ا. ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن جانە وقىتۋمەن قامتۋ وزەكتى بولىپ قالۋدا. بۇگىنگى تاڭدا 2 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى قامتۋ 71,2%, 3-6 جاستاعىلاردى قامتۋ 98,7% قۇرايدى. 2025 جىلعا قاراي 2-6 جاستاعى بالالاردى قامتۋ 95%-عا, 3-6 جاستاعى بالالاردى قامتۋ 100%-عا جەتەدى. ول ءۇشىن جەكە مەنشىك بالاباقشالار جەلىسى ودان ءارى دامىتىلادى. سونىمەن قاتار مينيسترلىك ۆاۋچەرلىك قارجىلاندىرۋدى, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ بالاما نىساندارىن ەنگىزۋدى دامىتۋدى جوسپارلاۋدا.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا مودەلى ازىرلەندى. ونى ەنگىزۋ جاڭا وقۋ جىلىنان باستالادى. بۇل ءۇشىن «ويىن ارقىلى وقىتۋ» قاعيداتى نەگىزىندە مەملەكەتتىك ستاندارتقا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. سونىمەن بىرگە, جاڭا مودەل اتا-انالاردى بالالاردىڭ تاربيەسىنە, دامۋىنا تارتۋ ءۇشىن ولارمەن تىعىز جۇمىس جاساۋدى قاراستىرادى», دەدى قر بعم باسشىسى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ماتەماتيكا, تىلدەر جانە ينفورماتيكا پاندەرىنە باسىمدىق بەرىلەدى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشۋ كوزدەلىپ وتىر. وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن العاش رەت ۇلگىلىك وقۋ باعدارلامالارىن ساراپتاۋدان جانە اپروباتسيادان وتكىزۋ قاراستىرىلادى.
وقۋلىقتاردىڭ قۇرىلىمى مەن مازمۇنىنا قويىلاتىن بىرىڭعاي تالاپتار بەكىتىلەدى. ساراپشىلارعا بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى, بازاسى قالىپتاستىرىلادى. ۇلگەرىم دەڭگەيى تومەن وقۋشىلارعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ءبىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ شارالارى جالعاسادى. وقۋ ناتيجەلەرى تومەن وقۋشىلار ءۇشىن ونكۇندىك دەمالىس باعدارلاماسى جانە جازعى مەكتەپتەردى ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانۋدا.
دارىندى بالالاردى قولداۋ جۇمىستارى جالعاسادى. 2020 جىلى ەلىمىزدىڭ دارىندى بالالارى حالىقارالىق وليمپيادا مەن عىلىمي جارىستاردا 437 مەدال يەلەندى. قوسىمشا ءبىلىم الۋعا كەڭ مۇمكىندىك بەرۋ جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋگە مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورنالاستىرۋ جوسپارلانۋدا. مەملەكەتتىك تاپسىرىس كونكۋرستىق نەگىزدە جانە جەكەمەنشىك ۇيىمداردا ورنالاساتىن بولادى. 2025 جىلعا دەيىن بارلىق مەكتەپتەردە سپورتپەن اينالىسۋعا جاعداي جاسالادى.
سونداي-اق, دەنە شىنىقتىرۋ مۇعالىمدەرىنە سەكتسيالار مەن ۇيىرمەلەر وتكىزگەنى ءۇشىن قوسىمشا اقى تولەۋ ماسەلەسى پىسىقتالادى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭى اياسىندا پەداگوگتەردىڭ ەڭبەك جاعدايلارى جاقسارتىلۋدا. پەداگوگتەرگە ءتان ەمەس فۋنكتسيالاردى جانە كوزدەلمەگەن ەسەپتەرگە تارتۋدان بوساتۋ شارالارى قابىلداندى, ياعني, مۇعالىمدەر تەك 2 قۇجاتتى — ەلەكتروندىق جۋرنال مەن ساباق جوسپارىن تولتىرۋى كەرەك.
سونىمەن قاتار, پەداگوگتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى كەڭەستەر ەنگىزىلەدى. 2024 جىلعا قاراي پەداگوگتەردىڭ جالاقىسى 2 ەسەگە ارتادى. وسىنىڭ بارلىعى مەكتەپتەردى كادرلارمەن تولىق جابدىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پەداگوگيكالىق كادرلاردى دايارلاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋ تالاپتارى كۇشەيتىلدى. 2021 جىلدان باستاپ پەداگوگيكالىق ماماندىقتاردىڭ تۇلەكتەرى كاسىبي شەبەرلىككە سەرتيفيكاتتاۋدان وتەدى.
