رۋحانيات • 28 قاڭتار، 2021

قوجا ءحافيزدىڭ قۇندى ەڭبەگى

67 رەت كورسەتىلدى

ەلوردا تورىندە ورنالاسقان قولجاز­بالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعى ءوز قورىندا ساقتاۋلى تۇر­عان قوجا شامسۋددين مۇحاممەد حافيز ءشيرازيدىڭ پارسى تىلىندە جا­زىلعان «قوجا حافيز ءشيرازيدىڭ عازا­لياتتارى» اتتى قۇندى ەڭبەگىنىڭ ونلاين تانىستىرىلىمىن جاسادى.

اۋەلى، شىعارما اۆتورى حافيز شيرازي جايلى ايتار بولساق، ول 1306 جىلدار شاماسىندا دۇنيەگە كەلىپ، 1389 جىلى باقيلىق بولعان پارسى جۇرتىنىڭ اتاقتى شايىرى. ونىڭ عازالدارى الەم ادەبيەتىنىڭ جاۋھار تۋىندىلارى قاتارىنا جاتادى. سونىمەن قاتار رۋباي، ءتارجيباند جانە ساقيناما جازعان. قۇراندى جاتقا بىلگەندىكتەن حافيز اتانعان.

ونىڭ تۋىندىلارىن ەۋروپالىق ادەبيەتتىڭ ءىرى وكىلدەرى – گەتە، ا.س.پۋشكين، ا.ا.فەت ت.ب. جوعا­رى باعالاسا، قازاقتىڭ ۇلى ويشىل تۇل­عاسى اباي قۇنان­باي ۇلى 1858 جىلى سەمەي مەدرەسەسىندە وقىپ جۇرگەن 13 جاسىندا:

فيزۋلي، ءشامسي، ءسايحالي،

ناۋاي، ساعدي، فەرداۋسي،

قوجا حافيز – بۋ ءھامماسى

ءمادات بەر ياشاعيري ءفارياد،

دەپ حافيز باستاتقان شىعىس شايىرلارىنا جىر ارناسا، شاكىرت-ءىنىسى شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى:

ناۋاي، ساعدي، ءشامسي، فيزۋلي بار،

ءسايحالي، قوجا حافيز، فەردوۋسيلەر،

ءبايىتشى ەلدەن اسقان شەشەن بولىپ،

الەمگە ءسوزدىڭ نۇرىن جايعان سولار،

دەپ جازىپ، ءوزى قادىر تۇتقان پارسى اقىنى ءحا­فيزدىڭ «كورىنىسكە شوقىنعان»، «كەل، اياقشى قىمىز قۇي»، «تۇر اياقشى، بەر قىمىز»، «كوڭىل ءجىبى قولىمنان»، «ەگەر سۇيىكتى ول بالا»، «انىق ەرگە جولداس بول»، «ماجىلىسىندە دوسىڭ­نىڭ»، «كەشەگى باسشىمىز ءپىرىمىز» دەپ باستا­لاتىن ولەڭدەرىن قازاقشاعا اۋدارىپ، 1918 جىلى «اباي» جۋرنالىنىڭ ءۇشىنشى سانىنا باستىرعان ەكەن.

جازۋشى-عالىم مۇحتار ماعاۋين اقىن­نىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىندا ايتقان تولعامىندا: «شاكارىم ءحافيزدى جانىنا جاقىن تۇتقان. ونىمەن ۇنەمى سىرلاسىپ، مۇڭداسىپ وتىر­عان. ءتىپتى ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇندەرى ءحافيزدى اۋزىنان تاستايدى. ونى تۇسىن­دە كورگەنىن ايتىپ، بۇل – ءدام-تۇزىم تاۋ­سىل­عانى، فانيلىك جارىقتان باقي­لىق داڭققا ءوتۋدىڭ بەلگىسى دەپ بىلگەن»، دەپ جازىپتى.

ودان كەيىن ۇلى شايىردىڭ 194 عازالىن، بىرنەشە رۋباي، ءتارجيباندارىن جانە «ساقي­نامە» داستانىن اۋدارماشى ءابدىراش جامىشەۆ قازاق تىلىندە سويلەتكەن ەكەن.

قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قورىندا تۇرعان بۇل كىتاپ 1900 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە باسىلىپتى. كىتاپتى باسپاعا دايىنداپ شىعارعان تۇلعا رەتىندە «ابدۋل­ماليك يبن ابدۋللاح» دەگەن ادام­نىڭ ەسىمى جازىلىپتى. «مۇمكىن بۇل شى­نايى ەمەس بۇركەنشىك ات بولۋى مۇمكىن»، دەيدى ماماندار.

سوڭعى جاڭالىقتار

ءدۇبىرلى «دالا ديدارى»

ونەر • بۇگىن، 08:34

تۇيە كوتەرگەن تيمۋر

ايماقتار • بۇگىن، 08:32

جىگەر جانىعان جۇزدەسۋ

ساياسات • بۇگىن، 08:26

ۆاكتسينالاۋ – ماڭىزدى مىندەت

ۇكىمەت • بۇگىن، 08:17

قاراعاندىدا كارانتين كۇشەيتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:09

بيزنەستە ايەلدەردىڭ ۇلەسى قانداي؟

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:59

URKER ۇسىنعان ۇزدىكتەر

ونەر • بۇگىن، 07:57

كوروناۆيرۋس باسەڭدەر ەمەس

الەم • بۇگىن، 07:56

كەشىرىم ايى كەلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:50

ءۇشىنشى بەسجىلدىق: مەجە مەن مىندەت

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:35

بايراعى بيىك باعزى ونەر

رۋحانيات • بۇگىن، 07:33

ەكى الپاۋىتتىڭ ايقاسى

بوكس • بۇگىن، 07:25

پاۆلوداردا جاعداي كۇردەلەنە ءتۇستى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 07:21

ورازانىڭ ءار ءساتى ساۋاپ

رۋحانيات • كەشە

ءسوزدىڭ جەتى بوياۋى

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار