جاھاندانۋ مەن يندۋستريالاندىرۋ جاعدايىندا ساپالى جۇمىسشى كادرلاردى دايارلاۋ – كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ساياساتىنداعى نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى. دامىعان ەلدەردە ءوندىرىس ءۇشىن كادرلاردى دايارلاۋدى سول مەملەكەتتىڭ باسقارۋ قۇرىلىمىندا ەرەكشە ورنى بار «تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى» اتتى مەكەمە ىسكە اسىرادى. بۇۇ دەكلاراتسياسى بۇل جۇيەنى مىڭجىلدىق دامۋ ماقساتىنا جاتقىزدى. يۋنەسكو ساراپشىلارى مامان جۇمىسشىلاردىڭ الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە تاپشى بولىپ وتىرعانىنا جانە سول ەلدەر وسى سەبەپتى ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك قيىندىقتاردان شىعا الماي جاتقانىنا نازار اۋدارىپ وتىر. مامان جۇمىسشى – قولدانبالى كاسىپتىك ءبىلىمدى تولىق مەڭگەرگەن, تاڭداعان ماماندىعىنا سايكەس يننوۆاتسيالىق جانە IT-تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن جۇمىسكەر. ءوندىرىس ورىندارى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە باسقا قۇرىلىمدار مامان جۇمىسشىلارمەن تولىق قامتىلعان ەلدەردە ەكونوميكا قارىشتاپ داميتىنى جانە ولاردىڭ ساياسي جۇيەسىندە ارقاشان تۇراقتىلىق بولاتىنى بەلگىلى.
«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ زەرتتەۋى بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىندا 80 مىڭداي بىلىكتى مامان جەتىسپەيدى. قۇرىلىسشىلاردىڭ, ماشينا جانە قۇرال-جابدىقتار تەحنولوگياسى جۇمىسشىلارىنىڭ, ورتا كاسىبي ءبىلىمى بار اۋىلشارۋاشىلىق ماماندارىنىڭ, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانە باسقا دا ءوندىرىس سالاسىندا ورتا كاسىبي ءبىلىمى بار مامانداردىڭ تاپشىلىعىنان ەكونوميكامىزدىڭ كەيبىر باعىتتارى دامي الماي وتىر. يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالاناتىن جاڭا اشىلعان كاسىپورىندارعا ماماندار قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا وسىنداي جۇمىس ورىندارىندا تەك ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەر عانا ەمەس, بىلىكتى جۇمىسشىلار دا جەتىسپەيدى. بۇل جاعداي ەل ەكونوميكاسىنىڭ تەجەۋشى فاكتورىنا اينالۋى مۇمكىن.
ەلىمىزدە مامان جۇمىسشىلار مەن قىزمەتكەرلەردى دايارلاۋ جۇمىسى قالاي ىسكە اسۋدا؟ مەملەكەتىمىزدە حالىقارالىق تالاپتار مەن تسيفرلى قۇزىرەتتىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, كوللەدج باعدارلامالارىن جاڭارتۋعا, «بارشاعا تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا كوڭىل بولىنۋدە. تەحنيكالىق, اۋىلشارۋاشىلىق جانە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ باعىتىندا ماماندار دايارلايتىن كوللەدجدەر سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. ورتا كاسىپتىك ءبىلىم وقۋشىلارعا كوللەدجدەردە بەرىلەدى, مۇندا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ءىسى ارناۋلى ورتا ءبىلىم بەرۋمەن ۇشتاستىرىلا جۇرگىزىلەدى جانە بۇل ورتا كاسىپتىك ءبىلىمى بار مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان. كوللەدجدە وقۋ مەرزىمى – 3-4 جىل. جالپى ورتا ءبىلىمى بار, سونداي-اق ساباقتاس ماماندىقتار بويىنشا باستاۋىش كاسىپتىك ءبىلىمى بار ازاماتتار كوللەدجدەردە قىسقارتىلعان جانە جەدەلدەتىلگەن باعدارلامالار بويىنشا ورتا كاسىپتىك ءبىلىم الادى.