«شەكتى بالل 50 باللدان 75 باللعا دەيىن كوتەرىلدى. بولاشاق پەداگوگتارعا ستيپەنديا مولشەرى 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ارتتى. مەكتەپتى التىن مەدالمەن بىتىرگەن تۇلەكتەرگە پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا تۇسۋگە ستيمۋل تۋىندايدى», دەدى ءبىلىم بەرۋ ءمينيسترى.
ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ بولىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە 34 اپاتتى جانە 137 ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. بولجام بويىنشا, 2025 جىلعا قاراي ورىن تاپشىلىعى شامامەن 670 مىڭ ورىندى قۇرايدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 800 جاڭا مەكتەپ سالۋ جوسپارلانۋدا. 2021 جىلى 200 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. سوڭعى ەكى جىلدا ەلىمىزدە 41 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 126 جەكەمەنشىك مەكتەپ اشىلدى. مينيستر بۇل سوڭعى 10 جىلدا اشىلعان جەكەمەنشىك مەكتەپتەردىڭ رەكوردتىق سانى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى ۋاقىتتا قر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ 800 مەكتەپتى ءسالۋدىڭ جول كارتالارىن جاساۋدا. ول ءۇشىن 4 مەحانيزم قولدانىلادى: مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتى قولدانۋ, جەكەمەنشىك مەكتەپتەر جەلىسىن دامىتۋ, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن نىسانالى قۇرىلىس, مودۋلدىك كونسترۋكتسيالاردان مەكتەپتەر سالۋ.
سونىمەن بىرگە, 5000 مەكتەپتىڭ ينفراقۇرىلىمى جاڭارتىلادى. بۇل – بالالارعا قاۋىپسىز جانە قولايلى جاعدايلاردى جاساۋ, جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن, پاندىك كابينەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, مەكتەپ جيھازدارىن جاڭارتۋ, مەكتەپ كىتاپحانالارى مەن اسحانالارىن جاڭعىرتۋ, كۇردەلى جانە كەشەندى اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزۋ. بيىل اتالعان جۇمىس 1000 مەكتەپتە جۇرگىزىلەدى. ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جۇمىستارى جالعاسادى. ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا ارنالعان ۇيىمداردىڭ جۇمىس ىستەۋ ءنورماتيۆى 50 مىڭ بالاعا 1 پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيا (پمپك) ەسەبىنەن جاڭارتىلادى.
«تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بارلىق جاستارعا قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا كوللەدجدەردە تەگىن وقۋعا مۇمكىندىك بەرىلەدى. 2017 جىلدان بەرى تەگىن تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ 60,5%-عا دەيىن ۇلعايدى. بىراق جىل سايىن 11-سىنىپ تۇلەكتەرىنىڭ 50%-ى اقىلى بولىمگە وقۋعا تۇسەدى. 2025 جىلعا دەيىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرگە جاستاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن 100%-عا دەيىن قامتۋ جوسپارلانۋدا», دەدى اسحات ايماعامبەتوۆ.
كوللەدجدەرگە اكادەميالىق دەربەستىكتى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇگىنگى كۇنى زاڭنامالىق دەڭگەيدە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ كوللەدجدەردە وقۋ مەرزىمدەرىن بەلگىلەۋى تۋرالى نورما الىنىپ تاستالدى. 9-سىنىپ نەگىزىندە وقۋ مەرزىمىن 3,6 جىلدان 2 جىلعا دەيىن جانە 11-سىنىپ نەگىزىندە 2,6 جىلدان 1,5 جىلعا دەيىن قىسقارتۋ جوسپارلانۋدا. كوللەدجدەر وقۋ مەرزىمدەرىن وزدەرى رەتتەيدى جانە ءوز ونىمدەرىن ساتۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. بيىل «جاس مامان» جوباسى اياسىندا 180 كوللەدجدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ اياقتالادى.
جوبانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءاربىر وڭىردە دامىعان ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى, جاڭا وقۋ جوسپارلارى مەن باعدارلامالارى, بار كەمىندە 7 زاماناۋي كوللەدج جۇمىس ىستەيتىن بولادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, كوللەدجدەردى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز سەنىمگەرلىك باسقارۋ دامۋدا. سەنىمدى باسقارۋشىلار مەن كوللەدجدەردى ىرىكتەۋ ءۇشىن كريتەريلەر تىزبەسى ازىرلەندى. جوعارى ءبىلىم بەرۋدە كاسىپتىك ستاندارتتار نەگىزىندە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن 100% جاڭارتۋ مىندەتى تۇر. 2025 جىلعا قاراي يننوۆاتسيالىق باعدارلامالاردىڭ ۇلەسى 20% قۇرايدى. جوعارى ءبىلىم بەرۋ تيىمدىلىگىنىڭ كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى دۇنيەجۇزىلىك رەيتينگتەردەگى وكىلدىگى بولىپ تابىلادى. 2025 جىلعا قاراي QS WUR رەيتينگىنە كىرەتىن قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانى 15-كە دەيىن ارتادى. 2025 جىلعا قاراي رەسپۋبليكا اۋماعىندا 5 جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورنىنىڭ كامپۋستارىن اشۋ جوسپارلانۋدا.
