كەشە ۇكىمەتتىڭ بيىلعى سوڭعى سەلەكتورلىق وتىرىسى ءوتتى. وندا وسى جىلعى زاڭ جوبالارى جۇمىستارىنىڭ جوسپارىن ورىنداۋ قورىتىندىلارى شىعارىلدى جانە قازاقستان سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ بويىنشا تاسىلدەرى ماقۇلداندى.
2013 جىل ۇكىمەت ءۇشىن وڭايعا سوقپادى دەۋگە بولاتىنداي. اتقارىلار جۇمىستىڭ از بولماعانىمەن قويماي, ۇكىمەتتى سىن توقپاعىنىڭ دا اياماي توپەلەگەنى وسى جىلدىڭ ەنشىسىندە. ەلباسى دا ۇكىمەتكە قاتاڭ قاراپ, تاپسىرمالارىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستادى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن دەپۋتاتتاردىڭ ءوزى ۇكىمەتتى «ءۇنسىز» وتىر دەپ ايىپتاپ, جۇمىسىنا ءمىن تاقتى.
كەشە ۇكىمەتتىڭ بيىلعى سوڭعى سەلەكتورلىق وتىرىسى ءوتتى. وندا وسى جىلعى زاڭ جوبالارى جۇمىستارىنىڭ جوسپارىن ورىنداۋ قورىتىندىلارى شىعارىلدى جانە قازاقستان سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ بويىنشا تاسىلدەرى ماقۇلداندى.
2013 جىل ۇكىمەت ءۇشىن وڭايعا سوقپادى دەۋگە بولاتىنداي. اتقارىلار جۇمىستىڭ از بولماعانىمەن قويماي, ۇكىمەتتى سىن توقپاعىنىڭ دا اياماي توپەلەگەنى وسى جىلدىڭ ەنشىسىندە. ەلباسى دا ۇكىمەتكە قاتاڭ قاراپ, تاپسىرمالارىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستادى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن دەپۋتاتتاردىڭ ءوزى ۇكىمەتتى «ءۇنسىز» وتىر دەپ ايىپتاپ, جۇمىسىنا ءمىن تاقتى. ءتىپتى, ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا اۋىس-ءتۇيىستىڭ دە ءجيى ورىن العانى وسى جىل شىعار. ۇكىمەت «بىرەسە قىزاردى, بىرەسە بوزاردى, كەيبىر ءسات قۋاندى», ايتەۋىر نە كەرەك, قاربالاس, قىزۋ ءجۇرىپ, بۇل جىلدىڭ دا تاريح قويناۋىنا قاراي جىلجىپ كەتكەنىن بايقاماي قالىپپىز.
وتەر جىلدىڭ ۇكىمەت ءۇشىن جەڭىل بولماعانىن كەشە زاڭ جوبالارى جۇمىستارىنىڭ جوسپارىنىڭ اتقارىلۋى بارىسى تۋرالى بايانداعان ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ تا راستادى. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, جىل قورتىندىسى بويىنشا, دايىندالعان زاڭ جوبالارىنىڭ جالپى سانى – 81, بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلدارداعىدان 70 پايىزعا جوعارى ەكەن. سونىمەن قاتار, مينيستر زاڭ جوبالارى سانى ارتىپ قانا قويماعانىن, زاڭ جوبالاۋ جۇمىستارى قۇرامى مازمۇنىنىڭ جاقسارعانىن دا اتاپ ءوتتى.
مينيستر مۇنىمەن قوسا اعىمداعى جىلى مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ايتقان باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 19 زاڭ جوبالارىنىڭ جاسالعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ كۋرسىن زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋگە مەملەكەتتىك ورگاندار دايىنداعان 17 قۇجاتتىڭ 13-ءى باعىتتالعان. ب.يماشەۆ دەپۋتاتتىق كورپۋس 21 زاڭ جوباسىنا باستاما جاساعانىن, ول وتكەن جىلدارداعىدان 2 ەسەگە ارتىق كورسەتكىش ەكەنىن دە ەسكەرتىپ ءوتتى. 2013 جىلى پارلامەنتكە قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق, قىلمىستىق-اتقارۋ جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى سياقتى 4 كودەكس ەنگىزىلگەن.
ۇكىمەت باسشىسى سەرىك احمەتوۆ ءوز كەزەگىندە زاڭ شىعارۋ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ ماسەلەسىنە ءتيىستى كوڭىل بولىنبەگەنىن جانە بولجاۋ-تالداۋ جۇمىستارى دەڭگەيىنىڭ تومەندىگىن اتاي وتىرىپ, زاڭ جوبالارىن دايىنداۋ بارىسىندا ونىڭ ساپاسى مەن مەرزىمىن قاتاڭ ساقتاۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. وسىعان وراي, س.احمەتوۆ ادىلەت مينيسترلىگىنە 2014 جىلعا ارنالعان ۇكىمەتتىڭ زاڭ جوبالارى جۇمىستارىنىڭ جوسپارىن مەرزىمىندە جانە ساپالى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋدى, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭ شىعارۋ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى. ال, مينيسترلىكتەر مەن ۆەدموستۆولاردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنا كەمشىلىكتەردى جويۋدى جەكە باقىلاۋلارىنا الۋدى جانە ۇكىمەتتىڭ زاڭ جوبالارى جۇمىستارى جوسپارىنا سايكەس زاڭ جوبالارىن ۋاقىتىندا ەنگىزۋدى مىندەتتەدى.
وتىرىستا سونداي-اق, قازاقستاننىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جوباسى قارالدى. سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ نەگىزگى تاسىلدەرى تۋرالى قورشاعان ورتانى جانە سۋ رەسۋرستارىن قورعاۋ ءمينيسترى نۇرلان قاپپاروۆ باياندادى. 2040 جىلعا قاراي سۋ رەسۋرستارىنا قولجەتىمدىلىك بولجامى تۋرالى حابارلاعان, مينيستر سۋ تاپشىلىعىن كەمىتۋ, ۇزاق مەرزىمدى جوسپارداعى سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن باسقارۋ بويىنشا ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى. ونىڭ ىشىندە اتاپ ايتقاندا, «جاسىل» ىلعال ساقتاعىش تەحنولوگيالار, سۋارۋ جۇيەسىن, كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمداردى جاڭعىرتۋ, اۋىز سۋدى تازارتۋ, سۋ كوزدەرىن تازالاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ, تاريف جۇيەسىن قايتا قاراۋ, بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ سياقتى تاسىلدەر بار.
«اۋىل شارۋاشىلىعىندا سۋارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ەسەبىنەن سۋ شىعىنىن 66 پايىزدان 27 پايىزعا دەيىن قىسقارتىپ جىلىنا 11,2 ملرد. تەكشە مەتر سۋ ۇنەمدەۋگە, ال ونەركاسىپتە شىعىندى نەگىزىنەن قايتارمالى سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ەسەبىنەن 40 تان 19 پايىزعا دەيىن قىسقارتىپ, جىلىنا 900 ملن. تەكشە مەتر سۋ ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. تكش سەكتورى بويىنشا ينفراقۇرىلىمدى جانە تازارتۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ ارقاسىندا ىسىراپتى 58 پايىزدان 19 پايىزعا دەيىن ازايتىپ, جىلىنا 300 ملن. تەكشە مەتر سۋ ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك تۋادى», دەدى ن.قاپپاروۆ.
قارالعان ماسەلەنى قورتىندىلاعان, پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ بويىنشا ستراتەگيالىق ماڭىزدى باعدارلاما جاسالعانىن اتاپ كورسەتتى. س.احمەتوۆ «وسى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە ۇكىمەت ءۇشىن, اكىمدەر ءۇشىن, بارلىق شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەر ءۇشىن, شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن, جەكە باستامالاردى دامىتۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر اشىلادى» دەپ ەسەپتەيدى. تالقىلاۋ ناتيجەسىندە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ جوباسى قابىلداندى.
ۇكىمەتتىڭ سوڭعى وتىرىسىن قورتىندىلاي كەلىپ, پرەمەر-مينيستر الداعى مەرەكە كۇندەرى حالىق نەگىزىنەن تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى باعاسىنا قاتىستى ماسەلەلەردى باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەتتىگىن ءوڭىر اكىمدەرى مەن ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ قاپەرىنە سالدى. س.احمەتوۆ وبلىس اكىمدەرىنە بارلىق قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن, اتاپ ايتقاندا, الەۋمەتتىك نىساندار, تۇرعىن ۇيلەردى تۇراقتى باقىلاۋعا الىپ, جىلىتۋ ماۋسىمىن ۇنەمى قاداعالاۋدى تاپسىردى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا, ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جۇكتەلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىنان كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆ ءوزىنىڭ ورىنباسارى ءمۇسىلىم ومىرياەۆتىڭ پارا الۋ كۇدىگىنە ىلىنۋىنە بايلانىستى پىكىرىن جۋرناليستەرمەن ءبولىستى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, اعىمداعى جىلعى 21 جەلتوقساندا جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە قارجى پوليتسياسى اگەنتتىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرستارىندا جەڭىسكە جەتۋگە كومەكتەسكەنى ءۇشىن 100 مىڭ اقش دوللارى كولەمىندە پارا الدى دەگەن كۇدىكپەن اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى م.ومىرياەۆتى ۇستاعان بولاتىن. مينيستر مۇنى جاڭساقتىق نەمەسە قاتەلىك دەپ سانايدى.
«ارينە, بۇل مەن ءۇشىن توسىن جايت بولدى. مەن ونى دەمالىس كۇنى عالامتوردان ۆەتەرينارلىق ءدارى-دارمەكتەردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بايقاۋىندا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن پارا الدى دەگەن كۇدىكپەن ۇستالعانىن ەستىدىم. دەگەنمەن, مەن بىرىنشىدەن, ومىرياەۆتىڭ ەشقاشاندا دا ۆەتەريناريا ماسەلەسىمەن اينالىسپاعاندىعىن, ەشقاشان اتالعان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بويىنشا بايقاۋدى وتكىزگەن ۆەتەريناريا كوميتەتىنە جەتەكشىلىك جاساماعاندىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ياعني, بۇل ونىڭ قىزمەتتىك وكىلەتتىگىنە كىرمەيدى. ەكىنشىدەن, مەن ومىرياەۆتى بايسالدى, ادال, ۇستامدى ادام رەتىندە بىلەمىن. سوندىقتان مەنىڭ ويىمشا, بۇل قانداي دا ءبىر جاڭساقتىق نەمەسە قاتەلىك», دەدى ا.مامىتبەكوۆ. سونىمەن قاتار مينيستر ورىنباسارىنا قاتىستى ماسەلەنى تەرگەۋ امالدارى انىقتايتىندىعىن باسا ايتتى. ول جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ورىنباسارىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىق فاكتiسi بويىنشا كiناسi دالەلدەنسە, ءوز قىزمەتiمنەن كەتۋگە دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
