رۋحى ەركىن حالىق قانا ۇلى ىستەردى اتقارا الادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەڭ بايتاق وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى – سوزبەن ايتىپ جەتكىزە الماس قاسيەتتى ۇعىم, ۇلتتىق سانامىزدىڭ, ادامي جاراتىلىسىمىزدىڭ, ءومىرىمىزدىڭ قاينار بۇلاعى. تاۋەلسىزدىك – حالىقتىڭ ءۇنى, ۇلتتىڭ ءتىلى مەن ءدىلى. ماڭگىلىك ەلدىڭ باستاۋى. وسى ءبىر اۋىز سوزگە ادامزات ءۇشىن ەڭ قىمبات تۇسىنىكتەر توپتاستىرىلعان. ازاتتىق, تەڭدىك, بوستاندىق, بەرەكە, بىرلىك, باقىت, تاۋبەشىلدىك پەن ريزاشىلىق سىندى ادەمى دە اياۋلى سەزىمدەر وسى ءسوز ارقىلى ادام جۇرەگىنە ۇيالايدى. كوڭىلىڭدى كوركەيتىپ, جانىڭدى جادىراتادى. ماساتتاندىرادى, بويىڭدى بيىكتەتىپ, ەڭسەڭدى تىكتەيدى. تالابىڭ اسقاقتاپ, ماقساتىڭ ناقتىلانا تۇسەدى. ەلدىڭ ەرتەڭىن ەرەن ەڭبەكپەن كوركەيتۋگە دەگەن ەرەكشە قۇلشىنىس پايدا بولادى. ءىسكەرلىكپەن, ىزدەنىمپازدىقپەن جۇمىس جاسايسىڭ. بويىڭدى وتانعا دەگەن وراسان سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى بيلەيدى.
رۋحى ەركىن حالىق قانا ۇلى ىستەردى اتقارا الادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
كەڭ بايتاق وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى – سوزبەن ايتىپ جەتكىزە الماس قاسيەتتى ۇعىم, ۇلتتىق سانامىزدىڭ, ادامي جاراتىلىسىمىزدىڭ, ءومىرىمىزدىڭ قاينار بۇلاعى. تاۋەلسىزدىك – حالىقتىڭ ءۇنى, ۇلتتىڭ ءتىلى مەن ءدىلى. ماڭگىلىك ەلدىڭ باستاۋى. وسى ءبىر اۋىز سوزگە ادامزات ءۇشىن ەڭ قىمبات تۇسىنىكتەر توپتاستىرىلعان. ازاتتىق, تەڭدىك, بوستاندىق, بەرەكە, بىرلىك, باقىت, تاۋبەشىلدىك پەن ريزاشىلىق سىندى ادەمى دە اياۋلى سەزىمدەر وسى ءسوز ارقىلى ادام جۇرەگىنە ۇيالايدى. كوڭىلىڭدى كوركەيتىپ, جانىڭدى جادىراتادى. ماساتتاندىرادى, بويىڭدى بيىكتەتىپ, ەڭسەڭدى تىكتەيدى. تالابىڭ اسقاقتاپ, ماقساتىڭ ناقتىلانا تۇسەدى. ەلدىڭ ەرتەڭىن ەرەن ەڭبەكپەن كوركەيتۋگە دەگەن ەرەكشە قۇلشىنىس پايدا بولادى. ءىسكەرلىكپەن, ىزدەنىمپازدىقپەن جۇمىس جاسايسىڭ. بويىڭدى وتانعا دەگەن وراسان سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى بيلەيدى.
