تاريح • 25 اقپان، 2021

ناپولەون شلياپاسى

12 رەت كورسەتىلدى

XVIII عاسىردا فرانتسۋز اسكەرىندە قارا كيىزدەن جاسالعان باس كيىم كيۋ سانگە اينالدى. سول تۇستا شەتتەرى جوعارى بۇگىلگەن دوڭگەلەك ءپىشىندى قالپاقتار ەۋروپانى ءدۇر سىلكىنتكەن ساربازداردى ەرەكشەلەندىرىپ تۇردى. الايدا ۋاقىت يمپەريا تاريحى­نىڭ بۇكىل كەزەڭىن تەك ءبىر باس كيىممەن بەينەلەنەدى. ول اتاقتى ناپولەوننىڭ «كىشكەنتاي شلياپاسى» ەدى.

فرانكتەردىڭ ۇرپاقتارىنىڭ اتقا ءمىنىسى، كيىم-كيىسى، قىلىش پەن قارۋ ۇستاسى سول داۋىردە وزگە مەملەكەتتەرگە ۇقسامادى. ولاردىڭ بايتاق ءجۇرىسى، اقسۇيەكتەرشە وبراز ءتۇزۋى جاۋلارىن اجەپتەۋىر سەسكەندىردى. اسىرەسە، ديزاينى ەرەك باس كيىمدەرى الەمدى تاڭداي قاق­تىردى. ايتسە دە بۇگىندە سول مىڭ­داعان باس كيىمنىڭ ىشىندە يمپە­راتوردىڭ شلياپاسى عانا ايتى­لادى. قاتىگەز قولباسشىنىڭ جە­كە مۇلكى ءوزى بيلىك ەتكەن فرانتسۋز اسكەري بولىمشەلەرىنىڭ سوعىس فور­ماسىنا سايكەس كەلمەدى. ياعني تىگىنشىلەر ناپولەوننىڭ وزىنە عانا لايىقتاپ تىكتى. بۇل الاسا بويلى يمپەراتوردى وزگەدەن وق­شاۋ ءارى سىمباتتى كورسەتتى.

جاس كۇنىندە وقۋشى بوناپارت بريەن اسكەري مەكتەبىنىڭ تۇلەگى رەتىندە وسىنداي باس كيىم كيگەن. ەسەيسە دە شلياپاسىنىڭ مودەلى وزگەرگەن جوق. كىشكەنتاي شلياپالار داڭقتى اسكەري ستراتەگتىڭ حوببيىنە اينالدى دەسە دە بولاتىنداي. قىزىعى، ناپولەوننىڭ ءوزى وسىنداي كىشكەنتاي باس كيىمنىڭ العاشقى يەسى بولعان.

الەمگە ايگىلى باس كيىم جايلى ءارتۇرلى قاۋەسەتتەر XVIII عاسىر­دىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاستى. ونىڭ شلياپاسى قارا كيىزدەن تىگى­لىپ، قارا ءتۇستى جىبەك ورىمگە ءۇش ءتۇستى كوكاردا بەكىتىلىپ، اشەكەي­لەندى. مۇنداي باس كيىم كيگەن يمپەراتوردىڭ سۋرەتى تۇڭعىش رەت سۋرەتشى يزابەنىڭ 1802 جىلى شىق­قان پورترەتىندە بەينەلەنگەن.

اتاقتى ناپولەوننىڭ شلياپا تىگۋشىسى پۋپارد بولعان. ول يم­پە­راتورعا ءاربىر تۋىندىسىن 48 فرانك­قا باعالاپ، ساتقان دەسەدى. 1807 جىلدىڭ ناۋرىز-جەلتوقسان ايلارى ارالىعىندا ناپولەوننىڭ 12 باس كيىمى بولعاندىعىن زەرتتەۋ­شىلەر انىقتادى. ونىڭ 8-ءى جاڭا، ال 4-ەۋى جوندەۋدەن وتكەن.

اشۋ قىسقان ساتتە ناپو­لەون-
نىڭ شلياپاسىن ەدەنگە لاق­تىرىپ، اياقتارىمەن تاپتايتىن ادەتى بول­عان. مىسالى، 1813 جىلى اۋستريا ەلشىسى مەتتەرنيحپەن كەزدەسۋ كە­زىندە سونداي انتەك ارە­كەتكە بارادى. بىراق اشۋى باسىل­عان كەزدە ءوزى قايتا كوتەرىپ، باسىنا قوندىرعان.

1812 جىلى رەسەيگە جاساعان جو­رىعىندا ءوزىنىڭ ايگىلى «كىش­كەن­تاي شلياپاسىن» كيىپ اتتانادى. بىراق جولدا قاتتى اياز بو­لا­تىنىن سەزگەن دارىگەر جان-دو­مە­نيك لاررەي يمپەراتوردىڭ دەن­ساۋ­لىعىنا الاڭداپ، ىشىنەن ءجۇن ما­تامەن توقىلعان باس كيىم كيۋدى تاپ­سىرادى. ءوزىنىڭ سۇيىكتى شليا­پا­سىمەن بورودينو الاڭىندا دا بولعان. ول تۋرالى ناقتى مالى­مەتتەر دە بار. ورىستاردان ويسىرا ۇتىلسا دا، ماسكەۋدەن سول شلياپاسىن كيىپ قايتادى.

اتاقتى سۋرەتشى شارل دە ستيۋبەن ناپولەوننىڭ شلياپالا­رىن ءارتۇرلى ەتىپ ورنالاستىرۋ ار­قىلى ونىڭ بۇكىل ءومىرىن بەينەلەي ءبىلدى. مۇنداي گالەرەيا وقىرمانعا يمپەريا تاريحىنىڭ بارلىق جار­قىن ءارى قايعىلى ساتتەرىن وي ەلەگىنەن وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. شىنىندا، فرانتسيا­نىڭ مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ شا­عىن شلياپاسى – مايدانداعى بويتۇمارى ىسپەتتى ەدى. ونى ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلمەيتىن.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

«كيىك جاپپاي قىرىلىپ جاتىر»..

ايماقتار • بۇگىن، 14:15

پنەۆمونيادان 5 ادام قايتىس بولدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 10:00

شقو-دا تۇرعىندار ەۆاكۋاتسيالاندى

ايماقتار • 09 ءساۋىر، 2021

تاسقىن قاۋپى اۋەدەن زەرتتەلدى

ايماقتار • 09 ءساۋىر، 2021

الماتىدا تاۋ باۋرايى وتقا وراندى

ايماقتار • 09 ءساۋىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار