بۇل ءىس-شارا شىنىمەن دە تاريحي بولدى, ويتكەنى وعان قازاقستاننىڭ 8 ايماعىنان تىڭداۋشىلار عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە رەسەيلىك ارىپتەستەر جانە دە ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ءوزى قاتىستى. ينتەرنەتتەگى پلاتفورما ايگىلى جازۋشى مەن اقىننىڭ شىعارماشىلىعى بويىنشا زەرتتەۋشىلەر مەن ساراپشىلاردى بىرىكتىردى, ونى «ساز كىتابىنىڭ» فرانتسۋز اۋدارماشىسى لەون روبەل «گيلگامەشتىڭ, گيۋگو مەن حلەبنيكوۆتىڭ مۇراگەرى, ءىزباسارى» دەپ اتادى. شىنىندا لايىقتى باعا جانە ۇلكەن ادەبي جەتىستىك.
مودەراتور – كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور ا.ە.بيجكەنوۆا ۆەبيناردى اشىپ, ءىس-شارانىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىن, اسىرەسە ادەبيەتتى زەرتتەيتىن جانە بەلگىلى قازاقستاندىق اقىننىڭ شىعارمالارىن عىلىمي زەرتتەۋلەردە پلانەتارلىق ماسشتابتا قولداناتىن فيلولوگتار ءۇشىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ولجاس ومار ۇلى تۋرالى كوپ ايتۋعا بولادى, ول ايگىلى جانە اڭىزعا اينالعان تۇلعا, جازۋشى, اقىن, كەرەمەت لينگۆيست, قوعامدىق جانە ساياسي قايراتكەر, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى. ولجاس ومار ۇلى 85 جاسقا تولادى. بارلىق جينالعانداردىڭ اتىنان ءىس-شارانىڭ باستى سەبەپكەرىنە ۇزاق جىلدار دەنساۋلىق پەن شىعارماشىلىق ۇزاق ءومىر تىلەدى.
ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ رەكتورىنىڭ اتىنان پرورەكتور ديحان قامزابەك ۇلى ءسوز سويلەدى. ديحان قامزابەك ۇلى قازاق ادەبيەتى سالاسىنىڭ مامانى جانە جازۋشى-ادەبيەتتانۋشى بولا وتىرىپ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ پوەزياسى ءتىلىنىڭ ەرەكشەلىگىن, ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ پاتريوتتىق پافوسىنىڭ جاستاردى تاربيەلەۋ ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن باسا ايتتى. پرورەكتور ولجاس ومار ۇلىن تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتاپ, ۇزاق جىلدارعا بەرەكە-بىرلىك تىلەدى. تەرەڭ قۇرمەت بەلگىسى رەتىندە ديحان قامزابەك ۇلى ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلعان ولەڭدەرىن وقىدى.
سودان كەيىن ءسوز ولجاس ومار ۇلى سۇلەيمەنوۆتىڭ وزىنە بەرىلدى. اتاقتى قوناق ءوز سوزىندە ك ۇلىمسىرەي وتىرىپ, ول ەندى 21 عاسىردىڭ ادامى ەمەس, 20 ەكەنىن ايتتى, ويتكەنى ونىڭ بارلىق شىعارماشىلىق قىزمەتى وتكەن ۋاقىتقا تيەسىلى جانە شىعارماشىلىقتا ونىڭ جانىندا جۇرگەن ادامدار دا سول جەردە قالدى . ونىڭ قۇرمەتىنە وسىنداي ءىس-شارا ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن جىلى لەبىزدەرى شىن مانىندە اكەلىك سيپاتتا بولدى. ۇلى جازۋشى مەن اقىندى تىڭداۋ كۇگدە تىڭداۋ مۇمكىن ەمەس, سوندىقتان دا ۆەبيناردىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ولجاس ومار ۇلىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ونىڭ ءار ءسوزىن مۇقيات تىڭداۋدىڭ ءساتتى مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ بەلگىلى قاناتتى سوزدەرىنىڭ اراسىندا ء«ار ادام ءۇشىن ءوز جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى ءبىلۋ ماڭىزدى» دەگەن سوزدەر بار, سوندىقتان مودەراتور اتاپ وتكەندەي, بۇل اۆتوردىڭ كىتاپتارى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلارعا ارنالعان ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى اتاپ ايتقاندا, شەتەل فيلولوگياسى كافەدراسى ۆەبيناردىڭ ەسەپتەرىندە كەلتىرىلگەن عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناقتى كوزى. بۇل جازۋدىڭ ناتيجەسى.
