سۋرەتتى تۇسىرگەن – ۆالەري بۋگاەۆ
ەل بويىنشا پاۆلودار, وسكەمەن, تەمىرتاۋ قالالارىندا عانا ترامۆاي جۇرەدى. الماتىداعى ترامۆاي پاركى 2015 جىلى جابىلىپ قالعان. پاۆلوداردا رەلستى كولىكتىڭ كەلەشەگى زور. ولاي دەيتىنىمىز, وبلىس بيلىگى مەن جەرگىلىكتى ترامۆاي پاركى ەكولوگيالىق جاعىنان ءتيىمدى كولىكتى دامىتۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرىپ جاتىر. ەڭ اۋەلگى ماقسات – پاركتەگى ەسكىرگەن ۆاگونداردىڭ ورنىنا جاڭالارىن ساتىپ الۋ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭىرىمىزگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە پاۆلودار قالاسىنداعى ترامۆاي جۇيەسىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ, قۇرامداردى جاڭارتۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىن تاپسىرعان ەدى. «مەنىڭشە, پاۆلوداردا ترامۆايدى ساقتاپ قالۋ قاجەت. ەگەر قاجەت بولسا, جولداردى جاڭعىرتىپ, جاڭا, دىبىسسىز, ترامۆايلار ساتىپ الۋ كەرەك شىعار. بىراق تراۆماي – وزىنشە تارتىمدى كولىك ءتۇرى. ەۋروپانىڭ كوپتەگەن دامىعان قالاسىندا ترامۆايلار كەدەرگىسىز جۇرەدى. بۇل – جەرگىلىكتى تۇرعىندار ۇناتاتىن ەكولوگيالىق جانە ىڭعايلى كولىك. ترامۆاي جۇيەسىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ, قۇرامداردى جاڭارتۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك» دەگەن ەدى پرەزيدەنت.
پاۆلودار قالاسىنداعى ترامۆاي جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى بۇگىندە 90 شاقىرىمدى قۇرايدى. كولىك كاسىپورنىنىڭ يەلىگىندەگى 100-دەن استام ۆاگون جولاۋشىلارعا ۇزبەي قىزمەت كورسەتىپ, ۇيىم ەندىگى ارادا جاڭا باعىتتاردى اشۋعا تالپىنىپ وتىر.
جۋىقتا «د.ماحمۇدوۆ اتىنداعى پاۆلودار قالاسىنىڭ ترامۆاي باسقارماسىندا» بەلارۋس ەلىنەن جەتكىزىلگەن 10 جاڭا ترامۆاي ۆاگونىنىڭ العاشقى 4 ۆاگونى تانىستىرىلدى. بارلىق ۆاگوندار قاۋىپسىزدىك پەن جايلىلىقتىڭ زاماناۋي جۇيەلەرىمەن, سالونداعى تەمپەراتۋرانى اۆتوماتتى رەتتەۋ, بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتالعان ءارى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جولاۋشىلارعا بارىنشا بەيىمدەلگەن. جاڭا ترامۆايلاردىڭ ەسكىلەرىمەن سالىستىرعاندا سىيىمدىلىقتارى دا جوعارى, ءبىر مەزەتتە 36 ادام ادام وتىرسا, تاعى 120 ادام تۇرەگەپ تۇرعان كۇيى جول جۇرە الادى.
ترامۆاي پاركىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىر ترامۆاي جەلىسىندە 109 ترامۆاي قاتىنايدى, ونىڭ ىشىندە 70 ۆاگوننىڭ پايدالانۋ مەرزىمى وتكەن. الداعى بىرنەشە جىلدا ەسكىرگەن 65 ۆاگوندى اۋىستىرۋ, قالعاندارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءبىز ترامۆايلاردى ساقتاپ قانا قويماي, ولاردى ودان ءارى دامىتۋدامىز. بۇل – ەكولوگيالىق جاعىنان تازا, پاۆلودارلىقتار ماقتان تۇتاتىن ءوز ىرعاعى بار تىرشىلىك تىنىسى. بۇگىن جاڭا ترامۆايدىڭ بىرىنە ءمىنىپ, ەرەكشە اسەر الدىم. بيىل ءبىز بەلارۋس ەلىنەن 10 ۆاگون ساتىپ الدىق, ونىڭ 4-ەۋى قالاعا جەتكىزىلدى. الداعى ۋاقىتتا 109 ۆاگوننىڭ 65-ءىن جاڭارتىپ, قالعاندارىن جاڭعىرتۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار دوستىق شاعىن اۋدانىندا جاڭا ترامۆاي جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. جاڭا ترامۆايلار جايلىلىعىمەن, كەڭدىگىمەن, تىنىش جۇرىسىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءارى 20 شاقىرىمعا دەيىن اۆتونومدى جۇرە الادى. سونىمەن قاتار قالاعا جاڭا ءارى زاماناۋي 15 اۆتوبۋس جەتكىزىلدى. ولار №18, №27 باعىتتارىنا شىعارىلادى. ەكولوگيالىق ەۋرو-5 ستاندارتىنا ساي كەلەتىن بۇل كولىكتەردى پاۆلودار اۆتوكومبيناتى ساتىپ الدى. جالپى العاندا, پاۆلوداردىڭ اۆتوبۋس پاركى تولىقتاي جاڭارتىلدى دەۋگە نەگىز بار. 2022 جىلدان بەرى 260 اۆتوبۋس الىنىپ, بۇگىندە ولار قالا تۇرعىندارىنىڭ جايلىلىعىنا قىزمەت ەتۋدە, – دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس اكىمى اسايىن بايحانوۆ.