ءار ونەر ادامىنىڭ ءوز جولى – ءوز سوقپاعى, ءوز سۇرلەۋى بار. بۇل جولدان سۇرىنبەي شىعۋ ءۇشىن – قانشاما كەزەڭدەردەن ءوتىپ, ونەر كەڭىستىگىندە ونەگەلى ءىز قالدىرىپ, ابىروي بيىگىنە كوتەرىلۋ وڭايلىقپەن جۇزەگە اسپايدى. كوپ تەر توگىپ, ەڭبەك ەتۋ – ونەر ەنشىسى. تابيعاتتىڭ ءوزى سىيعا تارتقان تۋا ءبىتتى تالانتتى تارك ەتپەي, ايالاپ, كۇتىپ-باپتاپ, ىزدەنىمپازدىقپەن ءومىر ءسۇرۋ – ىزگىلىكتىڭ بەلگىسى, ۇلتىن سۇيگەن ۇرپاقتىڭ ۇلاعاتتى ءىسى بولىپ تابىلارى حاق.
ءار ونەر ادامىنىڭ ءوز جولى – ءوز سوقپاعى, ءوز سۇرلەۋى بار. بۇل جولدان سۇرىنبەي شىعۋ ءۇشىن – قانشاما كەزەڭدەردەن ءوتىپ, ونەر كەڭىستىگىندە ونەگەلى ءىز قالدىرىپ, ابىروي بيىگىنە كوتەرىلۋ وڭايلىقپەن جۇزەگە اسپايدى. كوپ تەر توگىپ, ەڭبەك ەتۋ – ونەر ەنشىسى. تابيعاتتىڭ ءوزى سىيعا تارتقان تۋا ءبىتتى تالانتتى تارك ەتپەي, ايالاپ, كۇتىپ-باپتاپ, ىزدەنىمپازدىقپەن ءومىر ءسۇرۋ – ىزگىلىكتىڭ بەلگىسى, ۇلتىن سۇيگەن ۇرپاقتىڭ ۇلاعاتتى ءىسى بولىپ تابىلارى حاق.
تاعدىرى دا, تالانى دا تۋعان توپىراقپەن بىتە قايناسقان سەمەيدىڭ سەمسەردەي پەرزەنتىنىڭ ءجۇزى تاۋ-تاسقا شاعىلسا دا, تاۋانى قايتىپ, اۋانى ازايعان ەمەس. كوكىرەك كومبەسىندەگى ونەر وتى ودان سايىن ءورشىپ, ءورشىل-ءوندىر جاستىق تاسى ورگە دومالادى.
كەنجەعالي ونەرگە دەگەن العاشقى قادامىنان-اق الىسقا تارتار قۇشتارلىعىن ايقىن اڭعارتقان ەدى.
بالالىق شاق, مەكتەپتەگى جىلدار, بوزبالا كەزەڭ, جىگىتتىك جول, ستۋدەنتتىك شاق, ونەردەگى بيىك بەلەستەر... وسى وتكەلدەردىڭ بارىندە دە جاس كەنجەعالي, بالا كەنجەعالي, جىگىت كەنجەعالي ۇنەمى العى شەپتە ءجۇردى.
ونەردىڭ العاشقى باسپالداعىن الماتىدان – الاتاۋ ەتەگىنەن باستاعان كەنجەعاليدىڭ تالانت تۇعىرى كوتەرىلىپ, ءان الەمىندەگى كوكجيەگى بىرتە-بىرتە كەڭەيە بەردى. الماتىدا ءوسىپ-ءونىپ, ەسەيىپ, قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى ءوتتى. سول ءبىر جىلدار جۇزىندە رەسەيدىڭ رۋحاني بەسىگى – سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنان تاعىلىمدى ءتالىم الىپ, ءبىلىم قورجىنىنا التىن قازىنا قوستى. ەل ارالادى, جەر كوردى. كەڭەستىك كەڭىستىكتەگى تالاي قالالاردا بولىپ, تالعامى بيىك ورتالاردا ءوز ونەرىن ساراپقا سالدى.
كەڭەس وداعى ىدىراپ, قازاق ەلى ەركىندىككە, تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەننەن كەيىن كەنجەعاليدىڭ ونەر جولىندا وزگەشە ءبىر سەرپىلىس پايدا بولدى. قالاي بولعاندا دا قىزىل يمپەريانىڭ قىسپاعىنان قىستىعىپ, ەركىن داۋىسىن شىعارا الماي جۇرگەن تۇمسا تالانت, وسى ءبىر وڭتايلى ساتتە, توردان بوسانعان بۇلبۇلداي ەركىن سامعادى. بۇرىن دا بويىندا بۋلىعىپ جۇرگەن ۇلتتىق ءۇردىس, ەلدىك سانا ەندى ەركىندىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتتى. سول كەزدە كەنجەعاليعا اباي رۋحى جول اشتى.
