مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى – ءاربىر قازاقستاندىق وتباسىنىڭ جەتكىلىكتى جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋى, قاراپايىم ادامداردىڭ وزدەرىنىڭ ەرتەڭگى كۇندەرىنە سەنىمدى بولۋى!
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
دۇرمەگى مەن دۇربەلەڭى ازايماي تۇرعان مىنا ءدۇبىرلى ءداۋىردىڭ كۇن سايىنعى ادامزات بالاسى ءۇشىن سىناعى قاتايىپ بارا جاتقاندىعىن اڭداي بىلگەنگە مىنا بىزگە تاۋەلسىزدىك تە, سول تاۋەلسىزدىكتىڭ جەڭىستەرى مەن جەمىستەرى دە, جيىرما ەكى جىلعى ۋاقىتتىڭ ارگى-بەرگى كەزەڭدەرىنىڭ ۇدەرىسىندەگى الەم ءسۇيىنىپ تە, ءسۇيسىنىپ تە وتىرعان تابىستارىمىزدىڭ ءبارى, ءبارى دە بىزگە وڭايعا تۇسپەگەندىگى جانە ءالى دە وڭاي بولمايتىندىعى بار.
مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى – ءاربىر قازاقستاندىق وتباسىنىڭ جەتكىلىكتى جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋى, قاراپايىم ادامداردىڭ وزدەرىنىڭ ەرتەڭگى كۇندەرىنە سەنىمدى بولۋى!
نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
دۇرمەگى مەن دۇربەلەڭى ازايماي تۇرعان مىنا ءدۇبىرلى ءداۋىردىڭ كۇن سايىنعى ادامزات بالاسى ءۇشىن سىناعى قاتايىپ بارا جاتقاندىعىن اڭداي بىلگەنگە مىنا بىزگە تاۋەلسىزدىك تە, سول تاۋەلسىزدىكتىڭ جەڭىستەرى مەن جەمىستەرى دە, جيىرما ەكى جىلعى ۋاقىتتىڭ ارگى-بەرگى كەزەڭدەرىنىڭ ۇدەرىسىندەگى الەم ءسۇيىنىپ تە, ءسۇيسىنىپ تە وتىرعان تابىستارىمىزدىڭ ءبارى, ءبارى دە بىزگە وڭايعا تۇسپەگەندىگى جانە ءالى دە وڭاي بولمايتىندىعى بار.
تۇسىنە بىلسەك, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قالىڭ ەلىنە بۇل جايدى جانى شىرىلداپ ايتىپ تا ءجۇر جانە سوڭعى ۋاقىتتا ايتۋدان ءبىر تانباي دا كەلەدى. بۇعان مىنا ەل, ءبىز كۋامىز! جانە دە ەلباسى قازاقستاننىڭ بۇگىنگى جاhاندىق دامىعان الەمدە باسەكەگە قابىلەتتىلىك ماسەلەسىن ايقىندايتىن باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى يندۋستريالاندىرۋ ەكەندىگىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ, وسى وزەكتى ماسەلەنىڭ ەل مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ جانە ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ تاعدىرى ەكەندىگىن ارقايسىمىزدىڭ وي سانامىزدىڭ تۇيسىگىنە قايىرا ءبىر تۇسىرگەندەي بولدى.
ەندىگى ارادا الەمدىك ەكونوميكانىڭ قۇبىلمالى بولىپ تۇرعان جاعدايىنا قاراماستان, بۇگىنگى قازاقستاننىڭ جاعدايىندا جوعارى تەحنولوگيالار قولدانا وتىرىپ, يننوۆاتسيانى سەنىمدى تۇردە ەنگىزىپ, زاماناۋي كاسىپورىنداردى اشۋ ارقىلى سىرتقى نارىقتاعى ەل ەكونوميكاسىنىڭ وڭتايلى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ ءبىزدىڭ باستى باعىتىمىز بولۋى قاجەتتىلىگىن ءوز ەلىنىڭ جايىن دا, جاعدايىن دا ويلاي بىلەتىن ەلباسىنىڭ ايتۋى دا, سونى تالاپ ەتۋى دە ورىندى دەپ سانايمىز. ويتكەنى, الەمنىڭ دامىعان دەگەن ەلدەرىنىڭ وزدەرىندەگى قازىرگى داعدارىس بىزدەن جاڭاشا ويلاپ, باتىل قادامدار جاساۋدى قاجەتسىنەدى.
