«قالاي ميى اشىپ كەتپەيدى» دەگەننەن شىعادى, عالىمدار, زەرتتەۋشىلەر, دارىگەرلەر ۇلاسپالى فيلمدەردىڭ ۇنامسىز جاعى كوپ ەكەنىنە بۇگىندە نازار اۋدارا باستادى.
ماسەلەن, امەريكالىق پسيحولوگتار ساۋالناما جۇرگىزىپ, سونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا سۇيىكتى سەرياسى اياقتالعان سوڭ كورەرمەن ەرىكسىز مۇڭاياتىنىن انىقتاعان. سولاي دەگەنمەن, جىل وتكەن سايىن تەلەحيكايا كورەتىندەردىڭ سانى كوبەيىپ كەلەدى.
رەسپوندەنتتەردىڭ شامامەن 73 پايىزى تەلەحيكايانى ۇزدىكسىز كورۋ قالىپتى جاعداي دەپ ساناپتى. ال بىرقاتارى «بۇل جاي اۋەستەنۋشىلىك» دەپ ەسەپتەسە, ءبىر بولىگى «پسيحولوگيالىق پروبلەما تۋدىرادى» دەپ جاۋاپ بەرگەن. ءبىزدىڭ وسى سوڭعى جاۋاپقا سەنگىمىز كەلەدى. ويتكەنى, ساعات ساناپ كۇتىپ وتىراتىن تەلەحيكايالاردىڭ ادامدارعا قولبايلاۋ بولاتىن تۇسى شاشەتەكتەن. اڭگىمە سەريانى ساعاتتاپ كورەتىندەر جايىندا. مۇنداي ادامدار باسقالارعا قاراعاندا كوبىرەك زارداپ شەككەن جانە كۇيزەلىسكە ۇشىراعاندار قاتارىندا كورىنەدى.
ءبىز كەزىندە «سانتا-باربارا» تەلەفيلمىن ەڭ ۇزاق سەريال دەپ ساناپ كەلدىك. وسى تەلەحيكايا 1984-1993 جىلدار ارالىعىندا ۇزدىكسىز كورسەتىلدى. بىراق وسى فيلمنەن دە اسىپ تۇسەتىن تەلەحيكايا بار بولىپ شىقتى. ول «شامشىراق» دەپ اتالادى. 1952 جىلدان باستاپ تۇسىرىلە باستاعان وسى ءفيلمنىڭ 18 262 سەرياسى جارىققا شىعىپتى. سوندا دا 2009 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگىندە قارجىنىڭ جوقتىعىنان توقتاپتى. تۇسىرىلگەن سەريانى كورىپ شىعۋ ءۇشىن كورەرمەن 600 كۇن, 4 ساعات 30 مينۋت تەلەارنا الدىندا تاپجىلماي وتىرۋى كەرەك. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وسى تەلەحيكايا ەڭ ۇزاق كينو رەتىندە «گيننەستىڭ رەكوردتار» كىتابىنا ەنگەن.
وسى فيلمنەن «الەم قالاي اينالادى» حيكاياسى دا قالىسپايدى. 1956 جىلى باستالعان بۇل فيلم 2010 جىلى اياقتالعان. ءفيلمدى تولىق تاماشالاۋ ءۇشىن كورەرمەن 573 كۇن, 11 ساعات جوعالتۋى كەرەك.
ء«بىر ءومىر» اتتى تەلەحيكايانى 1989 جىلى باستاپ, 2009 جىلى اياقتاپتى. ءفيلمنىڭ ۇزاقتىعى 221 كۇن, 8 ساعات, 30 مينۋت ەكەن. ء«بىر ومىردە» راسيزم مەن ناشاقورلىق ماسەلەسى قوزعالادى.
ءتورتىنشى ورىنعا 10712 سەريامەن «بارلىعى – مەنىڭ بالالارىم» اتتى تەلەفيلم جايعاسىپتى. ونى 1970 جىلدان 2011 جىلعا دەيىن ەرىنبەي-جالىقپاي ءتۇسىرىپ شىققان.
«جاستار مەن جابايىلار» اتتى تەلەسەريال بەسىنشى ورىندا تۇر. 10 073 سەريادان تۇراتىن بۇل تۋىندىدا گەني قالاسىندا تۇراتىن داۋلەتتى ەكى ادامنىڭ قارىم-قاتىناسى, بيزنەستەگى قيتۇرقىلارى سۋرەتتەلەدى.
«وزگە ءومىر» اتتى حيكايا 8 891 سەريانى قۇرايدى. مۇنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ادامزات بالاسىنا ۇلكەن قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعان ابورت ماسەلەسىن اڭگىمە وزەگىنە اينالدىرادى. «الەم قالاي اينالادى» سەريالىمەن قوزعاعان تاقىرىپپەن ۇندەس وسى تەلەحيكايا دا كەزىندە ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپتى.
ەندى ء«تۇن الدىندا» دەگەن تەلەحيكاياعا كەلەيىك. مۇنىڭ 7 420 سەرياسى بار. «كورشىلەر» 6 255 سەريادان تۇرادى.
تاپ قازىر تەلەارنالاردا «جات مەكەن», «قايران كۇندەر», «كوسەم» اتتى سوزبالاڭقى سەريالدار كورسەتىلىپ جاتىر. ءسوز جوق, وقيعا جەلىسى كورەرمەندەردى بىردەن تارتىپ كەتەدى. سوسىن «ەرتەڭ نە بولار ەكەن؟» دەپ كەلەسىسىن كۇتۋمەن جۇرەسىز. تەلەسەريالارعا تەلمىرەتىندەر ءتىپتى باسقا دۇنيەنى ۇمىتقان. بارلىق وي-قيالى, ماقسات-مۇددەسى, تىلەك-تالابى سۇيىكتى ءفيلمىنىڭ ۇستىندە. تەلەحيكاياداعى كەيىپكەرى اۋىرسا اۋىرادى, مۇڭايسا مۇڭايادى, جىلاسا جىلايدى, كۇلسە كۇلەدى. ال وسىدان سوڭ تەلەحيكايانىڭ تابىنۋشىلارى پسيحولوگيالىق اۋرۋلارعا ۇشىراماعاندا, كۇيزەلىسكە تۇسپەگەندە قايتەدى؟ وسى ارالىقتا كەلىنشەكتەر قانشاما تىرلىگىنەن قالادى دەسەڭىزشى. كۇيەۋىنىڭ كۇتىمى, بالا-شاعانىڭ ساباعى, اتا-ەنەنىڭ جاعدايى بولماعان سوڭ وتباسىدان بەرەكە كەتپەي مە؟ مۇنىڭ اراسىندا جات ەلدىڭ مىنەز-قۇلقىن, ادەپ-عۇرپىن بويىنا بىرتىڭدەپ سىڭىرگەن جاننىڭ پسيحولوگياسى بۇزىلاتىنى ءسوزسىز. ءبىر كەزدەرى «مىڭ ءبىر ءتۇن» اتتى تۇرىك سەرياسىن جاپپاي تاماشالادىق. سويتسەك, بۇل ءفيلمنىڭ قازاقي سالت-داستۇرگە قايشى تۇستارى كوپ ەكەن عوي. ماسەلەن, كۇيەۋىمەن ءشاي دەسىپ قالسا بولدى توركىنىنە تارتىپ كەتەتىن كەلىننەن قانداي جاقسىلىق كۇتۋگە بولادى؟ وسى سياقتى جات قىلىققا باۋليتىن سەريالداردان سىرت اينالۋ كەرەكتىگىن عالىمدار, كينو سىنشىلارى جازۋدايىن جازدى. بىراق ءبىزدىڭ ارنالار بىرەۋدىڭ قاڭسىعىن تاڭسىق كورىپ ەفيرگە شىعارۋدان جالىعار ەمەس.
قازاققا ءبىلىم, مادەنيەت كەرەك پە؟ بالكىم, وسى ساۋالىمىزدىڭ ءوزى ارتىق شىعار. ءسىز كەرەك دەپ وتىرسىز. جانە ول بۇرىننان بار دەپ دالەلدەيسىز. تالاسپايمىز. بىراق ناعىز ءبىلىمدى, مادەنيەتتى بولۋ ءۇشىن كيەلى كىتاپقا قايتا ورالۋىمىز قاجەت-اق. سونىڭ ىشىندە ۇلى ابايدىڭ شىعارمالارىن, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىن قايتا وقىپ شىقساق, ۇتىلماس ەدىك. قازاقى تاربيە دە, ۇلتتىق سالت-سانا دا, اتا-بابالار جولى دا وسى ەڭبەكتەردە تۇنىپ تۇرعان جوق پا؟ ەندەشە, التىن ۋاقىتتى تەككە ءولتىرىپ, باسقانىڭ بىلدىر-باتپاعىنا نەسىنە سونشالىقتى تەلمىرەمىز؟
سابىربەك ولجاباي,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
