بوساعاعا ىلىنەتىن تاعا, ەر-تۇرمان, قاجەت دەسەڭىز, جىلقىشىنىڭ قۇرىعىنا دەيىن ايىقپاس دەرتتى دە ەمدەدى. جان اۋرۋى مەن ءتان اۋرۋىنان ايىقتىرىپ, جاماندىقتىڭ قارا مىسىعىنان ساقتاندىرۋ دا ۇلت تاربيەسىنىڭ جەمىسى ەدى. وندايدا اللاعا سىيىنىپ, و, ارۋاق دەپ قايراتتانادى, ۇلىلىققا تابىنادى, ارۋاق اق جولعا باستايتىنداي سەزىنەدى. تىرشىلىكتىڭ بۇرقىراعان قارا داۋىلىنا دا توتەپ بەرۋدى تۋعان جەردىڭ قاسيەتىنەن ۇيرەنىپ, بۇكىل ۇلتتىڭ ماقتانى بولۋدى ارماندادى. ءاليا قازاقي قاسيەتتى بويىنا ءسىڭىردى, بىراق سول اسىل ماقساتتى سۇراپىل سوعىس, فاشيستەردىڭ دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن قاندى قىرعىنى بۇزدى.
بۇگىنگى ەلورداداعى ءاليانىڭ بيىك تۇعىرداعى ەسكەرتكىش مۇسىنىنە قاراپ, ەرلىك داڭقى الەمدىك تاريحتا التىن ارىپپەن جازىلعانىنا ۇرپاق, تىرىلەر ماقتانادى.
اقىرەت سوتىنىڭ فاشيستەردى قالاي جازالاعانىن اۋليە بولساڭ دا بىلمەسسىڭ, بىراق تۋعان جەر, تۋعان ەل, بۇگىنگى بولاشاقتى قورعاۋداعى ەرلەردىڭ دەرەكتەرىن بەرلينگە بارعان ساپارىمدا كوزبەن كورىپ, ءاليانىڭ ەلگە جازعان سوڭعى حاتىن وقىعاندا, «مۇنى وقىسا, قاسكوي جاۋدىڭ دا جۇرەگى تەبىرەنەر ەدى» دەپ ويلادىم. «ەرتەڭ شابۋىلعا شىعام. بىراق ءتىرى ورالمايمىن. مەن قازاقستاندىقپىن, قازاق قىزىمىن! التىن ۇيام, بايتاق قازاق دالاسىنا, حالقىما دۇعاي سالەم! قاسىق قانى قالعانشا ەلىن, جەرىن قورعاعان باتىر حالىقتىڭ پەرزەنتىمىن. تۋماق بار, ولمەك بار. وكىنىشىم 19 جىل-اق عۇمىر ءسۇردىم. جاستىعىمدى ايايمىن. ەلىم ۇلتتىق نامىسىمدى ساقتاعانىمدى ۇقسا جەتەدى... قىسقا عۇمىرىمدى وتانىما ارنادىم, تالاي جاۋدى سەسپەي قاتىردىم», دەگەن ماعىناداعى حاتتى وقىپ, جانىمداعى جولساپار جەتەكشىسى ەمماعا:
– گيتلەر نە ءۇشىن سوعىس اشتى, حالىق سوعىستىڭ اجال, ب ۇلىك, جاۋگەرشىلىك, ز ۇلىمدىق ەكەنىن بىلە تۇرا, نەگە ونىڭ سوڭىنان ەردى؟ – دەدىم. ول كىنالى جانداي توسىلىپ تۇردى دا:
– سوعىسقا دەيىن گەرمانيادا نەشە ءتۇرلى اۋرۋ, ىندەت, جوقتىق, جۇمىسسىزدىق جايلاپ, ەڭسە كوتەرتپەدى. تۇرمىس تىم اۋىرلادى, ءولىم كوپ بولدى. گيتلەر سوعىس وندىرىسىنە بۇكىل قارجىنى توگىپ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتىدى. ساياساتى جۇماق ورناتۋ, وزگە ەلدىڭ بايلىعىن حالقىن قىرىپ, جويىپ تارتىپ الۋ بولدى. ناۋقاس قوعامنىڭ ناۋقاس ادامدارىنا ەكى دۇنيە بىردەي كورىندى. ساياساتتىڭ بەتىن قايتارىپ, ءتيىمدى اقىل بەرەتىن توپ تىم از ەدى, – دەدى.
توسىن زۇلمات كۇش... ساياسات... بىزدە دە ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن: ء«بىز تويلايمىز, تويلايمىز, فاشيستەردىڭ قولىنان تەلماندى الماي قويمايمىز! جەڭىسكە جەتىپ تويلايمىز» دەپ اندەتۋشى ەدىك. سوعىستىڭ مەيىرىمسىز, قىرعىن ەكەنىن ۇقتىق. مايدانداعى ەرلەردىڭ جەڭىمپاز حابارىن ەستىسەك, اسقا تويعانداي ءجۇزىمىز جادىراۋشى ەدى. ءاليا, مانشۇكتەردىڭ باتىرلىق اتاعىن ەستىگەندە, توبەمىز كوككە جەتكەندەي بولاتىن-دى. ەلدەگى انالار دۇنيەگە كەلگەن جاس نارەستەلەرى قىز بولسا, ءاليا, مانشۇك اتاندىرىپ, شىعىستىڭ قوس جۇلدىزى, قوس قاراشىعىمىز دەسەتىن-ءدى.
