الەم • 22 اقپان، 2021

ميانماداعى نارازىلىق ۇدەي ءتۇستى

12 رەت كورسەتىلدى

ەلدەگى ءىرى قالالاردىڭ ءبىرى – ماندالايداعى نارازىلىقتاردىڭ ارتى قانتوگىسپەن اياقتالدى. ەكى ميانمالىق وقيعا ورنىندا جان تاپسىردى. ەۋروپالىق وداق سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ الاڭداۋشىلىعى ميانما قارۋلى كۇشتەرىنە توسقاۋىل بولا العان جوق.

ماسەلەنىڭ ءمانىسى – ەلدەگى بيلىكتىڭ اسكەرگە وتۋىندە. پرەزي­دەنت ۆين مينگە پارلامەنت ساي­لاۋىنا ارالاستى، ونىڭ ناتي­جەسىن بۇرمالاۋعا جول بەر­دى دەگەن ايىپ تاعىلىپ، تەمىر تورعا تو­عى­­تىلدى. ال اسكەر الداعى 1 جىل­­دا ەلدى باسقارا­تىنىن حابار­لا­عان-دى. ەندى ميانما حالقى كوش­ەگە شىقتى. ولار ءادىل جۇيە، ادال باسشى كەرەك دەگەن ۇراندى العا تارتادى.

سەنبى – شامامەن ەكى اپتا بۇ­رىن باستالعان نارازىلىق اكتسيا­سىنداعى قارالى كۇن رەتىن­دە ساق­تالدى. اسكەر الاڭ­عا شىققان ازا­ماتتارعا كۇش كور­­سەتىپ، قارۋ قول­داندى. بىر­­قاتار شەتەلدىك باسىلىم ۋ­­لى گاز قولدانۋمەن قاتار، وق اتىل­عانىن حابارلادى. ەرىكتى قۇت­قارۋ توبىنىڭ ۆولونتەرى حلەنگ مين و ەكى ادامنىڭ قازا تاپقانىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ بىرەۋى – ءجاس­وسپىرىم. بۇل اقپاراتتى رەس­مي قۇرىلىمدار دا راستاپ وتىر. Agence France-Presse-كە قۇت­­قارۋ قىزمەتىنىڭ وكىلى «18 جاس­قا تولماعان ازاماتتىڭ باسىنا وق ءتيىپ قايتىس بولدى» دەپ ما­لىم­دەمە جاساعان. بۇعان قوسا، پارا­حيتا دارحي ەرىكتى قۇتقارۋ قىز­مەتىنىڭ باسشىسى كو انگ «ودان بولەك 20-دان اسا ادام ءتۇرلى جاراقات الدى. بەسەۋىنە رەزەڭكە وق تيگەن. ولاردى جەدەل جاردەم الىپ كەتتى»، دەپ حابارلادى.

ەلدەگى جاعدايدا ازاماتتىق قو­عام وكىلدەرى بەلسەندىلىك تانى­تۋ­دا. ەرىكتىلەر قىزمەتى مەن توپتار ءبولىنىپ، جارالانعاندارعا ال­­عاش­ق­ى كومەك كورسەتۋدە. باق پەن حا­­لىق­ارالىق ۇيىمدارعا اق­پا­رات جەت­كىزۋشى كوپىر دە سولار. وسى ورا­يدا ەۋروپالىق وداق تا ما­سە­لەنى نازاردان تىس قال­­دىر­ما­دى. ولار ەلدە «دۇرىس شەشىم قا­بىل­دانۋى كەرەك» دەگەن وي ايت­تى. الاي­دا ناقتى ۇسىنىس بىلدى­رىلمەدى.

«ادىلدىكتى تالاپ ەتىپ شىق­­­­قان ازاماتتارعا قىسىم كور­سەتىپ، قارۋ كەزەۋدى قول­داماي­مىن. ميان­ما بيلىگى مەن اس­كەرى ازامات­تارعا قىسىم كور­سەتۋ­دى دەرەۋ توق­تات­سىن»، دەگەن تاپسىرما بەردى ەو-نىڭ سىرتقى ساياسات ءبولى­مى­نىڭ جە­تەكشىسى دجوزەپ بور­رەل. ەۋرووداق­تاعى لاۋازىمدى تۇل­عا­لار ونى قولدايتىنىن ءبىل­دى­رىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەردە ارىپ­­تەسىن جاقتايتىن پىكىرلەر ايت­تى. وعان قوسا، ەۋروپالىق وداق­قا مۇشە ەلدەردىڭ سىرتقى ىستەر مي­نيسترلەرى دۇيسەنبىدە ميان­­ما­داعى جاعدايعا قاتىستى وتى­­رىس وتكىزىپ، شەشىم جولدارىن تال­قى­لايت­ىنىن حابارلادى.

سوعان قاراعاندا، ەۋروپا مەم­ل­ەكەتتەرى ميانما بيلىگىنە سانك­تسيا سالۋى مۇمكىن. بۇلاي دەۋگە اقش پەن ۇلىبريتانيا جاريا­لاعان سانكتسيالار دا سەپ بولىپ وتىر. ۇلىبريتانيا سىرتقى ىس­تەر ءمينيسترى دومي­نيك رااب قارا­پايىم حالىققا قى­سىم كورسەتكەن بيلىككە قا­تىس­تى ودان ارعى قا­تىناس ءالى دە تالقىلاناتىنىن مالىمدەدى.

ەلدەگى جاعدايدان جاپا شەككەن – حالىق. بۇرىنعى مەملەكەت باسشىسى جاۋاپقا تارتىلسا دا، جاڭا بيلىك جارىلقامادى. تىزگىندى قولىنا العالى 1 اي ءوتىپ ۇلگەر­مەي، بۇل جولى دا ديك­تا­تۋرا­نىڭ لە­بى ەستى. اسكەر قولى­نان قازا تاپقان ازامات­تار­دىڭ ەكىنشىسى – جاس قىز. كەشە مەملەكەتتەگى ءىرى قالالاردىڭ ءبىرى يانگوندا مىڭعا جۋىق ادام بوي كوتەردى. جالپى، ەل بويىنشا 10 مىڭ ادام نارازىلىق اكتسياسىنا جينالىپتى.

بەلسەندىلەر وزدەرىن ادام ءولىمى دە توقتاتپايتىنىن ما­لىم­دەدى. وقيعا بۇدان دا ءورشي ءتۇسۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. ويت­كەنى بەلسەندىلەردىڭ ءبىرى ءار كۇننىڭ نەمەن اياقتالارى بەلگى­سىز دەگەن وي ايتادى. Reuters اگەنت­­تىگى­نە سۇحبات بەرگەن بەل­س­ەندى حين ماۋ ماۋ و «بۇ­گىن سوڭعى كۇنىم شىعار، نە بول­سا دا سوڭىنا دەيىن كۇرە­سۋىم كە­رەك دەگەن ۇستانىممەن جۇرە­مىز. ەلدە ينتەرنەتتى بۇعات­تاپ، حا­لىق­قا اياۋسىز قىسىم جاسا­عان بي­لىكتىڭ قاجەتى جوعىن جەت­كىزۋ – مى­ندەتىمىز. ول ءۇشىن ءولۋ كەرەك بولسا دا دايىنبىز. ءبىز دەموكراتيانى قالايمىز!» دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار