگەن بەلگىمەن قاتار, ناقتى پەتروپاۆل قالاسىنداعى مەكەن-جايىن كورگەندە الىستا جۇرگەن كەز كەلگەن سولتۇستىكقازاقستاندىقتىڭ كوزىنە وتتاي باسىلادى.
وسى جىلداردا ماكارون فابريكاسى بارىنشا كەڭەيىپ, قۇرامىنا 93 مىڭ توننا استىق ساقتاي الاتىن ەلەۆاتور, قاتتى جانە جۇمساق بيدايدى ۇگەتىن ەكى ديىرمەندى قوسىپ الىپ, قازىر «سۇلتان» ەلەۆاتور-ديىرمەندى ماكارون كەشەنى» (ەدمك) اق دەگەن اتقا يە بولعان. بۇدان باسقا كونديتەر فابريكاسىن دا اشىپ, ونداعان ءتۇرلى ءتاتتى ونىمدەر وندىرۋدە. كەشەن 38 ءتۇرلى ماكارون ءونىمىن, جوعارى جانە ءبىرىنشى سۇرىپتى نان ۇنىن شىعارادى. قازىر ءبىرىنشى سۇرىپتى ۇنعا تەمىردىڭ ميكروەلەمەنتتەرىن قوسىپ شىعاراتىن جاڭا ءتۇرىن دە جاسايدى. نان قۇرامىندا وسى ەلەمەنتتىڭ بولعانى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا پايداسى زور ەكەن.
كاسىپورىننىڭ تاۋلىكتىك قۋاتى 192 توننا ماكارون وندىرۋگە جەتەدى. ونىمدەر يتاليانىڭ «ريچچارەللي» فيرماسى شىعارعان جاراقتاردا قاپتالادى. ونىڭ جوعارى ساپالى, ەشقانداي قوسپاسىز, تاسىمالعا ىڭعايلى, ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا ونىمدەرى قىتايدىڭ, رەسەيدىڭ, بەلارۋستىڭ, بارلىق ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ, موڭعوليانىڭ جانە باسقا ون شاقتى ەلدىڭ رىنوكتارىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ كەلەدى. «ناعىز جاقسى ماكارون قاتتى بولۋى كەرەك, ءتۇسى اشىق سارعىش جانە قايناتقان كەزدە سۋدى كوپ جۇتقانى ابزال. ءبىزدىڭ ونىمدەر ءدال سول ساپاعا ساي كەلەدى», دەيدى «سۇلتاننىڭ» ماماندارى.
كاسىپورىننىڭ قازىرگى باس ديرەكتورى – وزەن مەحمەت. وعان دەيىن يدريس كارتال دەگەن جاقسى ازامات ۇزاق جىلدار بويى ابىرويمەن قىزمەت ىستەدى. ونىڭ كوپتەگەن دەمەۋشىلىك ىستەرىن سولتۇستىكقازاقستاندىقتار ۇمىتپايدى.
كاسىپورىن ماماندارى ءبىر ورىندا تۇرىپ قالماي, ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەدى. ماركەتينگتىك زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە 2019 جىلدان بەرى كاسىپورىن «Pastamia» ساۋدا ماركاسىمەن جاڭا ماكارون ونىمدەرىن شىعارا باستادى.
قازىر «سۇلتان» ەدمك» اق-دا 300-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. مۇندا جۇمىس ورىندارىن ءجيى اۋىستىراتىندار جوق, ۇجىم كوپتەن بەرى بەرىك قالىپتاسقان. ورتاشا جالاقى – 154 مىڭ تەڭگە. قىزمەتكەرلەرگە قاراستىرىلعان الەۋمەتتىك پاكەت تە مۇندا جاقسى جولعا قويىلعان. ەڭبەككەرلەرىن جۇمىسقا وزدەرىنىڭ ارنايى كولىكتەرىمەن جەتكىزەدى, اۋىرىپ قالعاندارعا الەۋمەتتىك جاردەماقى تولەنەدى, تۇستىك اس باعاسى – 50 تەڭگە عانا, ارناۋلى جۇمىس كيىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. سونداي-اق ءبىر رەتتىك الەۋمەتتىك كومەك تە بەرىلەدى جانە اي سايىن جالاقىسىنىڭ 25 پايىزى كولەمىندە سىياقى تولەنەدى.
كاسىپورىن 2020 جىلى 6 ملرد تەڭگەنىڭ ماكارون ونىمدەرىن, 707 ملن تەڭگەنىڭ ۇنىن شىعارعان, بۇل 24 مىڭ توننا ماكارون ونىمدەرى مەن 6 مىڭ توننا ۇن رىنوكقا شىعارىلدى دەگەن ءسوز. وسى جىلى «سۇلتان» اق 472,9 ملن تەڭگەنىڭ ءتۇرلى سالىقتارىن تولەپ, ەلىمىزدىڭ بيۋدجەتىنە سۇبەلى كىرىس ەنگىزدى.
ءبىر قىزىعى, بۇل كاسىپورىن جامان ىندەتتىڭ كارانتينى كەزىندە دە جۇمىسىن توقتاتقان جوق. تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەمەگەنىمەن, بارلىق تەحنولوگيالىق جابدىقتارى ىسكە قوسىلىپ, ءونىم شىعارۋدى جالعاستىرعان.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا شەتەل كاپيتالىنىڭ ارالاسۋىمەن ءبىرىنشى بولىپ اشىلعان اقشاڭقان كاسىپورىن قازىر ابدەن قۇلاشىن جايعان. ول – ءبىزدىڭ ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەنىمىمىزدى نىعايتقان اقجولتاي كاسىپورىن. ەكونوميكالىق داعدارىستان قالجىراپ, ەشقانداي ءونىمدى وزدىگىمىزدەن شىعارا المايمىز, ەرتەڭىمىز نە بولار ەكەن دەگەن سارىۋايىمعا سالىنعان ساتتە كەۋدەمىزدە ءۇمىت وتىن جاققان وسى «سۇلتان» ەدى. سوندىقتان ونىڭ اتى شىعىپ, داڭقى اسىپ, تابىسى تاسىپ جاتسا, بارشا قازاقستاندىقتار قۋانا تۇسەرى حاق.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