ءاليا جۇلدىزى كۇن سونگەنشە سونبەيدى. تورعايلىق مايدانگەر قارت اقان ىبىراەۆ: «مەن ءاليانى ءبىر-اق رەت كوردىم, جانىمىزدان ءوتىپ بارا جاتىپ, قازاق ەكەنىمدى تانىپ, امانداستى دا: «جەڭىسپەن ەلگە ورالعانشا ساۋ بول, باتىر حالىقتىڭ پەرزەنتىن ابىرويدان جازباسىن!» دەگەن جالىندى ءۇنى, باۋىرمالدىعى, قالىڭ كوپتىڭ ىشىندەگى ءبىر قازاقتى كورگەنىنە قۋانىشى ەسىمنەن كەتپەيدى», – دەگەنى جادىمدا جارىق كۇندەي وشپەي قالدى. سوڭىنان ءاليا وققا ۇشتى دەگەندى ەستىگەندە, قابىرعا قايىسا قايعىردىق. سوعىس ءورتى كىمدى جالمامادى, وكىنىشى قالىڭ عوي. بولاشاق تۋرالى اسىل ويدى ءۇزدى, سۇلۋلىقتى, نازىكتىكتى ايامادى, ءۇمىت, سەنىمدى دە شايقادى. سوعىستا اياۋ, قايىرىم, مەيىرىم بولا ما؟! – دەپ وكىنگەن ەدى. سوسىن اۋىر كۇرسىنىپ: «قازاقتىڭ ءالياسى عوي؟» دەپ كۇبىرلەدى.
بۇل پىكىر ءاليانى بىلەتىن تالاي مايدانگەردىڭ باتىرلىقتى عاسىردان عاسىرعا جەتكىزەتىن, سوعان شۇكىرشىلىك ەتەتىن ىقىلاستى ءۇنى ەدى.
قازاق ەلىنىڭ بارلىق ەلدى مەكەنىندە قالامگەرلىك جولساپاردا ءجۇرىپ, مايدانگەرلەرمەن تىلدەسۋدە الدىمەن «باۋىرجان, تالعات, راحىمجان, ءاليا, مانشۇكتەرمەن كەزدەستىڭ بە؟» دەپ سۇرايتىن ەدىم. سول ادەتىمە باسىپ, ودەسساداعى ەكى دۇركىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتانعان ا. الەكسەەنكومەن كەزدەسىپ, تالعات بيگەلدينوۆتىڭ جاۋىنگەرلىك دوسىنىڭ سوعىستىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن بىرگە بولعاندا, باستان كەشكەن وقيعالارىن ايتقانىن تىڭداپ وتىرىپ:
– ءاليا مولداعۇلوۆا اتتى باتىر قىزدان حابارىڭىز بار ما؟ – دەدىم.
– مايداندىق گازەتتەردەن ەرلىگىن وقىدىق, – دەدى دە: «مىنا كىشكەنتاي قىزىڭنىڭ اتى كىم؟» دەپ مەيىرلى, جىلى جۇزبەن قارادى.
– ءاليا.
– باقىتتى بولسىن. تالعات دوسىم مايدان گازەتىنەن قازاقتاردىڭ ەرلىگى جايلى وقىسا, اسا قۋانىپ, مىنە, ءبىزدىڭ جىگىتتەر مەن قىزداردىڭ باتىرلىعى دەيتىن-ءدى, – دەدى.
مايدانگەرلەر سىرى وسىلاي.
بۇگىندە قازاق ەلىندە مىڭداعان ءاليا ەسىمى بار. كۇنىنە ميلليونداعان ءاليا دەگەن ءسوز ايتىلادى. و دۇنيەلىكتىڭ ەسىمىن اۋىزعا العان ۇلكەن ساۋاپ دەسەك, قازاقتىڭ باتىر قىزى ءاليا ولشەۋسىز ساۋاپقا كەنەلەدى دەڭىز.
مايداننىڭ قاپ-قارا تۇنىندە اعىپ تۇسكەن جۇلدىز جارىعى قازاق ەلىنە ونەگە شۋاعىن شاشادى. اينالامىزداعى دۋمان-دۇنيە قىزىعىن سول جۇلدىزدار بولماسا كورەر مە ەدىك. تىنىشتىق اسپانىنىڭ قايعىسىن اعا ۇرپاق تارتىپ, قۋانىشى بۇگىنگىلەرگە بۇيىرعانىنا شۇكىرشىلىك!
تابىل قۇلياس