كوللەدجدەردە ءبىلىم الۋشىلاردى جۇمىسشى ماماندىعىنا ۇيرەتەتىن, كاسىبي ءبىلىم مەن قۇزىرەتتىلىكتەر جۇيەسىن قالىپتاستىراتىن تۇلعا جوعارى ءبىلىمدى وقىتۋشى-پەداگوگ ەكەنى انىق. وسى جەردە مىنانداي سۇراق تۋادى: جوعارى وقۋ ورىندارىندا كوللەدجدەردە جۇمىس ىستەيتىن وقىتۋشى-پەداگوگتەردى دايارلاۋ جۇمىسى قالاي ۇيىمداستىرىلعان؟
ەلىمىزدىڭ بىرنەشە جوعارى وقۋ ورنىندا كوللەدجدەرگە وقىتۋشى-پەداگوگ دايارلايتىن كافەدرالار جۇمىس ىستەيدى. كوللەدجدەردىڭ بەيىنى ءارتۇرلى بولعاندىقتان, ءاربىر كافەدرا بەلگىلى ءبىر ماماندىق باعىتىندا جوعارى ءبىلىمدى وقىتۋشىلار دايارلايدى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورنالاسقان بايىرعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسى كوللەدجدەردە ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە جۇمىسىن ىسكە اسىرا الاتىن بىلىكتى وقىتۋشى-پەداگوگتەردى 6ۆ014 – «اۆتوكولىكتەرگە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, جوندەۋ جانە پايدالانۋ» (باكلاۆاريات), 7م014 – «كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدەگى كوشباسشىلىق» (ماگيستراتۋرا), 8D014 – «تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدەگى مەنەدجمەنت» (دوكتورانتۋرا) ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا دايارلاپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە كافەدرادا 5 عىلىم دوكتورى, 7 عىلىم كانديداتى, 1 PhD جانە 4 ماگيستر قىزمەت اتقارادى. جالپى, عىلىمي دارەجەلىك 69,2 پايىزدى قۇرايدى. كافەدرانىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى عىلىمي-پەداگوگيكالىق سالا بويىنشا مول تاجىريبە جيناعان مامانداردان تۇرادى.
كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسىندا «تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋدەگى مەنەدجمەنت» دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاۋ كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. ديسسەرتاتسيالىق قورعاۋ كەڭەسىندە بىرنەشە ىزدەنۋشى دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى جانە ولار ۋنيۆەرسيتەتىمىزدە, باسقا جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەڭبەك ەتۋدە. كافەدرا قۇرىلىمىندا «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا وقۋ ۇردىسىندە عىلىمي-تاجىريبەلىك پسيحولوگيالىق زەرتحانا جانە مامانداردى وزىق دايىنداۋدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. كوپ جىلعى تاجىريبەدەن تۇيگەنىمىز, مامان جۇمىسشىنى دايارلاۋ ۇدەرىسى كوپتەگەن پەداگوگيكالىق جانە پسيحولوگيالىق ماسەلەنى شەشۋدى قاجەت ەتەدى. كافەدرادا وسى مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان بىرنەشە ستۋدەنتتىك ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى. كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسى بەلارۋستىڭ گرودنو قالاسىنداعى يا.كۋپالا اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىمەن جانە ك.ي.سكريابين اتىنداعى قىرعىز مەملەكەتتىك اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز ارىپتەستىك بايلانىس ورناتقان. قازاقستاندا ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىمەن, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جانە كاسىبي بىلىكتىلىكتى بەرۋدى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىعىمەن ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەيدى.
كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسى مەن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى جانە ەلىمىزدىڭ باسقا قالالارىندا ورنالاسقان ورتا ارناۋلى ءبىلىم بەرەتىن كوللەدجدەر اراسىندا عىلىمي جانە پراكتيكالىق باعىتتا تىعىز بايلانىس ورناعان. «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر تەحنيكالىق, قۇرىلىس جانە اۋىلشارۋاشىلىق باعىتىندا جۇمىسشى دايارلايتىن كوللەدجدەردە پەداگوگيكالىق جانە ديپلومدىق پراكتيكادان وتەدى. ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرى كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ وقۋ-تاربيە ۇردىسىندە قولدانىس تابۋدا. سونىمەن قاتار اتالعان ماماندىقپەن ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتارعا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تەحنيكالىق جانە اۋىلشارۋاشىلىق عىلىمدارى نەگىزىن قۇرايتىن بىرنەشە كافەدرانىڭ پروفەسسورلارى جانە وقىتۋشىلارى ءدارىس وقيدى, پراكتيكالىق ساباق جۇرگىزەدى. «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الاتىن ستۋدەنتتەردە زەرتتەۋ قابىلەتى جانە قۇزىرەتتىلىك جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسقان. اتالعان ماماندىق ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانتتارى ءارتۇرلى حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي جارىستارعا قاتىسىپ, ۇنەمى جۇلدەمەن ورالادى. كافەدرا قابىرعاسىنان تۇلەپ ۇشقان جوعارى ءبىلىمدى وقىتۋشى-پەداگوگتەر ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە كوللەدجدەردە جانە ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىندا مەملەكەتىمىزدىڭ ءوندىرىس ورىندارىنا بىلىكتى جۇمىسشى ماماندارىن دايارلاۋ باعىتىندا جەمىستى ەڭبەك ەتۋدە.