جالپى العاندا, بۇل دارىندى جاستاردىڭ ەلدەن كەتۋىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ستۋدەنتتەردى جاتاقحانالارداعى ورىندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2020 جىلى 20 مىڭ ورىندىق 75 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. 2025 جىلعا قاراي كەمىندە 50 مىڭ جاڭا ورىن پايدالانۋعا بەرىلەدى. جوعارى ءبىلىم الۋعا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ ءۇشىن 2025 جىلعا دەيىن گرانتتار سانى 50%-عا ارتادى. كادرلار دايارلاۋعا ارنالعان گرانتتار تەك سۇرانىسقا يە باعىتتارعا عانا بولىنەتىن بولادى. گرانتتاردىڭ ءارتۇرلى تۇرلەرى ەنگىزىلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىلعى وقۋ جىلىندا ستيپەنديالار مولشەرى ستۋدەنتتەر ءۇشىن 25%-عا, دوكتورانتتارعا 83%-عا ۇلعايتىلدى.
«نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەسى بويىنشا يننوۆاتسيالار مەن سەرپىندى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ, وزىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءوسۋ نۇكتەلەرى بولاتىن 2 وزىق جوعارى وقۋ ورنى قۇرىلاتىن بولادى. ءبىز بۇل جۇمىستى پەتروپاۆل جانە شىمكەنت قالالارىندا باستادىق», دەدى مينيستر.
سونداي-اق ەلىمىزدىڭ باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 20 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بازاسىندا «اكادەميالىق ارتىقشىلىق» ورتالىقتارى قۇرىلاتىن بولادى. بۇل ماقساتقا 80 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن. كريتەريلەر بويىنشا 15 مىقتى وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورنى جانە 5 مىقتى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنى ىرىكتەلەدى.
ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى شارالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلعا قاراي: 3-6 جاستاعى بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەمەن جانە وقىتۋمەن 100% قامتۋ; 3 اۋىسىمدى وقىتۋدى جويۋ; PISA حالىقارالىق زەرتتەۋىندە 15 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ ناتيجەلەرىن 40 باللعا جاقسارتۋ; 15 جوو-نىڭ QS رەيتينگىنە ەنۋى; NEET ساناتىنداعى جاستار ۇلەسىن تومەندەتۋ كۇتىلۋدە. قوستاناي وبلىسىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دامۋى تۋرالى اكىم ارحيمەد مۇحامبەتوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇندە وبلىستا 815 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 500 مەكتەپ: 489 مەملەكەتتىك جالپى ءبىلىم بەرەتىن, 5 كەشكى مەكتەپ, 6 جەكەمەنشىك مەكتەپ بار. 2025 جىلعا دەيىن 407 اۋىل مەكتەبىن جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اعىمداعى جىلى اۋىل مەكتەپتەرىن جاڭعىرتۋعا 5,1 ملرد تەڭگەدەن اسا باعىتتالدى, ونىڭ ىشىندە 82 اۋىل مەكتەبىن جاڭعىرتۋعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى باعىتتاۋ جوسپارلانعان, 37 مەكتەپتە كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار 82 مەكتەپتە 165,9 ملن تەڭگە سوماسىنا وقۋشى جيھازدارىن جاڭارتۋ, 140,3 ملن تەڭگەگە 15 ءپان كابينەتىن جاڭعىرتۋ, سونداي-اق 41 مەكتەپكە تۋرنيكەتتەر ورناتۋ جانە 24 اۋىل مەكتەبى ءۇشىن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋگە جاعداي جاساۋ, 18 بىرلىك اۆتوكولىك ساتىپ الۋ قاراستىرىلعان.
«ودان باسقا, وقۋشى ورىندارى تاپشىلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيىن 13 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە ساماننان جانە قامىستان سالىنعان مەكتەپتەردىڭ ورنىنا 4 مودۋلدىك مەكتەپ سالىنادى. وسىلايشا, اۋىلدىق مەكتەپتەردى جاڭعىرتۋ ماسەلەسى ەرەكشە باقىلاۋدا تۇر», دەدى قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى.
