مەديتسينا • 21 قاڭتار، 2021

الماتىلىق پروفەسسور: كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ قاۋپىن تومەندەتۋ ءۇشىن يممۋندىق پروفيلاكتيكا قاجەت

23 رەت كورسەتىلدى

الماتى قالاسىنىڭ وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە جۋرناليستەرمەن جۇزدەسكەن مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى،  پروفەسسور  كۇلاش قۇرمانوۆا الەمدەگى كۇردەلەنە تۇسكەن ەپيدەميالىق احۋال،  سونداي-اق  الماتىدا  ىندەتتىڭ ءورشىپ بارا جاتقانىنا قاتىستى  تۇرعىندارعا  ۆيرۋستىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ، جەكە باس اماندىعى مەن جاقىندارىنىڭ ءومىرىن قورعاۋ ءۇشىن ساقتىق شارالارىن قاتاڭ ۇستانۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz

– كۇلاش بايسەيحقىزى، الەمدەگى سوڭعى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدى قالاي باعالايسىز؟

   – جاسىراتىنى جوق، الەمدەگى ەپيدەميالىق جاعداي اسا كۇردەلى، سوڭعى ستاتيستيكالار جاعا ۇستاتادى. قازىرگى تاڭدا كۆي-دەن 2 ملن-نان استام ادام قازا بولدى. ۇلىبريتانيادا جاڭا شتاممى پايدا بولدى دەپ دۇرلىگىپ جاتىرمىز. ول باستاپقى تارالعان ۆيرۋسقا قاراعاندا الدەقايدا باسەڭدەۋ بولعانىمەن، تارالۋ قارقىنى جوعارى. بۇل COVID-19-عا قاراعاندا تەز جۇعادى. باستى قيىندىق وسىدا بولىپ تۇر.

– ال الماتىداعى جاعداي قانداي؟ ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، اۋا رايىنىڭ قۇبىلۋى ەپيدەميالىق جاعدايعا اسەر ەتتى مە؟

– الماتى قالاسىنداعى جاعداي دا ءماز ەمەس.  شاھار كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋ قارقىنى بويىنشا «جاسىل» ايماقتان «سارىعا» ءوتتى. ءبىر عانا 21 قاڭتار كۇنى ، ياعني  ءبىر تاۋلىك ىشىندە ىندەتتى  جاڭادان  جۇقتىرعان 115 ادام تىركەلىپ وتىر. تومەنگى  تەمپەراتۋرا ەپيدەميالىق جاعدايعا اسەر ەتتى مە دەگەن ساۋالعا توقتالار بولساق، ارينە، سۋىق جوعارعى تىنىس جولدارىنىڭ جەرگىلىكتى قورعانىس فاكتورلارى تومەندەگەننەن كەيىن (شىرىشتى قاباتتاردا سەكتورلى يممۋنوگلوبۋلين IgA مولشەرى ازايادى، بۇل قوزدىرعىشتىڭ ەپيتەلي جاسۋشالارىنا جابىسۋ مۇمكىندىگىن تەجەيدى جانە ۆيرۋستى، ءليزوتسيمدى جويادى)، رەسپيراتورلىق ينفەكتسياسى بار ادامداردىڭ ءجيى اۋرۋعا شالدىعۋىنا اكەلەدى. ايتالىق، ناۋقاس جوتەلگەندە نەمەسە تۇشكىرگەندە  بولىنەتىن  ۇساق بولشەكتەردىڭ سالدارىنان  ۆيرۋس ادامنان ادامعا اۋا تامشىلارى ارقىلى وڭاي بەرىلەدى. ەپيدەمياعا قارسى شارالاردى جۇرگىزۋ ارقىلى COVID-19 ينفەكتسياسىنىڭ قاۋپىن بارىنشا ازايتۋعا بولادى. COVID-19 الدىن الۋ ءۇشىن جەكە گيگيەنا ەرەجەلەرىن ساقتاۋ قاجەت: ءبىر رەتتىك بەتپەردەنى قولدانۋ، دەزينفەكتسيالاۋ شارالارى، كەم دەگەندە 1،5-2 مەتر الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاۋ. يممۋندىق پروفيلاكتيكا قاجەت – بۇل كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسيناتسيا.