1991 جىلعى 16 جەلتوقسان قازاقستاننىڭ جوعارعى كەڭەسى «تاۋەلسىزدىك پەن مەملەكەتتىڭ ەگەمەندىگى تۋرالى» زاڭ قابىلداعان تاريحي كۇن. «…ۋاقىت – زىمىران. كۇنى كەشە وتكەن وقيعالار بۇگىندە تاريح بەتتەرىنە اينالىپ ۇلگەردى. بۇل – جاڭا مەملەكەت پەن جاڭا قوعامنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنىڭ ازاپقا تولى, سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, عالامات ءساتى. سول ءسات ءالى اياقتالعان جوق, بىراق ەڭ قيىن بەلەستەردەن اسا بىلدىك. ەڭ قيىن جىلدار ءدال قازىر ارتىمىزدا قالدى, سوندىقتان دا مەن ەلىمىزدىڭ ەڭسەسى بيىكتەي بەرەتىنىنە سەنەمىن», دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. وسى جىلدار ارالىعىندا تاۋەلسىز قازاق ەلى قالىپتاستى: شەكاراسى بەكىدى, ەكونوميكاسى ءوسىپ, اسكەرى جاساقتالدى, نارىقتىڭ قيىن وتكەلدەرى مەن ءداۋىر سىناقتارىنان امان ءوتتى, جاھانداعى الپاۋىت مەملەكەتتەرگە تانىلدى, تانىلىپ قانا قويماي, ساناساتىن, سىيلاساتىن بيىك دارەجەگە جەتتى. وسىنىڭ بارلىعى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى تاعدىردىڭ قازاقتارعا تارتقان سىيى ەمەس, ءوزىنىڭ ەجەلگى جەرىندە قيلى كەزەڭدى باستان كەشۋ ارقىلى قول جەتكەن ءوز مەملەكەتتىلىگىن قۇرۋعا دەگەن زاڭدى قۇقىعى, بۇل داۋسىز جانە ساياسي فاكتىگە ەشكىم كۇمان كەلتىرمەۋى ءتيىس», دەگەن سوزىنە بارشامىز ءمان بەرىپ, ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنۋگە ءتيىسپىز. جەر بەتىندەگى ءاربىر ۇلت ءۇشىن تاۋەلسىز ەل بولۋ – ۇلى ارمان. دۇنيە جۇزىندە 6 مىڭعا جۋىق ۇلتتار مەن ۇلىستار بار بولسا, سولاردىڭ ىشىندە 200-دەي ۇلت قانا تاۋەلسىز مەملەكەت بولىپ تابىلادى. جەرىنىڭ اۋماعى جاعىنان بۇكىل الەمدە توعىزىنشى, ال حالقى سانى جاعىنان شامامەن جەتپىسىنشى ورىندى يەلەنەتىن قازاقستان – الەمدەگى ۇلكەن ەلدىڭ ءبىرى. جىل سايىنعى پرەزيدەنتتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋلارى مەن قابىلدانعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار, ستراتەگيالىق باعىتتاردىڭ بارلىعى دا قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋعا باعىتتالىپ كەلەدى.
مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك تاريحى مەن وسى جولدا جەتكەن تولاعاي تابىستارى جايلى جازىلىپ تا ءجۇر, ايتىلىپ تا كەلەدى. بۇل يگىلىكتى ءىس جالعاسا دا بەرمەك. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ءسوز ەتپەگىمىز – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋىن بيىك, تۇعىرىن بەرىك ەتۋ جولىندا بىزگە نە قاجەت, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى قالاي ساقتاساق بولادى, ءبىلىم مەن ءتاربيەنىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنە ەتەر قىزمەتى قانداي دەگەن تۇرعىدا بولماق.
قازاق حالقى – اتالى سوزگە توقتاعان, بارىن بارداي, جوعىن جوقتاي ايتا بىلگەن, ۇلىن نارعا, قىزىن ارعا بالاعان, دوستىقتى ساقتاي, ءدام تۇزدى اقتاي بىلگەن, باسىنان ءسوز اسىرماعان, ۇيىنە ق ۇلىپ سالماعان, پەيىلى جومارت, سايىن دالاسىنداي دارقان حالىق. 140-تان اسا ۇلتتىڭ بالاسىن باۋىرىنا باسىپ, ءبارىنىڭ باسىن بىرىكتىرۋشى نەگىزگى ۇلت – قازاق حالقى وزگەگە ەشقاشان وكتەمدىك كورسەتپەگەن. قازاق حالقى – قازاقستان مەملەكەتىنىڭ يەسى. مۇنى ەلباسىنىڭ مىنا ءسوزى دە راستاماق جانە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەمەك: «مەملەكەتىمىزدىڭ دىڭگەگى – قازاق حالقى. ەل دە, جەر دە – قازاقتىكى. ەل بولۋدىڭ ۇياتى دا ءبىزدىڭ جۇرتتىڭ موينىندا. قازاقستانداعى ۇلتارالىق جاراستىقتىڭ نەگىزگى ۇيىتقىسى بولۋ مىندەتىن الدىمەن وسى اتامەكەننىڭ يەسى – قازاق حالقى ءوز موينىنا الۋى كەرەك».
قازاق – تۋمىسىنان ەركىندىكتى سۇيەتىن, كەڭ دالا توسىندە تابيعاتپەن تۋىستاسىپ, ەركىن ءومىر ءسۇرگەن باتىر, ەرجۇرەك, نامىسشىل حالىق. ەلدىڭ بىرتۇتاستىعى مەن تىنىشتىعىن ساقتاۋعا بار ءومىرىن سارپ ەتكەن حان-سۇلتاندارى مەن باتىرلارىن تاريحقا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان ءىرى تۇلعالار رەتىندە ارداقتاپ, ولاردىڭ ولمەس رۋحىن ۇلت ماقتانىشى رەتىندە كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەتكىزدى. بۇل قاسيەتتى شەجىرە – بۇگىنگى بۋىن ارقىلى كەلەر ۇرپاقتىڭ بويىنا جاستايىنان سىڭىرىلەتىن باعا جەتپەس يگىلىك. وسى ونەگەنى, ەلجاندىلىق, وتانسۇيگىشتىك ءداستۇردى جاستاردىڭ بويىنا دارىتۋ, پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋ – بۇگىنگى تاڭدا ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن قاسيەتتى بورىش. بۇل قاسيەتتەر تاۋەلسىزدىكتى سانامەن, اقىلمەن ساقتاپ, تۇراقتان-دىرىپ, كۇشەيتۋگە ولشەۋسىز ۇلەس قوسپاق. تاۋەلسىزدىك يدەولوگياسى – ۇلتىڭدى, وتانىڭدى ءسۇيۋ, تۋعان ءتىلىڭدى قۇرمەتتەۋ, بەيبىتشىلىكتى, ەل ىرگەسىنىڭ بۇتىندىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرى رەتىندە بەيبىتشىلىكتىڭ, شەكارا تىنىشتىعىنىڭ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ ساقتالۋىن, ۇلتتىق سانانىڭ تازالىعىن, ۇلتتىق نامىستىڭ جوعارى بولۋىن, پاتريوتيزم, وتانشىلدىق تاربيەنى, ۇدەمەلى يندۋستريالىق دامۋدى ۇلتتىق يدەولوگيا دەڭگەيىنە كوتەرىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ماسەلەسىن, ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى, ۇلتتىڭ ءوسىمىن كوتەرۋ سىندى ىلكىمدى ىستەردى اتاۋعا بولادى. مۇندا ايتىلعان قايسىبىر ماسەلە بولماسىن بارلىق ۋاقىتتا وزەكتى.
بەيبىتشىلىك. حالىق تىنىش, باقىتتى ءارى باقۋاتتى عۇمىر ءسۇرۋى ءۇشىن بەيبىت ءومىر ءسۇرۋى كەرەك. بۇل – دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيتىن اكسيوما. نايزانىڭ ۇشىمەن, ءبىلەكتىڭ كۇشىمەن جەرىن جاۋدان قورعاعان حالىقتىڭ ۇرپاعى رەتىندە بابالار كورگەن جاۋگەرشىلىكتى بالالار كورمەۋى ءتيىس. بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ىشكى جانە سىرتقى ساياسي جاعدايلارعا, اسىرەسە, مەملەكەتىمىزدەگى ءىشىنارا ىنتىماققا تىكەلەي بايلانىستى.