ۆەبيناردىڭ تاعى ءبىر قۇرمەتتى قوناعى – سوۆەت زامانىنان بەرى تانىمال پۋبليتسيست, مەملەكەتارالىق «مير» تەلەراديوكومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى, 300-دەن استام عىلىمي جانە پۋبليتسيستيكالىق ماقالالاردىڭ اۆتورى, ستسەناريست, قازاقستان ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى شالاحمەتوۆ عادىلبەك ميناج ۇلىنىڭ سويلەگەن سوزدەرى قىزىقتى بولدى. ولجاس ومار ۇلىنىڭ دوسى ءارى ارىپتەسى رەتىندە عادىلبەك ميناجەۆيچ ءوزىنىڭ ايگىلى زامانداسىنان كوپ نارسە ۇيرەنەتىنىن, ونى ادىلەتتىلىگى مەن الەمگە بايسالدى كوزقاراسى ءۇشىن, سونداي-اق ءوزىنىڭ سارقىلماس ءپاتريوتيزمى مەن تۋعان جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ءۇشىن قۇرمەتتەيتىنىن باسا ايتتى. ول و.سۇلەمەنوۆتىڭ ولەڭدەرىن جاتقا ايتىپ بەردى.
ۆەبيناردىڭ باياندامالارى شەتەل فيلولوگياسىنىڭ 3 كۋرس دوكتورانتى اۋباكىر سامالدىڭ «ولجاس سۇلەيمەنوۆ قازىرگى زامانعى قازاقستاندىق اقىندار اعىنىندا» تاقىرىبىندا ءوزىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرىن ۇسىنعان سوزىمەن باستالدى. باياندامادا اۆتور مۇقاعالي ماقاتاەۆ, تۇمانباي مولداعاليەۆ جانە باسقا بىرقاتار اۆتورلار مەن ولجاس سۇلەيمەنوۆ سياقتى جەتەكشى اقىندار اراسىندا پاراللەلدەر جۇرگىزدى. ولەڭ تۇبەگەيلى ەرەكشەلەنگەنىمەن, تاقىرىپتا كوپتەگەن ۇقساستىقتار بار. جانە مانەرلىلىكتىڭ ىرعاعى, ولشەمى جانە مانەرلى كۇشى.
ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك شەشىمباي ۇلى تاحاننىڭ بايانداماسى عىلىمي كوزقاراسپەن جانە زەرتتەۋ تاسىلدەرىنىڭ تەرەڭدىگىمەن ەرەكشەلەندى. ول ولجاس سۇلەيمەنوۆ شىعارماشىلىعى اياسىنداعى تۇركى تاقىرىبى بويىنشابايانداما جاسادى. ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ نەگىزگى ەڭبەكتەرى كاسىبي تالداۋعا ۇشىراپ جانە پوەتيكالىق ماتىندەردىڭ كونتسەپتۋالدى جانە دەنوتاتتىق كەڭىستىگىندەگى نەگىزگى باسىمدىقتار انىقتالدى. نەگىزگى موتيۆ – دالا. پوەتيكالىق دۇنيەتانىمدى بايانداۋدىڭ بۇكىل تۇجىرىمداماسى ونىڭ اينالاسىندا قۇرىلعان. بۇل سونىمەن قاتار اۆتوردىڭ ءوزىنىڭ ادامدىق ميسسياسى تۋرالى جەكە كوزقاراسى رەتىندە قاراستىرىلادى.
بۇدان كەم ەمەس قىزىقتى ءارى تارتىمدى بايانداما ال فارابي اتىنداعى قازۇۋ جالپى ءتىل ءبىلىمى جانە الەم تىلدەرى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور گۇلميرا بايانجانقىزى ماديەۆانىكى بولدى. بايانداما: ولجاس سۇلەيمەنوۆ: ءسوزدىڭ ەتيمولوگياسىنا اتتى تاقىرىپتا سويلەدى. ولجاس ومار ۇلىنى تىڭداۋشىلارعا ءسوزدى, ونىڭ ءرولىن, فۋنكتسياسىن جانە وراسان اسەر ەتۋشى كۇشىن تۇسىنەتىن لينگۆيست رەتىندە اشتى. و.سۇلەيمەنوۆ, لينگۆيستيكاداعى ارحەولوگ سياقتى, اۋىزشا بەلگىلەردىڭ تامىرلارىنا, ولاردىڭ شىعۋ تەگىنە تەرەڭ بويلايدى. سونىمەن قاتار, ءبىلىمى بويىنشا لينگۆيست بولماسا دا, ول دامۋدىڭ بولجامدارىن جاساۋ ءۇشىن نەگىزگى ءپرينتسيپتى قاراۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىنەدى. ەتيمولوگيا دەگەنىمىز - وقىتۋ مەن ۇيرەتۋدى قاجەت ەتەتىن عىلىم. وكىنىشكە وراي, بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتەردە فيلولوگيا فاكۋلتەتتەرىندە ەتيمولوگيا كافەدرالارى جوق جانە بۇل ماماندىق ەش جەردە وقىتىلمايدى. سپيكەر لينگۆيستيكالىق عىلىمنىڭ جاڭا سالاسى – لينگۆيستيكالىق ارحەولوگيانى قۇرۋدىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
شەتەل فيلولوگياسىنىڭ جاس عالىمى, ماگيسترانت سارلىباەۆا ايدا كورەرمەندەرگە ولجاس سۇلەيمەنوۆ پوەزياسىنا امەريكاندىق كوزقاراس تاقىرىبىندا تاماشا اناليتيكالىق شولۋدى ۇسىندى. باياندامادا اقش-تىڭ اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى ناومي كۋففيدىڭ «جەر, ادامعا تاعزىم» پوەماسى بويىنشا زەرتتەۋلەرى, كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى بەركلي ح.رامنىڭ «از جانە مەن», «بالشىق كىتاپ» كىتاپتارىنا زەرتتەۋلەرى قامتىلدى; جانە ولجاس سۇلەيمەنوۆتى ەرنەست حەمينگۋەيمەن سالىستىردى. امەريكاندىق زەرتتەۋلەر تۇرعىسىنان قازاق اقىنى شىعارمالارىنىڭ ءرولى قازاق ادەبيەتى پريزماسى ارقىلى ۇسىنىلاتىن كوركەم-پوەتيكالىق, ەتنومادەني, تاريحي, فيلوسوفيالىق, سوتسيولينگۆيستيكالىق, پسيحولينگۆيستيكالىق, يدەولوگيالىق فاكتورلاردىڭ كۇردەلى كەشەنىندە جاتىر.
رەسەي عالىمى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, اكمۋللا اتىنداعى ءبمپۋدىڭ رومان-گەرمان لينگۆيستيكاسى جانە شەتەل ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى ماريا سەرگەەۆنا رىبينانىڭ «ولجاس سۇلەيمەنوۆ« يگور جورىعى »اۆتورلىعى تۋرالى پىكىرتالاستا» اتتى بايانداماسى اقپاراتقا تولى بولدى. بۇل تاريحي شىعارمانىڭ شىعۋ تەگى تۋرالى داۋلار 200 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. ماتىندە كىرمە سوزدەر بار ما, بار بولسا, ەۋروپالىق نەمەسە ءالى دە تۇركى تىلدەرىنەن الىنعان با, قازىرگى ءماتىنتانۋ, ەتيمولوگيا, تىلدەر تاريحى الدىندا تۇرعان جانە تەرەڭ ساراپتامانى قاجەت ەتەتىن جۇمباق بولىپ قالا بەرەدى. بىراق ءبارىبىر, 20-شى عاسىرداعى بەلگىلى لينگۆيستەردىڭ كوپشىلىگى (ر. ياكوبسون, يۋ.م. لوتمان, د.س. ليحاچەۆ) بۇل ماسەلە بويىنشا ءوز ۇكىمدەرىن جاريالادى.
سوڭعى بايانداماشى شەتەل فيلولوگياسىنىڭ جاس عالىمى, ماگيستر سانجار ساپابەكوۆ: ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ قازاقستان پوستمودەرنيزمىندەگى شىعارماشىلىعى اتتى تاقىرىپتا ءسوز قوزعادى. سانجار پوستمودەرنيزمنىڭ شىعۋ تەگى مەن بەلگىلەرى كريتەريلەرىنە ادەبي باعىت رەتىندە جان-جاقتى شولۋ جۇرگىزدى. پوستمودەرنيزمنىڭ بەلگىلەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا ولجاس سۇلەيمەنوۆ شىعارمالارىنىڭ قۇرىلىمىن زەرتتەۋگە تىرىسۋ, ءماتىن ىشىندە ەرەكشە پوەتيكالىق ەكپىندەردىڭ بولۋىن دالەلدەۋگە جانە بەلگىلى ءبىر ديسكرەتتىلىك دەڭگەيلەرىن اۆتوردىڭ شىعارماشىلىعىمەن جاس زەرتتەۋشىنىڭ ەرەكشە ەڭبەگى دەپ ايتۋعا بولادى.
قورىتىندىلاي كەلە, اقمۋللا اتىنداعى بمپۋ رومان-گەرمان لينگۆيستيكاسى جانە شەتەل ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى پروفەسسورى ت.ا.بۋركوۆا (ۋفا), ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ شەتەل فيلولوگياسى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى گ.ك.سارسيكەەۆا پىكىر تالاستا ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. ەكى ارىپتەس تە عىلىمي فورۋمنىڭ وزەكتىلىگىن, ۇسىنىلعان باياندامالاردىڭ جوعارى دەڭگەيىن جانە ءىس-شارانىڭ جاقسى ۇيىمداستىرىلۋىن قولدادى, سول ءۇشىن كافەدراعا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
ولجاس ومار ۇلى سۇلەيمەنوۆتىڭ جانە يۋنەسكو-نىڭ قامقورلىعىنداعى حالىقارالىق مادەنيەتتەردى جاقىنداستىرۋ ورتالىعىنىڭ اتىنان مودەراتور – ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ا.ە.بيجكەنوۆانىڭ اتىنا ۆاتساپ-مەسسەندجەرى ارقىلى ۆەبيناردىڭ جوعارى دەڭگەيى ءۇشىن العىس ءبىلدىرىلدى.
شەتەل فيلولوگياسى كافەدراسى وسى ءىس-شارامەن بەلگىلى زامانداس, پوەتيكالىق دانىشپان, اڭىزعا اينالعان تۇلعا ولجاس ومار ۇلى سۇلەيمەنوۆتىڭ 85 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك ءىس-شارالاردىڭ جالپى قازىناسىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى!