– تۇماۋعا قارسى ۆاكتسيناتسيا قانشالىقتى ماڭىزدى؟  الماتى بيلىگى قالادا جرۆي مەن تۇماۋعا قارسى 430 مىڭ دوزا ۆاكتسينا ساتىپ الىنعانىن، ولار ءتيىستى ساناتتارعا تەگىن جەتكىزىلگەنىن ايتتى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، بۇل ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ سالىستىرمالى تۇراقتىلىعىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن بە؟

– تۇماۋعا جانە جرۆي-عا قارسى ۆاكتسينالاردىڭ 430 مىڭ دوزاسى (ولار ءتيىستى ساناتتاعى ازاماتتارعا تەگىن سالىندى (جەتكىزىلدى) جرۆي مەن سىرقاتتانۋدىڭ جالپى تومەندەۋىنە وڭ اسەر ەتتى. الايدا ۆاكتسيناتسيالانعان دەنەدە ولار كۆي اقۋىزدارىنان قورعايتىن انتيدەنەلەر تۇزبەگەن. قاراعاندىدا شىعارىلاتىن Sputnik V ۆاكتسيناسى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن ازايتۋعا اسەر ەتەتىنى بايقالىپ وتىر.

– ءوزىڭىز ايتىپ وتكەندەي،   ۇلىبريتانيادا كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى تارالۋدا. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ حابارلاۋىنشا، وزگەرگەن ۆيرۋستى عالىمدار انىقتاعان جانە ول ينفەكتسيانىڭ تەز تارالۋىمەن بيلانىستى بولۋى مۇمكىن. ۆيرۋستىڭ مۇنداي مۋتاتسياسىنىڭ قازاقستانعا كەلۋ قاۋپى بار ما؟

– ۇلىبريتانيادا انىقتالعان كورناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى حالىق اراسىندا تەز تارالىپ جاتقانى الەم جۇرتىن دابىل قاقتىرىپ وتىر. قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى اۋە قاتىناسى جاعدايىندا COVID-19 جاڭا شتاممىنىڭ تارالۋى ىقتيمالدىلىعى بار. مۇنداي مۇمكىندىكتى بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلگە جولاۋشىلار كەلگەن كەزدە اۋەجايدا ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالاردى مۇقيات جۇرگىزۋ قاجەت (پتر تەستى ءۇشىن مۇرىننان جۇعىندى الۋ، دەنە تەمپەراتۋراسىن ولشەۋ، كارانتيندى ساقتاۋ). قۇرامىندا رنق بار كوروناۆيرۋس وتە وزگەرمەلى سيپاتتا بولادى. ءار  ءتۇرلى فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن مۋتاتسياعا ۇشىراۋى مۇمكىن.

– الەمدە جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قازىردىڭ وزىندە COVID-19-عا قارسى ۆاكتسيناتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جاپپاي ۆاكتسيناتسيا 1 اقپاندا باستالادى. ءسىز بۇعان قانداي تۇسىنىكتەمە بەرەر ەدىڭىز؟

رەسەي مەن الەمنىڭ بىرنەشە ەلدەرىنىڭ تۇرعىندارى كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسيناتسيادان ءوتىپ جاتىر. COVID-19-عا قارسى ۆاكتسينا قاناعاتتانارلىق تۇردە ءتوزىمدى، ەگەر ۆاكتسيناتسيا ەرەجەلەرى ساقتالسا، جاناما اسەرلەر وتە سيرەك كەزدەسەدى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ تۇرعىندارىنا دا ۆاكتسيناتسيا قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن.

 

اڭگىمەلەسكەن

ارمان وكتيابر،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

6 ءوڭىر «جاسىل» ايماقتا تۇر

كوروناۆيرۋس • كەشە

دەپۋتاتتى پىشاقتاپ كەتتى

الەم • 15 قازان، 2021

شەتەلدىك ۆاكتسينالار اقىلى بولادى

كوروناۆيرۋس • 15 قازان، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار