تەمىرتاۋدىڭ ايتىلا-ايتىلا ابدەن جاۋىر بولعان بۇل ماسەلەسىن وبلىس, قالا اكىمدىكتەرى مەن «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ باسشىلىعى بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. ارا-تۇرا, ونىڭ وزىندە اسپاننان قاپ-قارا قار جاۋعاندا, تۇرعىندار مەن قوعام بەلسەندىلەرى ويبايدى سالىپ دابىل قاققاندا, اكىمدىكتەگىلەردىڭ الپاۋىت كومپانياعا قاراتا ء«اۋ» دەپ اڭگىمە ايتاتىن كەزدەرى بولىپ تۇرادى. بىراق الپاۋىت كومپانياعا ءتىسى باتپاعاننان كەيىن ودان نە پايدا, جاعدايدىڭ ءالى كۇنگە دەيىن تۇزەلەر ءتۇرى كورىنبەيدى. دەگەنمەن, كەيىنگى كەزدەرى بيلىكتىڭ داۋسى قۇمىعىپ بولسا دا شىعا باستادى...
تاياۋدا تەمىرتاۋدا جۇمىس ساپارىمەن بولعانىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ۆيدجاي گويالعا قاراتا سىن ايتتى. «كاسىپورىندا ەنگىزىلگەن تابيعات قورعاۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگى وتە تومەن. ولار قاعاز جۇزىندە جانە «قولدان جاسالعان ەسەپ» تۇرىندە عانا جۇمىس ىستەيدى», دەپ باتىرا سويلەدى مينيستر.
ءمينيستردىڭ سوزىندە جان بار. ماسەلەن, سوڭعى بەس جىلدا كاسىپورىن تابيعات قورعاۋ ءىس-شارالارىنا 28 ملرد تەڭگە قاراجات جۇمساپتى-مىس. بىراق وسىدان كەلگەن پايدا جوقتىڭ قاسى. اۋاعا ۇشاتىن زياندى قالدىق بار-جوعى 0,08%-عا عانا ازايعان...
ەل بايلىعىن س ۇلىكشە سورىپ جاتقان الپاۋىت كاسىپورىننىڭ ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندە جىل سايىن بەرەتىن ۋادەسى تاۋسىلمايدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن كومپانيا 2019-2024 جىلدار ارالىعىندا اۋاعا ۇشاتىن زياندى قالدىقتاردىڭ مولشەرىن 60 مىڭ تونناعا ازايتۋ تۋرالى مىندەتتەمە العان بولاتىن. الايدا ءمينيستردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كاسىپورىن ءالى كۇنگە دەيىن بۇل ىستە ءشيدىڭ باسىن سىندىرماعان.
ەرتە مە, كەش پە, تەمىرتاۋدى ۋلى گازبەن, زياندى تۇتىنمەن تۇنشىقتىرىپ وتىرعان كومبينات كەشەنىنە قىلبۇراۋدىڭ سالىنارى انىق. البەتتە, ول ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا. ايتسە دە, وسىلاي ەكەن دەپ قول قۋسىرىپ وتىرۋعا تاعى بولمايدى. الپاۋىت كومپانيا ءوندىرىسىن تۇگەلدەي جاڭعىرتىپ, زاماننىڭ تالابىنا ساي وزىق تەحنولوگيامەن قايتا جاساقتامايىنشا, ءىستىڭ ىلگەرى جىلجىماسى ايدان انىق. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەگەر دە كاسىپورىن وسى ايتىلعان تالاپتاردى ورىندار بولسا, وندا الداعى ءتورت جىلدىڭ وزىندە زياندى قالدىقتار كولەمىن 30%-عا تومەندەتۋگە بولادى ەكەن. سونداي-اق كومپانيا بەرگەن ۋادەسىندە تۇرىپ, تەمىرتاۋدىڭ ماڭايىنا «جاسىل بەلدەۋ», ياعني ورمان-توعاي ءوسىرىپ تاستاسا, ول دا بولسا ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋعا حال-قادەرىنشە ۇلەس قوسار ەدى. ال ازىرگە مۇنىڭ ءبارى قۇرعاق ۋادە بولىپ تۇر...
الداعى ءساۋىر ايىندا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسى ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ جانە قايتا قۇرۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق جوسپارىن ۇسىنباقشى. مىنە, وسى تۇستا ەكولوگيا مينيسترلىگى ۇستاعان جەرىنەن سىنار بولسا, ابدەن شيەلەنىسكەن پروبلەمانىڭ شەشۋ جولدارى ايقىندالىپ قالارى بەك مۇمكىن.
كەيىنگى كەزدەرى ءوزىنىڭ مىندەتتەمەلەرىنە سالدىر-سالاق قاراپ جۇرگەن الپاۋىت كاسىپورىننىڭ باسشىلىعى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك اراسىندا قاتقىلداۋ اڭگىمەلەر جيىلەگەن سيپات الىپ ءجۇر. ماسەلەن, وتكەن اپتادا «ارسەلورميتالل تەمىرتاۋ» كومپانياسىنا قاراستى جەو-2 نىسانىندا ءۇش قازاندىق اپاتتىق جاعدايدا جۇمىسىن توقتاتىپ, قالا پاتەرلەرىندەگى تەمپەراتۋرا كۇرت تومەندەپ كەتتى. ءسويتىپ قىستىڭ كوزى قىراۋدا تەمىرتاۋ قالاسىندا وتە كۇردەلى جاعداي قالىپتاستى.
وسى ماسەلەگە بايلانىستى وتكەن جيىندا وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەك مۇنداي وقيعاعا جول بەرگەن كومپانيا مەن جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ باسشىلىعىنا قاراتا قاتتى سىن ايتتى. قالاعا وبلىس پروكۋراتۋراسى, ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك, ەنەرگوباقىلاۋدان تەكسەرىس جىبەرىلەتىنىن مالىمدەدى. سونىمەن قاتار ءوڭىر باسشىسى اتالعان جەو-دا جاڭا 7-ءشى قازاندىقتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جەدەلدەتۋدى قاتاڭ تالاپ ەتتى.
– ءبىز 7-ءشى قازاندىق جوباسىنىڭ اياقتالۋىن تالاپ ەتەمىز. مەرزىمدى ودان ءارى سوزۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن جاعدايدىڭ ءوزى كورسەتتى. جوبا باستالىپ كەتتى. «امت» ونى جۇزەگە اسىرۋدى كەشىكتىرۋدىڭ كارانتينگە بايلانىستى ءارتۇرلى سەبەپتەرىن ايتتى. ەندى مۇنى ءارى قاراي سوزبالاقتاۋعا بولمايدى. بيىل جوبانى اياقتاۋدى بارىنشا جەدەلدەتۋ قاجەت. قالا جوبانىڭ ءتامامدالۋىن ءۇشىنشى جىل كۇتۋدە. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە شەشىلۋى ءتيىس ماسەلە, – دەپ شەگەلەگەن بولاتىن ج.قاسىمبەك.
«ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق-نىڭ باس ديرەكتورى بيدجۋ نايردىڭ ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتقانىمەن كەلىسىپ, باس يزەمەسكە امالى قالمادى. «ويتەمىز, بۇيتەمىز» دەگەن سىڭايداعى شىعارىپسالما اڭگىمەسىنىڭ استارىندا قانداي ناقتى ءىس-شارالار بولادى, وعان ەندى الداعى ۋاقىتتا كوز جەتكىزەتىنىمىز انىق.
تەمىرتاۋدىڭ – تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ەڭبەك وتانى سانالاتىن قالانىڭ ەكولوگيالىق پروبلەماسىن ەل بولىپ شەشپەسە, ءىستىڭ ارتى ناسىرعا شاپقالى تۇر. بۇيتە بەرسە, الپاۋىت كاسىپورىن دەپ اسپەتتەپ جۇرگەن «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ بەرگەنىنەن كەلتىرگەن زيانى اسىپ كەتەتىن ءتۇرى بار. تۇپتەپ كەلگەندە, اڭگىمەنىڭ ءبىر ۇشى ۇلت دەنساۋلىعىنا كەلىپ تىرەلەتىنى انىق. ال مۇنىڭ ارتىندا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى تۇر.
قاراعاندى وبلىسى,
تەمىرتاۋ قالاسى