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ترامۆايلار جاڭا باعىتتى ىسكە قوسۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى. بيىل دوستىق شاعىن اۋدانىندا ۇزىندىعى 5 كم بولاتىن جاڭا ترامۆاي جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالماقشى. جاڭا جەلى بويىنشا مەردىگەر انىقتالعان, جەر جاعدايى مۇمكىندىك بەرگەن بويدا ىسكە كىرىسەدى. جوبا تەحنيكالىق تۇرعىدان كۇردەلى بولعاندىقتان, ونى كەلەسى جىلعى جازدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىق اياقتاپ, پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. اۋماققا ەلەكترلى بايلانىس جەلىلەرىن ۇستاپ تۇراتىن بەتون باعاندار سالۋدىڭ قاجەتتىلىگى جوق كورىنەدى. ترامۆاي پاركىنىڭ حابارلاۋىنشا, اتالعان باعىتتا جاڭا ءارى اۆتونومدى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن ۆاگوندار جولعا شىعادى. شاھاردىڭ وڭتۇستىك-باتىس بولىگىندە جاڭادان سالىنىپ جاتقان دوستىق شاعىن اۋدانىنا كەلەر جىلى ترامۆاي كولىكتەرىنىڭ جۇرە باستايتىنى تۋرالى جاڭالىق جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى قۋانتىپ وتىر.
تاعى ءبىر اتاپ وتەتىن ماسەلە, ەكىنشى پاۆلودار شاعىن اۋدانىندا ترامۆاي جۇرگىزۋ كوپتەن بەرى قوزعالىپ كەلە جاتىر. سەبەبى بۇل اۋماقتاعى تۇرعىندار اۆتوبۋس مارشرۋتتارىنىڭ ازدىعىنا, ولاردىڭ مەجەلى ۋاقىتىنان كوپ كەشىگەتىنىنە ءجيى شاعىمداناتىن ەدى. اسىرەسە قىس مەزگىلىندە پروبلەما كوپ تۋىندايدى. ەگەر ترامۆاي تارماعى سالىنسا, جولاۋشىلاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋى جەڭىلدەي تۇسەدى.
جالپى, كەيىنگى جىلدارى وبلىس ورتالىعىنداعى كوشە جولدارىنىڭ ينفراقۇرىلىمى زامانعا ساي رەتتەلىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىل جالپى ۇزىندىعى 45 كم بولاتىن 22 كوشەگە ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانعان. ونىڭ ىشىندە قالانىڭ نەگىزگى ماگيسترالدارى – اكادەميك ساتباەۆ, كاتاەۆ, قايىرباەۆ, كريۆەنكو, ءماشھۇر ءجۇسىپ, بۇقار جىراۋ, ەستاي كوشەلەرى مەن تاعى دا باسقا اۋماقتار قامتىلعان.
ال ەرتىس وزەنى ۇستىمەن وتەتىن جاڭا كوپىردىڭ قۇرىلىسى بۇگىندە 40 پايىزعا ورىندالعان. جاڭا كوپىردىڭ ارالىقتارىن قىركۇيەك ايىندا ءتۇيىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر كوپىردىڭ بىرنەشە تىرەگىنە 276 مەترلىك ارالىق قۇرىلىمدار ورناتىلعانىمەن, ازىرشە ءوزارا جالعانباعان. قۇرىلىسقا جالپى سانى 288 ادام مەن 88 ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان.
– قىركۇيەك ايىندا بارلىق ارالىق قۇرىلىمدى ءتۇيىستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, ودان كەيىن بولات ارقانداردى تارتۋ جۇمىستارى باستالادى. سونداي-اق ءاربىر ارالىق قۇرىلىمدا بيىكتىگى 20 مەتر بولاتىن پيلوندار بار. بۇعان قوسا, اسپالى (ۆانتتى) جۇيە ورناتىلىپ, ەكى جاعىنان 10 بولات ارقاننان تارتىلادى, — دەيدى «BI Group» كومپانياسىنىڭ جول ينفراقۇرىلىمى ديۆيزيونىنىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى قانات كوشەرباەۆ.
بارلىعى ويداعىداي بولسا, قازان ايىندا كوپىردە اسفالت توسەۋ جانە اباتتاندىرۋ جۇمىسى باستالادى. اتاپ ايتقاندا, جارىق شامدارى مەن قورشاۋلار ورناتىلىپ, جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى سالىنادى. بۇعان قوسا جاڭا كوپىردى ساندىك جارىقپەن بەزەندىرۋ دە جوسپاردا بار. ول ءۇشىن «Philips» كومپانياسى تارتىلعان. جوبا اياسىندا كوپىردىڭ تومەنگى بولىگىنە, اسپالى ارقاندارى مەن قورشاۋلارىنا ديناميكالىق جارىق جۇيەسىن ورناتۋ قاراستىرىلعان.
پاۆلودار وبلىسى
