اقتوقتى اپامىز قازاق قاۋىمىنا جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ 1941 جىلى جازعان «اقان سەرى – اقتوقتى» دراماسى ارقىلى تانىس. بىراق... بىراق دەمەكشى جازۋشى, كومپوزيتور ءىليا جاقانوۆ بىرنەشە جىل بۇرىن «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە «جالمۇقان – اقتوقتى بايانى» اتتى جازبا جاريالاپ, مىنا مۋزەيدە تۇرعان تىگىن ماشينانىڭ يەسى اقتوقتى باقتىبايقىزى جايلى تىڭ مالىمەتتەر بەرىپتى. اپامىزدىڭ كەلىن بوپ تۇسكەن جەرى – قاراۋىل ىشىندە جاقسىلىق ەلى ەكەنىن ايتا وتىرىپ: «اقتوقتى اپامىزدىڭ اتاستىرىلىپ قوسىلعان جارى جالمۇقان – اتاقتى سۇتەمگەن بايدىڭ بالاسى. جالمۇقان مەن اقتوقتىدان – توقمۇقامبەت (توقان), ۋالياحمەت ء(ۋالي), ءابۋساپيا, مۇقامبەتقالي, سۇلتاناحمەت جانە مايرا, قانيپا اتتى بەس ۇل, ەكى قىز تۋعان. جالمۇقاننىڭ قايىرىمدى ىستەرى كوپ. سونىڭ ءبىرى – ورىستار سىرىمبەت وڭىرىنە دەندەپ كىرىپ, اقتوقتىنىڭ اكەسى باقتىباي بايدى قونىسىنان ىعىستىرعاندا, جالمۇقان قايىناتاسىن مال-جانىمەن بىرگە ىرعالتىپ-جىرعالتىپ ءوزىنىڭ اتا قونىسى قىزىلاعاشقا اكەلىپ ورنىقتىردى. اقتوقتى – نازىك سەزىمدى, ءان مەن جىرعا زەردەلى, ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ىسكەر, شارۋاعا تياناقتى, وتە سابىرلى, كوپشىل, داستارقانى كەڭ ايەل بولعان» دەپ جازىپتى يليا اعامىز. ال عابەڭنىڭ دراماسىنا كەلەر بولساق, ونىڭ كوركەمدىك قوسپاسى كوپ سىڭايلى...
ال مىنا مۋزەيدە تۇرعان جادىگەرگە كەلسەك, مەكەمە العاش قۇرىلعان 1993 جىلدارى مۋزەيدىڭ سول تۇستاعى عىلىمي قىزمەتكەرى كارىم ءىلياسوۆ زەرەندى اۋدانى قىزىلاعاش اۋىلىندا تۇراتىن جالمۇقاننىڭ ۇرپاقتارىنان اپامىزدىڭ تىگىن ماشيناسىن قالاپ الىپ, وسىندا اكەلگەن ەكەن. ۇرپاقتارى «اجەمىزدىڭ كوزى» دەپ بەرگىسى كەلمەي ءبىراز قينالعان كورىنەدى. اقىرى كارىم اعا الىپ تىنعان. ەگەر بۇل جادىگەر ۇرپاقتارىنىڭ قولىندا تۇرا بەرگەندە ءبىز ونى كورمەس تە ەدىك. وسىندا قويىلعانى قانداي دۇرىس بولعان.
ايتپاقشى, بۇل ماشينانىڭ ماركاسى – «زينگەر» ەكەن. انىعىندا, بۇنى ويلاپ تاپقان ادام – يسااك زينگەر اتتى ونەرتاپقىش. مۋزەي قورىنداعى مالىمەتكە قاراساق, ونەرتاپقىش 1870 جىلى اقش-تا تىگىن ماشيناسىن جاسايتىن فيرما اشىپ, ونىڭ ءبىر سالاسىن 1900 جىلى رەسەيدىڭ پودولسك قالاسىنا ورناتىپتى. ماماندار مۋزەيدەگى ماشينانىڭ سىرتقى ديزاينى مەن ماركاسىنا قاراپ رەسەيلىك ءونىم دەگەن پايىم جاساپتى.