الايدا سوڭعى جىلدارى اتالعان كافەدرانىڭ جۇمىسىندا قيىندىق تۋىندادى. بۇل جاعداي تەك ءبىر ماسەلەگە عانا بايلانىستى بولىپ وتىر. جىل سايىن «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعىنا بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ سانى ازايۋدا. مىسالى, 2015 جىلى «كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ» ماماندىعى بويىنشا رەسپۋبليكا كولەمىندە 479 گرانت باكالاۆارياتقا بولىنسە, 2019 جىلى باكالاۆريات پەن ماگيستراتۋراعا 50 جانە 42 گرانت ءبولىندى. ال دوكتورانتۋراعا رەسپۋبليكا بويىنشا 3 گرانت قانا بەرىلدى.
بيىلعى وقۋ جىلى «كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ» ماماندىعىن دايارلاۋ وتە قيىن جاعدايعا تاپ بولدى. بۇل جىلدارى جوعارى وقۋ ورىندارى دايارلايتىن ماماندىقتارعا مەملەكەت تاراپىنان 51 164 گرانت ءبولىندى (2015 جىلى 32 168 گرانت بولىنگەن ەدى). سونىمەن قاتار ءاربىر گرانتقا تيەسىلى قارجى كولەمى دە 2019 جىلعا قاراعاندا 2-2,5 ەسە جوعارى بولدى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردەن بولىنەتىن گرانتتار سانى دا ارتتى. بىراق مەملەكەتتىڭ جوعارى ءبىلىمدى مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان كومەگى «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعىن اينالىپ وتۋدە. دالىرەك ايتقاندا, 2020 جىلى وسى ماماندىق بويىنشا باكالاۆرلىق جانە ماگيسترلىك ورىندارعا رەسپۋبليكا بويىنشا 20-دان عانا گرانت بەرىلدى. ال دوكتورانتۋراعا بىردە-ءبىر گرانت بەرىلمەدى. اتالعان ماماندىقتاردى وقىتۋدىڭ جابىلۋ قاۋپى ءتوندى.
دەگەنمەن «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعى بويىنشا وقىتۋشى-پەداگوگتەر دايارلايتىن ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى كافەدرالار كۇرمەۋلى ماسەلەنى شەشۋگە تىرىسۋدا. مىسالى, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ كۇشىمەن جىل سايىن رەسپۋبليكانىڭ كوپتەگەن قالاسى مەن وبلىسىندا كاسىپتىك باعدار جۇمىستارى جاسالادى, «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعىنىڭ قىر-سىرىن اشاتىن اقپاراتتار تاراتىلادى, كافەدرانىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى ەلەكتروندىق بايلانىس قۇرالدارى كومەگىمەن مەكتەپ بىتىرۋشىلەرمەن بايلانىسقا شىعادى جانە ءارتۇرلى كەزدەسۋلەر وتكىزەدى. وسىنداي جۇيەلى جانە اۋقىمدى جۇمىستار ناتيجەسىندە «كاسىپتىك وقىتۋ» ماماندىعىن تاڭداعان مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ سانى از بولعان جوق. الايدا اتالعان ماماندىققا گرانت وتە از بولىنگەندىكتەن, ولاردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى اقىلى تۇردە وقيدى. ال دوكتورانتتار اقىلى تۇردە ءبىلىم الىپ, عىلىمي جۇمىستارىن دا ءوز قاراجاتتارىمەن جۇرگىزۋدە.
ەلىمىزدىڭ كاسىپورىندارىنا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى مامان جۇمىسشىنى دايارلاۋ مەملەكەتىمىزدىڭ باستى ەكونوميكالىق ماقساتتارىنىڭ ءبىرى بولسا, وندا وسى ماقساتقا ناتيجەلى جەتۋ ءۇشىن كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسىن مەملەكەتتىك ساياسات دەڭگەيىنە جەتكىزۋ قاجەت. سوندا عانا مەملەكەتىمىز دامىعان 30 ەل قاتارىنان ورىن الادى. ويتكەنى كاسىپتىك بىلىممەن جانە ەڭبەك تاربيەسىمەن سۋسىنداعان بىلىكتى جۇمىسشى جاستارى بار مەملەكەتتىڭ عانا ىرگەتاسى بەرىك بولادى.
ايتجان ابدىروۆ,
بازاربەك مۇقىشەۆ,
س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
پروفەسسورلارى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى,
مارال ەسەكەشوۆا,
س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى,
كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
