الەم • 10 ناۋرىز, 2021

COVID-19: دالدىك ەمەس, جەدەلدىك ماڭىزدى

300 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پاندەميا سالدارىنان تۋىنداعان ەكونوميكالىق داعدارىستان شىعۋ ءبىر كۇننىڭ ءىسى ەمەس ەكەنى بەلگىلى. وسىعان وراي اقش-تىڭ نيۋ-يورك قالاسى جاعدايدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋدى Covid-19-دى جىلدام انىقتايتىن تەستتەر وندىرىسىنەن باستاماق.

COVID-19:  دالدىك ەمەس, جەدەلدىك ماڭىزدى

 

نيۋ-يورك بيلىگى ءىرى مەگاپوليستىڭ ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋدى ىندەتتى بىردەن انىقتاۋعا ارنالعان ەكسپرەسس-تەستتەر ءوندىرىسىن جولعا قويۋ ارقىلى شەشۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبانى قالاداعى ەكونوميكالىق دامۋدى قولداۋعا باعىتتالعان نيۋ-يوركتىڭ ەكونوميكالىق دامۋ كورپوراتسياسى كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرىمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرادى. بولىنەتىن قارجىنىڭ كولەمى دە قوماقتى. ۇيىم زەرتتەۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرى دوكتور دەۆيد حوعا 164 مىڭ دوللار بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ىندەتتى 10-15 مينۋتتىڭ ىشىندە انىقتايتىن قۇرىلعى ءدارىحانادا ساتىلاتىن جۇكتىلىككە ارنالعان تەستكە ۇقسايتىن بولادى.

ۇيىم وكىلى ىندەتتى انىقتاۋدىڭ جاڭا يننوۆاتسيالىق ۇلگىلەرى جەتىلگەن سايىن, قالانىڭ بۇرىنعى تىرشىلىگىنە قايتا ورالۋىنا جانە ەكونوميكا­نىڭ قالپىنا كەلۋىنە مۇمكىندىك ارتا تۇسە­تىنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, جابىلۋعا ءماجبۇر بولعان جۇمىس ورىن­دارى قايتا اشىلىپ, ادامدار جاپ­پاي جۇمىسىنا ورالا باستايدى. زەرت­تەۋشىلەر توبىنىڭ الدىنداعى باس­تى مىندەت, ەڭ الدىمەن, اقش-تىڭ ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دارمەكتەر باس­قار­ماسىنان رۇقسات الۋ بولىپ تۇر. بۇل كەلى­سىمنەن كەيىن تەست فەدەرالدى نەمەسە مەملەكەتتىك ورگاندارعا تىركەلمەي-اق, قالا اۋماعىندا قولجەتىمدى بولادى.  

نيۋ-يوركتاعى تىرشىلىك ءبىر جىلدان كەيىن قايتا جاندانا باستادى. سپورتتىق ءىس-شارالاردى تاماشالاۋ مۇمكىندىگى مەن وزگە دە ويىن-ساۋىق ورىندارىنىڭ اشىلۋى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى جاعدايدىڭ جاقسارعانىن كورسەتسە, ەكىنشى جاعىنان ناعىز سىناق بولايىن دەپ تۇر. جاقىندا نيۋ-يوركتەگى مەملەكەتتىك مەكتەپتەردەگى كەيبىر وقۋشىلار كۇندىزگى وقۋعا قايتا ورالعان. ناۋرىزدىڭ ورتاسىندا قالا تۇرعىندارىنا ۇيلەنۋ تويلارىنا بارۋعا رۇقسات ەتىلەدى, سونداي-اق گۋبەرناتور ەندريۋ كۋومو جازعى لاگەر جۇمىسىن جوسپارلاي بەرۋگە بولاتىنىن ايتقان. كەڭسەگە ورالعان قىزمەتكەرلەردىڭ دە سانى كۇرت ارتۋى مۇمكىن.

دەسە دە وڭىردەگى ەپيدەميالىق احۋال ءماز ەمەس. Wall Street Journal تال­داۋىنا سايكەس, تۇرعىنداردىڭ شامامەن 13,3 پايىزى ۆاكتسينانىڭ ءبىر دوزاسىن الىپ ۇلگەرسە دە, نيۋ-يورك وزگە شتاتتارمەن سالىستىرعاندا ەكپە بويىنشا ارتتا كەلەدى. قالاداعى ىندەتتى انىقتاۋ قارقىنىنا كەلەر بولساق, مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتى وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, كۇنىنە 200 مىڭنان استام ادام تەكسەرىلەدى. الايدا مەملەكەت COVID-19-دى انىقتاۋ ءۇشىن كۇنىنە 350 مىڭنان استام ادامدى تەستتەن وتكىزۋگە قاۋقارلى. لابوراتوريالىق پتر تالداۋ­مەن قاتار, ناۋقاستاردىڭ 20 پايىزى ەكسپرەسس-تەست تاپسىرادى. ىندەتتى جىلدام انىقتايتىن تەستكە سۇرانىستىڭ بارىن اڭعارعان ماماندار بۇل ءادىستى نازارسىز قالدىرۋعا بولمايتىنىن ايتادى. ارينە, لابوراتوريالىق تالداۋ ۆيرۋس جۇقتىرعانداردى, ونىڭ ىشىندە سيمپتومسىز كەلگەندەرىن دالىرەك انىقتايدى. دەگەنمەن, سالاداعى زەرتتەۋلەر جىلدام ءادىستىڭ جۇقپالى ناۋقاستاردى انىقتاۋعا كومەكتەسەتىنىن كورسەتىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى بۇل تەستتى ىندەتتى جاپپاي انىقتاۋدىڭ ارزان ءارى قولجەتىمدى ءتۇرى رەتىندە قولدانۋ كەرەكتىگىن العا تارتقان. سونداي-اق بۇل جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ءىس-شارا ۇيىمداستىرۋشىلارى ءۇشىن وتە ىڭعايلى بولماق. گارۆاردتىڭ ەپيدەميو­لوگى مايكل مينا ۇيدە ءجيى جاسالاتىن جەدەل تەستتەردىڭ ءتيىمدى ەكەنىن وسىعان دەيىن دە ايتقان. نيۋ-يورك پەن وزگە دە شتاتتاردىڭ جەتەكشىلەرى ەكسپرەسس-تەستتى كوپتەپ العىلارى كەلگەنىمەن, وعان جاۋاپتى ورگاننىڭ ماقۇلداۋىن­سىز قول جەتكىزە المايدى. كولۋمبيا ۋني­ۆەرسيتەتىنەن بولەك, ءۇي جاعدايىندا جاساۋعا بولاتىن تەست وندىرەتىن 20-دان استام كومپانيا تىركەۋدەن وتە الماي ءجۇر. قان تالداۋىنىڭ دالدىگىن ايتىپ, جەدەل تەستتى قولدامايتىن ماماندار دا بار. ولارعا دوكتور دەۆيد حو ءدال قازىر بىزگە ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ 100 پايىزىن ەمەس, ادام كوپ جينالاتىن ورىندارداعى ناۋقاستاردى انىقتاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى.

 

مەلاني گرەيس ۋەست,

Wall Street Journal

 

سوڭعى جاڭالىقتار