ەلىمىزدى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى تاعى دا سول ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2009 جىلى قابىلدانىپ, سول كەزەڭنەن بەرى اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلدى. قازاقستان يندۋسترياسى قارقىندى دامۋ جولىنا ءتۇستى. ماسەلەن, قازىرگى ەسەپ بويىنشا ەكى جارىم جىل ىشىندە جالپى قۇنى 12 ميلليارد تەڭگەنىڭ 443 جوباسى ىسكە قوسىلسا, بۇل ەلىمىزدە ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋدىڭ ىرگەتاسىن قالاۋعا نەگىز سالدى. ەلدەگى ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ بيزنەستىڭ دامۋىنا دا جاڭا سەرپىن بەرىپ, سونىڭ ناتيجەسىدە «Doing business» حالىقارالىق رەيتينگىندە قازاقستان 58-ءشى ورىننان 47-ءشى ورىنعا كوتەرىلدى. قازاقستاننىڭ بۇل ورايداعى جاعدايىنىڭ جاقسارعانى وسى ۇتىمدى جوبالاردىڭ يگىلىگى ەكەندىگىن دە ايتۋ كەرەك.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل بولاشاعىن كەڭىنەن ءپىشىپ, ارىدەن ويلاۋىنىڭ ارقاسىندا سول سوڭعى ەكى جارىم جىلدىڭ ىشىندە ءوندىرىس كولەمى ەلىمىز بويىنشا 300 ميلليارد تەڭگەدەن 500 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن وسسە, جوعارى تەحنولوگيالىق ەكسپورت 58 پايىزعا ۇلعايدى. تاعى دا سول ەكى جارىم جىل ىشىندە ماشينا جاساۋ – 16,4, فارماتسەۆتيكا 9,6 پايىزعا ۇلعايدى, ال جەڭىل ونەركاسىپ 11,5 پايىزعا, وزگە دە مەتالل ەمەس مينەرالدىق ءونىم ءوندىرىسى 7,6 پايىزعا وسكەندىگىن ايتار بولساق, بۇل – كەشەگى «ءبىز مال باققان ەلمىز» دەگەن حالىقتىڭ بۇگىنگى جاساپ وتىرعانى, ال, الدا ءالى دە ۇيقى-كۇلكى كورمەي اتقاراتىن قىرۋار شارۋا بار.
ەلباسىنىڭ ءوز ەلىنىڭ جايى مەن جاعدايىن تەرەڭ ويلاستىرا ءبىلۋىنىڭ ناتيجەسىندە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىنا قوسىمشا جاڭا «اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ» باعىتتارى ەنگىزىلگەنى دە بەلگىلى. مۇندا شالعايداعى كوممۋنالدىق, كولىك جانە الەۋمەتتىك قۇرىلىمداردى, سونىمەن بىرگە, ەمدەۋ امبۋلاتوريالىق جانە فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەردى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ, وڭىرلەردىڭ تەڭگەرىمدى دامۋى, الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ الدىنا قويىپ وتىرعان قازىرگى باستى مىندەتتەرى ەل تاعدىرىن انىقتايتىن دا, بولاشاعىمىزدى نىقتايتىن دا جايلار ەكەندىگى باسقا وي تۋدىرماۋى كەرەك.
«يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ قاجەت. وسى رەتتە مينيسترلەر مەن اكىمدەر تاراپىنان يندۋستريالاندىرۋ تۇسىنىگىن وڭايلاتۋعا, قاراپايىمداندىرۋعا جول بەرىلمەۋى ءتيىس. ولاردىڭ بىرقاتارى باستى نارسە ەسەپ بەرۋ دەپ بىلەدى. ادەمىلەپ ەسەپ بەرىپ, لەنتانى قيسا بولعانى. سونان كەيىن ول ءىستىڭ ارتى نە بولعانىنا ءمان بەرە بەرمەيدى», دەپ ەلباسىنىڭ بۇل ايتقاندىعى تاعى دا سول ەلدىڭ جايى مەن جاعدايىن ويلاعاندىعى دەپ قابىلداناتىنى انىق. جاسىراتىن نەسى بار, انە ءبىر جىلدارى وڭىرلەر مەن ولاردىڭ اكىمدەرى ءبىر-بىرىمەن جارىسقانداي بولىپ, ءتۇرلى كاسىپورىنداردى الاۋلاتىپ-جالىنداتىپ, ۇرانداتىپ اشۋمەن بولدى دا, سولاردىڭ ءبىرازى ماندىتىپ جۇمىس ىستەمەي جاتىپ, جابىلىپ, كۇيرەپ قالدى. مۇنداي مىسال مەنىڭ ءوز تۋعان ءوڭىرىم – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تايىنشا اۋدانىنداعى «بيوحيم» ءوندىرىسىنىڭ كوپكە ۇزاماعان, قازىر بانكروت دەپ جاريالانعان قىسقا عۇمىرىنان دا ەلەس بەرسە ەتتى.
بۇل ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ «يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا جوعارى تەحنولوگيالى ءونىم شىعاراتىن جانە ناقتى نەگىزى بار باسىم ماندەگى جوبالاردىڭ عانا ەنگىزىلۋى قاجەتتىلىگىن» ەسكەرتىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار, ەڭ الدىمەن, اكىمدىكتەر جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن باستاپقى كەزدە عانا قاداعالاپ قويماي, ولاردىڭ تولىق قۋاتىنا جەتۋىنە دەيىن جۇمىستار جۇرگىزىلۋى قاجەتتىگىن جانە دە ۇكىمەت پروبلەمالى جوبالاردى ۇنەمى قاداعالاپ وتىرۋعا مىندەتتى ەكەندىكتەرىن اتاپ كورسەتۋى ءبىزدىڭ ارقايسىمىزعا سالماعى اۋىر مىندەت جۇكتەلىپ وتىرعاندىعىن سەزىندىرسە كەرەك. ويتكەنى, بۇل – ەل تاعدىرى!
«الەمدە قازىرگىدەي كۇردەلى داعدارىستار ءجۇرىپ جاتقان كەزدە حالىقارالىق كاپيتالدىڭ وزىنە قولايلى تىنىش وڭىرلەردى ىزدەستىرەتىندىگى بەلگىلى», دەي كەلىپ, ەلباسى ەلىمىزدەگى قازىرگى قولايلى جاعدايدى پايدالانا وتىرىپ, سول كاپيتالدى, تەك قارجى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, الدىڭعى قاتارلى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى بار الەمدىك دەڭگەيدەگى كومپانيالاردى دا قازاقستان ەكونوميكاسىنا مەيلىنشە تارتا ءبىلۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. ال ەلباسىنىڭ وسى ءسوزىنىڭ ار جاعىندا جاتقان قازاقستاندى مەكەندەپ وتىرعان بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستار اراسىنداعى بۇگىنگى ىنتىماق پەن بىرلىكتى ساقتاۋ جانە دە قوعامدا ءتۇرلى سىلكىنىستەرگە جول بەرمەۋ جونىندەگى اۋەلگى ويى مەن ۇستانىمىن ۇعىنساق ەتتى. ويتكەنى, ەل بىرلىگى – ەل تاعدىرى!
ەل تاعدىرى ءۇشىن قاشانعى الاڭ كوڭىلىمەن ەلباسى ءبىلىم بەرۋ, كادرلاردى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى, ينجەنەر مەن تەحنولوگتاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋ جۇيەسىن قايتا قاراستىرۋ قاجەتتىگىن, ال بۇل جۇيە ءۇشىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا قاجەتتىگىنە باعىتتالۋى ءتيىس ەكەندىگىن بولە-جارا اتاپ كورسەتىپ-اق كەلەدى. ويتكەنى, بۇل دا ەل تاعدىرى!
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بارشا قازاقستاندىقتاردى ەل يگىلىگى جولىنداعى ەڭبەككە شاقىرعان «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي جيىرما قادام» وي تۇجىرىمى بۇگىنگى كۇنى مازاسىز كۇي كەشىپ وتىرعان الەمنىڭ جانە دە داعدارىستىڭ جاھاندىق دەڭگەيدە ءالى دە ەڭسەرىلمەگەن قازىرگى جاعدايىندا ءبىزدىڭ ەلىمىز بەن حالقىمىز ءۇشىن تاعدىرلىق ماڭىزى بار. ءومىر جانە دە كۇن سايىنعى تىرشىلىك ادام بالاسىنىڭ الدىنا ءسات سايىن جاڭا ماسەلەلەردى كولدەنەڭ تارتىپ تۇرادى. بۇل جاي الەۋمەتتىك سالا ءىسىنىڭ اركەز كۇردەلەنە تۇسۋىنە اكەلىپ سوقتىراتىنىن دا بايقاتادى. سوندىقتان دا ەلباسى كەسىمدى الەۋمەتتىك ساياسات جۇرگىزىلۋىن تالاپ ەتۋمەن بىرگە, ءوزى دە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى اركەز ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرۋى تەگىننەن-تەگىن ەمەس. ويتكەنى, بۇل قاجەتتىلىك ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ ءومىرى مەن كۇن سايىنعى ولاردىڭ كوڭىل كۇيلەرىنە دە اسەر ەتىپ وتىراتىندىعىن ەستەن شىعارۋعا بولمايدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلباسى الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ بەرىك ىرگەتاسىن قالاتا ءبىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا, قازاقستاننىڭ ەۋروپا ەلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك دامۋ ساپاسىنىڭ ورتاشا دەڭگەيىنە ناقتى جاقىنداي ءتۇسۋى جانە دە قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ۇلگى-قالىپتارىنىڭ تۇراقتى جوعارىلاۋى دا قۋانتادى. الايدا, قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ءبىزدىڭ جاقسى ءومىرىمىز ءاردايىم جاقسى بولىپ قالا بەرە مە, سول جاقسىلىقتاردىڭ تۇراقتىلىعىنا كىم كەپىلدىك بەرە الادى؟ قوعام مەن الەۋمەتتىك سالانىڭ يگىلىكتەرىن ءبىزدىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانىپ كەلە جاتقاندىعىمىزدىڭ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ تابىلاتىندىعىنا ەلباسى بارشامىزدىڭ نازارىمىزدى اۋدارادى. نەگە دەپ ءبىر ءسات ويلانار تۇس تا, مىنە, وسى ارا! ويتكەنى, ەلباسىنىڭ: «قازاقستانعا ەكونوميكالىق تابىستار مەن قوعامدىق يگىلىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ اراسىندا ءتيىمدى تەپە-تەڭدىك تابۋىنىڭ ومىرلىك ماڭىزى بار. مەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋدىڭ شەشۋشى مىندەتتەرىن ناق وسىدان كورەمىن», دەۋى ءبىزدى بۇگىنگى كۇننىڭ جاعدايىنا نەعۇرلىم بايىپتى قاراۋعا جەتەلەيدى. ەلباسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى «كەيىنگە» قالدىرۋعا بولمايدى دەي وتىرىپ, ءوز كەزەگىندە, جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا سول جاھاندىق داۋىلدارعا قارسى تۇرا الۋ ءۇشىن قازىرگى قازاقستان قوعامى قانداي بولۋى كەرەك دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەيدى دە, سول جاۋاپتاردىڭ ءتۇيىنىن جيىرما تاپسىرما اياسىندا شەشىپ تە بەرىپ وتىر:
«مەن قازاقستاندىقتار جاقسى بىلەتىندەي, ءوزىمنىڭ كاسىبي جولىمدى «اق ساۋساقتار» سەكىلدى كابينەتتە دە, پاركەتتە دە ەمەس, جۇمىسشى-مەتاللۋرگ رەتىندە باستادىم. ال بۇل, اتاپ ايتسام, ناعىز كاسىپ بولىپ تابىلادى! قانشا جىل وتسە دە, بۇل ەڭبەك مەكتەبىن ۇمىتۋ مۇمكىن ەمەس», دەگەن ەلباسىنىڭ شىنايى كوڭىل ءسوزى دە ۇلكەن وي سالسا كەرەك-ءتى. جاسىراتىنى جوق, ءبىزدىڭ ەلدەگى ءتۇرلى مينيسترلىكتەگى ماماندارعا كاسىبي تاجىريبەنىڭ جەتىسپەي جاتاتىندىعى بايقالىپ تۇراتىنى بار. ولار كەي جاعدايدا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءىستىڭ جايىن دا, جاعدايىن دا تولىق بىلە بەرمەيدى. مىنە, وسى ارادا ەلدى مەكەندەرگە ديپلومدى مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەردى جىبەرۋمەن بىرگە, ەندىگى ارادا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلامالارىن ساپالى ورىنداپ شىعۋ ءۇشىن ءتىپتى «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدەردەن ءبىلىم الىپ كەلىپ جاتقانداردى دا ەل-ەلگە جىبەرىپ وتىرعاننىڭ ەشبىر ارتىقشىلىعى بولماس ەدى. كوپشىلىگى قالادا تۋىپ, دامىعان ەلدىڭ ءبىلىمىن الىپ, جاقسى تۇرمىسىن كورىپ كەلگەن جاس بۋىنعا ەندىگى جەردە قازاق توپىراعىنا دا باۋىر باسىپ, وقىعانىن دا, توقىعانىن دا ءوز ەلى مەن حالقىنىڭ كادەسىنە جاراتۋعا مۇمكىندىك جاسالعانى ابزال. بۇل, ارينە, ءبىلىمدى ءار جاستىڭ ءوز ساناسىنا دا بايلانىپ تۇرعان جايت.
بۇگىنگى جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا ەڭبەكتىڭ شەشۋشى ۇلتتىق ماسەلە ەسەبىندە الدىڭعى كەزەككە شىعارى بار. سونىمەن بىرگە, ەڭبەك ادامىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ قاجەتتىگىن دە ەلباسى تەگىن ايتىپ كەلە جاتقان جوق. جاسىراتىن نەسى بار, 90-شى جىلدارداعى «جابايى كاپيتاليزمنىڭ» وتپەلى كەزەڭىندە ەڭبەك ادامدارىن ەڭبەكتەن جەرىندىرىپ العان جاعدايلارعا دا جول بەرىلگەنى راس. سول تۇستا پايدا بولعان پىسىقايلار ءوز جۇمىستارىن ىستەتىپ الىپ, كەيىننەن ەڭبەكاقىلارىن تولەۋگە كەزەك كەلگەن كەزىندە ءتۇرلى جايلاردى سىلتاۋراتىپ, ءتىپتى, ولاردى قورقىتىپ-ۇركىتىپ, كوك تيىن دا تولەمەي, وبال-ساۋاپتان دا قورىقپاستان, قۋىپ تاستاپ وتىردى. سول پىسىقايلار مۇنىسىن ماقتانا ايتۋدان دا ۇيالمادى, ال بۇل ادام حاقىسىن جەۋ بولاتىن. مىنە, وسىنداي جاعدايلار ەلباسى ايتىپ وتىرعان «از جۇمىس ىستەپ, كوپ تابۋ», «اۋادان اقشا جاساۋ» جانە تاعى باسقا دا الەۋمەتتىك توعىشارلىقتى تۋىنداتتى. ەڭبەك ەتۋدەن كوڭىلى قالعان جانە دە سودان تۋىنداعان ماسىلدىقتى جويۋ الەۋمەتتىك جاڭعىرتۋدىڭ ءبىرتۇتاس مودەلىن جاساۋمەن شەشىلەتىندىگىن دە ەلباسى زەردەلەپ بەرگەن ەدى. بۇل دا ەلباسىنىڭ ءوز ەلىنىڭ جايى مەن جاعدايىن اقىل-پاراساتپەن پايىمداي بىلگەندىگى دەر ەدىك.
ۇكىمەتتىڭ بيىلعى 11 قازاندا بولىپ وتكەن كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىقتاردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ سياقتى ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەنى قوزعادى. «قولجەتىمدى باسپانا-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ كوپ رەنىش تۋدىرىپ وتىرعانىنا توقتالدى. تولەم قابىلەتىنىڭ تومەندىگىنە بايلانىستى وعان كوپتەگەن وتباسىلار قاتىسا الماي كەلەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى وسى ارادا «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكىنىڭ» باسشىلارى مەن ولاردىڭ تۋىستارىنىڭ باعدارلاما اياسىندا جەڭىلدىك قاراستىرىلعان باعامەن پاتەر الۋعا جول بەرگەندىكتەرىن اشىنا ايتىپ, بۇل سالادا ورىن العان وسى ولقىلىقتاردى جويىپ, كىنالىلەردى جازاعا تارتۋدى تاپسىردى. «قايتارسىن دا, مۇقتاجدارعا بەرسىن», دەدى پرەزيدەنت. مىنە, بۇل دا ەلباسىنىڭ ءوز حالقىنىڭ جاعدايىن قاشان بولسىن ويلاي بىلەر ۇلكەن جۇرەكتى پەرزەنتى ەكەندىگىن ايعاقتاپ تۇرعاندىعىن ايتقان ءلازىم.
ەلدىڭ جايى مەن جاعدايىن قاشان بولسىن تەرەڭىنەن ويلاپ, ءپىشىپ كەلە جاتقان ەلباسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى دا قازاقستاندىقتاردىڭ ەكى-ءۇش بۋىنى ءۇشىن ويلاستىرىلعانىن جانە دە ءبىزدىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان وتىز ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋىمىز دە وڭاي بولمايتىنىن جانە مۇنى ءار قازاقستاندىقتىڭ ءتۇسىنۋى كەرەكتىگىن دە اڭداتىپ وتىر. ءبىز ماڭگىلىك ەل بولۋدى مۇرات تۇتقان ەلمىز! سوندىقتان سول ەلدىڭ جايىن دا, جاعدايىن دا ەلباسىداي ويلاعانىمىز ابزال!
جابال ەرعاليەۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى,
جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك
سىڭىرگەن قايراتكەرى.
استانا.