ۇلتتىق قۇندىلىقتار. ادام بەلگىلى ءبىر ۇلتقا جاتۋىن سەزىنۋ ءۇشىن بەس ءتۇرلى شارتقا ساي بولۋى ءتيىس:
ۇلتىنىڭ ءتىلىن جاقسى بىلەتىن;
ۇلتىنىڭ ءدىنىن مەڭگەرگەن;
ۇلتىنىڭ ءداستۇرىن تولىق بويىنا سىڭىرگەن;
ۇلتىنىڭ تاريحىن تۇگەندەي الاتىن;
ۇلتى مەكەندەگەن جەردىڭ وي-شۇڭقىرىن جەتە تانيتىن.
وسى سيپاتتار بويىنان تابىلعان جاندى عانا بەلگىلى ءبىر ۇلتقا جاتقىزۋعا بولادى. اتالعان ۇلتتىق سيپاتتامانىڭ ساقتالۋى – تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇراقتىلىعى. ءويتكەنى, كەز كەلگەن ۇلتتىڭ ءوز ءتىلى ساقتالسا عانا, ۇلت بولىپ قالاتىنى اقيقات. بۇل – وتە ماڭىزدى ماسەلە. ۇلتىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىناق. ايتسە دە, بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا بۇگىنگى جاعداي كوڭىل قۋانتارلىق.
ۇلتتىق سانا. ول – شىر ەتىپ جارىق دۇنيەگە كەلگەن ءاربىر ءسابيدىڭ العاش ەستىگەن سوزىنەن, اۋەندى ءالديى بار بەسىك جىرىنان, انا سۇتىمەن داريتىن قاسيەت. ءداستۇردى مەڭگەرىپ, ءدىندى مويىنداۋى, بايىرعى اتا كاسىپكە يكەمدەلۋى, اتاقونىستى قادىرلەپ, اتا-بابانىڭ اقىل-كەڭەسىنە مويىنسۇنۋى, قىسقاسى, تۋعان جەردىڭ توپىراعىمەن كىسى بويىنا داريتىن قاسيەتتەردىڭ ءبارى ۇلتتىق ساناعا جاتادى. ۇلتتىق سانا-سەزىمى كوتەرىلگەن حالىقتىڭ ساپاسى ارتادى. ۇلتتىق سانا-سەزىم سالت-داستۇرمەن, تىلمەن بىرگە بويعا سىڭەدى. بۇل جەردە وتباسىنداعى تاربيەنىڭ ماڭىزى زور.
ۇلتتىق نامىس – ار-وجداننان باستاۋ الاتىن, وتانسۇيگىشتىكپەن ۇشتاس رۋحاني قۇندىلىق سەزىم. ۇلتتىق نامىس ادامنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنىڭ ماڭىزىن تۇيسىنۋدەن تۋىنداپ, حالقىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن ءتۇسىنىپ, تۋعان ەلىن كورعاۋىمەن سيپاتتالادى. ۇلتتىق نامىستىڭ نەگىزگى كورىنىسى ادامنىڭ تۋعان ەلىنە سۇيىسپەنشىلىگىنەن, ءتول مادەنيەتىنە دەگەن كۇرمەتىنەن بايقالادى. ۇلتتىق نامىس – ەلدىڭ ۇلتتىق تۇتاستىعى, رۋحاني بىرلىگىنە قىزمەت جاسايتىن ەلدىكپەن ەگىز ۇعىم. ۇلتتىق نامىس – حالىقتىڭ ماڭگىلىك قۇندىلىقتارىن ساقتاۋدىڭ كەپىلى. تاۋەلسىزدىگىمىزدى ماڭگىلىك ساقتاۋدا ۇلتتىق نامىس تۋىنداتاتىن قاناعاتشىلدىق, ۇنەمشىلدىك, كىشىپەيىلدىلىك سىندى ادامي قاسيەتتەر بىزگە اۋاداي قاجەت. ءومىردىڭ وزەگى – ۇنەمدىلىك, تىرەگى – ەڭبەكقورلىق.
پاتريوتيزم, وتانشىلدىق. پاتريوتتىق تاربيەنى ويعا العاندا ساناعا ءبىرىنشى وتان تۇسىنىگى كەلەدى. وتانعا قۇرمەت كورسەتۋ تۇرعىسىنداعى پاتريوتتىق سەزىم جالپى ادام بالاسىنا ءتان تۇيسىك-قاسيەت, ونىڭ ەلىنە, تۋعان جەرىنە, ءوز ءتىلى مەن مادەنيەتىنە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا جەكە قاتىناسىن, وزىندىك باعاسىن, قۋاتتاپ-قولداۋىن پايىمدايتىن سەزىم كورسەتكىشى بولىپ تابىلادى. وتانسۇيگىشتىك قاسيەتتى قالىپتاستىرۋعا اسەر ەتەتىن فاكتورلار – ۇلتتىق سەزىم, ۇلتتىق ماقتانىش, ۇلتتىق سانا, ۇلتتىق يگى داستۇرلەر, ۇلتتىق پارىز, ءبىرلىك جانە مىندەت. پاتريوتيزم – ادامنىڭ ءتۋابىتتى بيولوگيالىق قاسيەتى ەمەس, ول الەۋمەتتىك, تاريحي قالىپتاسقان, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىم. ول وتانعا قىزمەت ەتۋدەن كورىنەدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىنداعى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ. جولداۋدا جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ءبىزدىڭ كوپۇلتتى ءجانە كوپكونفەسسيالى قوعامىمىز تابىسىنىڭ نەگىزى دەپ انىقتالعان. ەلباسى ءوز سوزىندە: «ءبىزدىڭ بۇل باعىتتاعى باستى ماقساتىمىز قاراپايىم جانە تۇسىنىكتى: ءبىز قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋعا جانە نىعايتۋعا ءتيىسپىز. بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەت رەتىندە, قوعام رەتىندە, ۇلت رەتىندە ءومىر ءسۇرۋىمىزدىڭ اينىماس شارتى. قازاقستان ءپاتريوتيزمىنىڭ ىرگەتاسى – بارلىق ازاماتتاردىڭ تەڭ قۇقىلىعى جانە ولاردىڭ وتان نامىسى الدىنداعى جالپى جاۋاپكەرشىلىگى», – دەپ ەرەكشە توقتالعان.
ۇدەمەلى يندۋستريالىق دامۋدى ۇلتتىق يدەولوگيا دەڭگەيىنە كوتەرىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ قاجەت دەگەنگە كەلسەك, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا وڭىرلەردە ىسكە قوسىلىپ جاتقان ءتۇرلى كاسىپورىندار مەن جۇمىس ورىندارى ەل ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە جانە تۇراقتى دامۋىنا تىكەلەي اسەر ەتۋدە. بۇل باعدارلاما اياسىندا جاسالىپ جاتقان يگى ىستەر ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋدە ءوز ۇلەسىن قوسىپ قانا قويعان جوق, ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىردى. بۇل باعدارلاما ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە وڭ اسەرىن تيگىزۋدە. جاڭا زامان تەحنولوگياسىن مەڭگەرگەن مامانداردى قاجەت ەتەتىن ءتۇرلى زاۋىتتار مەن فابريكالاردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا ءتۇرلى كاسىپتىك وقۋ ورىندارى اشىلدى. نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ورتا ءبىلىم بەرۋدە ۇلگى بولسا, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جوعارى ءبىلىم بەرۋدە ەلىمىزدە كوش باستاپ تۇر. ولارداعى تاجىريبەلەردى ەلىمىزدەگى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ەنگىزۋ ءىسى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. بۇل دا تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى.
ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق رەفورمالاردىڭ تەرەڭدىگىمەن, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءومىرىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋمەن سيپاتتالادى. ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا جەتۋ قۇقىقتىق جانە مورالدىق نورمالاردى, ۇلتتىق ءداستۇردى تانىتاتىن ساياسي مادەنيەت دەڭگەيىنە ءتىكەلەي قاتىستى. جانە قوعام تۇراقتىلىعى مەملەكەت ليدەرىنىڭ ناقتى تۇلعالىق ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى. ن.نازارباەۆتىڭ بولجامپاز ساياساتى مەن تىنىمسىز ىزدەنىمپازدىعىنىڭ, جۇيەلى ءتارتىپ پەن ىسكەرلىگىنىڭ ناتيجەسىندە ۇلتتىق ساياسي-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك يدەولوگيا دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن. وڭتۇستىگىندە وزبەكستانمەن جانە قىرعىزستانمەن, باتىسى مەن سولتۇستىگىندە رەسەيمەن, شىعىسىندا قىتايمەن شەكارالاس جاتقان الىپ مەملەكەتتىڭ ساياسي احۋالىن, ەكونوميكالىق ءوسىمىن تۇراقتاندىرۋدا ەلباسىنىڭ تۇلعالىق قاسيەتىنىڭ ولشەۋسىز بيىكتىگىنىڭ الار ورنى ەرەكشە ەكەنىن قاداپ ايتقىمىز كەلەدى. ەل – ەلباسىنا تىرەك. ەلباسى – ەلىنە قالقان. بۇل – اقيقات.
ۇلتتىڭ ءوسىمى دەگەنگە كەلسەك, ەلىمىز حالقىنىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ اۋماقتىق, ياعني ايماقتارعا, اۋىل مەن قالالارعا ورنالاسۋىندا كوپتەن كەلە جاتقان, داستۇرگە اينالعان ەرەكشەلىكتەر بار. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە جۇگىنسەك, قازاقستان حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى – 45-46%-ى وڭتۇستىك ايماقتا (الماتى قالاسى, الماتى, جامبىل, وڭتۇستىك قازاقستان جانە قىزىلوردا وبلىستارى) ورنالاسقان. ال ەل قازاقتارىنىڭ دا جارتىسى – 49,8%-ى وسى وڭىرلەردە تۇرادى. تاۋەلسىزدىگىمىز نىعايا ءتۇسىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىمىز جاقسارعان سايىن ەل حالقىنىڭ, ونىڭ ۇيىتقىسى – قازاقتاردىڭ سانى ءوسىپ, قۇرامى كۇشەيە تۇسەتىنى بارشامىزعا انىق جانە بولاشاقتىڭ كەپىلى. بۇل ءۇشىن وتانىمىزدا عىلىمعا نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون ساياساتى جۇرگىزىلۋگە ءتيىس.
ەل تاۋەلسىزدىگى. ەلباسى. ەل ەرتەڭى. وسى ءۇش ۇعىم – ءبىر-ءبىرىنە ەتەنە جاقىن, ءبىر-ءبىرىن تولىقتىراتىن ءوزارا ساباقتاس ۇعىمدار. تاۋەلسىزدىك دەسەك, ەڭ الدىمەن ونىڭ باستاۋىندا بولعان, ونىڭ نەگىزىن قالاپ, نىق سەنىممەن العا اپارعان ەلباسى ويعا كەلەدى. ەلباسى دەسەك, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەلدى باسقارىپ, ونى بار قيىنشىلىقتان الىپ شىعىپ, بۇگىنگى وركەندى دامۋعا جەتكىزگەن ەلباسى مەن ەل ەرتەڭى تاعى دا الدىمىزدان شىعادى. ەل ەرتەڭى دە ءوز حالقى ەلباسى دەپ اتاعان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمىمەن تىعىز بايلانىستىرىلادى.
قورىتا ايتقاندا, مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى – كوڭىلگە قۋانىش, جۇرەككە جۇبانىش, بويعا قۋات, جانعا شۋاق سىيلايدى. ازاتتىعىمىزدى ارداقتاپ, ارمانىمىزدى اسقاقتاتۋدا ەلباسىمەن بىرگە قارىشتاي بەرەيىك! تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى ۇلتىمىزدىڭ ۇلىلىعىن ۇلىقتاتىپ, عۇمىرىمىزدى عاجاپ ەتكەي! سەنىمدى سەرىك ەتكەن ماڭگىلىك سەرىكتەستەر – قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگى اجىراماسىن, تاتۋلىعى ارتا بەرسىن, ەلىمەن ەتەنە ەلباسى امان بولسىن!
وڭالباي اياشەۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان
مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق
ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, پەداگوگيكا
عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
شىمكەنت