ول ونەر ادامى رەتىندە ءوز الدىنا ماقسات قويدى. ول ماقساتىنا تاعى دا اباي رۋحى كومەككە كەلدى. ءوزىنىڭ كونتسەرتتىك باعدارلامالارى ارقىلى ەل تاريحىن, ونىڭ ۇلى تۇلعالارىنىڭ قادىر-قاسيەتىن حالىققا جەتكىزۋدە ۇلكەن ىزدەنىمپازدىقپەن ىزگى قادامدارعا باردى. تۋعان جەرىنىڭ ءوڭىرىن تۇگەل ارالاپ, پوليگوننان زارداپ شەككەن بۇقارا حالىققا رۋحاني كومەك بەرە وتىرىپ, قايىرىمدىلىق شارالارىن وتكىزگەن كەزدەرى دە بولدى. بۇل ارادا ءانشىنىڭ ازاماتتىق پوزيتسياسى انىقتالادى.
اباي اۋىلىنان باستالعان جول, الاتاۋدا از ايالداپ, استاناعا دا جەتتى. ول – اقمولادان استانا اتىن ەندى عانا ەنشىلەپ جاتقان كەز ەدى. ونەر ادامدارىنىڭ ەڭ العاشقىسى بولىپ, الماتى توسىنەن قىرانداي سامعاپ اقمولادان ءبىر-اق شىقتى. استانا اقمولا وبلىسىنان تولىق اجىراپ, ەلورداعا اينالىپ ۇلگەرمەگەن بولاتىن. ول كەزدە وبلىستا قاجىرلى قايراتكەر جانىبەك كارىبجانوۆ باسقاراتىن. كارىبجانوۆ شارۋاداعى ىسكەرلىگىمەن قاتار, ونەرگە دە جاقىن ادام ەدى. كەنجەعاليدىڭ تەك ونەر جولىندا عانا ەمەس, مادەني شارالارداعى ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنە بۇرىننان ءتانتى بولىپ جۇرەتىن. بولاشاق استانانىڭ ىرگەتاسى بەرىك بولۋى ءۇشىن بەرەكەلى ءىستى بۇگىننەن باستاۋ كەرەكتىگىن جەتە تۇسىنگەن جانىبەك ءسالىم ۇلى كەنجەعاليعا «قۇدا ءتۇستى». استانا تۋرالى اڭگىمە ەندى باستالىپ جاتقاندا بىردەن جەتىپ كەلۋگە كوپ ادامنىڭ جۇرەگى داۋالامايتىن كەزدە بەلگىلى تۇلعالاردى بەرى تارتۋ وڭايعا تۇسپەيتىن ەدى. قاي كەزدە دە جاڭاشىلدىققا جانى قۇشتار كەنجەعالي جانىبەكتىڭ ۋاجىنە قارسىلىق كورسەتكەن جوق. ونداعى ويى – بولاشاق استانانىڭ ىرگەسىن ءبىز قالاماساق, الماتىدا ۇيىعان رۋحاني ءۇردىستى ەلورداعا ءبىز اكەلمەسەك, كىمگە ارقا سۇيەپ, يەك ارتامىز. استانا بولىپ-تولىپ جاتقاندا, بالكىم ەكىنىڭ ءبىرى كەلە بەرەر. استاناعا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كەلىپ, ۇلكەن ونەرگە ارنا تارتايىن, كوش باستاپ كورەيىن دەگەن كورىكتى وي كوكىرەگىنەن كەتپەي, جۇرەگىن جاۋلاپ الدى.
ءسويتىپ, استانا فيلارمونياسىنىڭ العاش نەگىزىن قالاپ, قالىپتاستىرۋ قۇرمەتى كەنجەعاليعا بۇيىردى. بۇل تەك قۇرمەت قانا ەمەس, قۇدىرەتتى كۇشتى تالاپ ەتەتىن, قاجىر-قايراتتى قالايتىن قايراتكەرلىك جولدىڭ باستاۋى ەدى... ول ءوزىنىڭ قاسىنا فيلارمونيانىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ەتىپ, كورنەكتى ونەر قايراتكەرى, مۋزىكا زەرتتەۋشىسى, ءارى ديريجەر, ءارى كومپوزيتور قايىرجان ماقانوۆتى الىپ, تاۋداي ىسكە زور تالاپپەن كىرىسىپ تە كەتتى. اقىرى, كوپ ۇزاماي, ىزگى ىزدەنىس ءوز جەمىسىن بەردى. استانادا العاش رەت فيلارمونيا قالىپتاسقاننان كەيىن كەنجەعالي ەندى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىن قۇرۋعا قۇلشىنىس جاسادى. بۇل نيەتىنىڭ دە ۇدەسىنەن شىقتى. ناتيجەسىندە استانا فيلارمونياسى, ونىڭ جانىنداعى ۇلت اسپاپتار وركەسترى استانا اتىنان تورتكۇل دۇنيەنى ارالاپ, قازاق ونەرىن الىس-جاقىن شەتەلدەرگە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ جۇمىسىن ۇلكەن دارەجەگە كوتەرىپ, اتاعىن اسپانداتتى.
كەنجەعاليدىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى – عىلىم-ءبىلىمگە, شاكىرت تاربيەلەۋگە ۇلاستى. استاناداعى مۋزىكا اكادەمياسىنىڭ سول تۇستاعى كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, ونەر ورداسىنىڭ پروفەسسورى بولا ءجۇرىپ, ۇرپاقتى ونەرگە باۋلۋدىڭ وزگەشە ۇلگىسىن كورسەتتى. ءار جەردە «استاناعا – ءان شاشۋ» باعدارلاماسىن ۇيىمداستىرىپ, جاس ونەرپازداردىڭ باعىن اشىپ, ءورىسىن كەڭەيتتى. ءسويتىپ, استانانىڭ العاشقى اسۋىندا, ونەر-ءبىلىم جولىندا كەنجەعاليدىڭ كەمەل كەزەڭى باستالدى.
ۇنەمى العاشقى باستامالاردىڭ قولداۋشىسى بولىپ جۇرەتىن كەنجەعالي ەلباسىنىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەردىڭ ەل ىشىنە, اۋدان, وبلىس كولەمىندە شارالار ۇيىمداستىرىپ, اسىرەسە, الەۋمەتتىك سالالارعا جەتەكشى بولۋ قاجەتتىگىن ايتقان ۇسىنىسىنا بىردەن دەن قويىپ, ءوز تۋعان ولكەسى – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى وسكەمەن قالاسىنا بەت تۇزەدى. بۇل تۇستا وسى ولكەگە وزىنە دە, ونەرىنە دە ۇنەمى جاناشىرلىق كورسەتىپ جۇرەتىن جانىبەك كارىبجانوۆتىڭ باسشىلىق جاساۋى كەنجەعاليعا كوپ قيىندىق كەلتىرگەن جوق.
كەنجەعاليدىڭ قازىرگى تاڭدا اتقارىپ جاتقان اۋقىمدى ءىسى ءامبەگە ايان. استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە پروفەسسور بولا ءجۇرىپ ول وسى وقۋ ورداسىنداعى «كاۋسار» مادەني-تانىمدىق بىرلەستىگىنە جەتەكشىلىك ەتەدى. ماقساتى – ادەبيەت, ونەر, عىلىم جولىنداعى بەلگىلى قايراتكەرلەردى استاناداعى ىرگەلى وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرىمەن جۇزدەستىرىپ, كەلەلى كەزدەسۋ وتكىزىپ, تانىمدىق-تاعىلىمدىق تاربيەنى قالىپتاستىرۋ. وسى نيەتتە ول بيىلعى جىلدىڭ وزىندە كومپوزيتور ە.راحماديەۆ, جازۋشى ءا.تارازي, اقىندار ك.سالىقوۆ, ي.ساپارباەۆ, ك.امىربەكوۆتەرمەن ستۋدەنت جاستاردى جۇزدەستىرىپ, سىر-سۇحبات وتكىزدى, شىعارماشىلىعىن سارالاپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇردى. بۇعان وسى كۇنگى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان باتتاش ۇلى سىدىقوۆتىڭ قولعابىسى مول بولعانىن ايتا كەتكەن ابزال. «كاۋسار» بىرلەستىگى الداعى ۋاقىتتا دا تانىمال تۇلعالارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, ادەبيەت, ونەر, عىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتە بەرەرى حاق.
ءسوز اياعىندا كەنجەعاليدىڭ ءانشىلىگى حاقىندا از-كەم اڭگىمە. تەنور داۋىستى كەنجەعالي مىرجىقباەۆ – قازاقستانداعى ايگىلى انشىلەردىڭ ءبىرى. ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ مەكتەبىنەن وتكەن تالانتتى ءانشى كوپ جىلدار الماتىداعى اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترىندا باس كەيىپكەردى سومداۋشى بەدەلدى انشىلەردىڭ ءبىرى بولدى. اباي, ءبىرجان, اقان سەرى, ۇكىلى ىبىراي, ءمادي اندەرىن الەمگە تانىتۋعا زور ۇلەس قوستى. سونداي-اق, قازاقستاننىڭ كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرىن دە كەڭىنەن ناسيحاتتاپ تاراتۋدا تەر توگىپ, سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى,
اقىن.
