شۋ شىعارعان وسى شەتىن ماسەلەگە بايلانىستى وتكەن ونلاين-جيىندا وبلىس اكىمى جەڭىس قاسىمبەك ارقا توسىندەگى ساقىلداعان سارى ايازدىڭ جىلۋ بەرۋ سالاسىنداعى تالاي كەمشىلىكتىڭ بەتپەردەسىن سىپىرعانىن اشىق ايتتى.
– ءبىر اپتادان استام ۋاقىت اياز بولدى. كەمشىلىكتەرىمىز بەلگىلى بولدى, قيىندىقتار انىقتالدى. قورىتىندى جاساپ, پروبلەمانىڭ شەشىمىن تابۋىمىز كەرەك, – دەدى ول.
ءوڭىر باسشىسى ساران قالاسى مەن شاحان كەنتىندە جىلۋ قازاندىقتارىنىڭ قۇرىلىسى بۇگىنگە دەيىن اياقتالماي وتىرعانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى.
– تەزدەتۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن. ءبىز كەلەسى قىسقا جاڭا قازاندىقپەن كىرۋىمىز كەرەك, – دەپ ماسەلەنىڭ كۇن تارتىبىندە وتكىر تۇرعانىن ەسكە سالدى.
ال قىستىڭ كوزى قىراۋدا قالا پاتەرلەرىندەگى جىلۋدىڭ ازايىپ كەتۋ سەبەبىنىڭ ءبىرى كادىمگى قۇبىرعا بايلانىستى بولىپ شىقتى. «باقساق, باقا ەكەن» دەمەكشى, جىلۋ بەرۋدىڭ كۇرە تامىرىنداي تارتىلىپ جاتقان قۇبىرلار «تىر جالاڭاش» بولىپ شىقتى. مىنا سوراقىلىقتى قاراڭىز: قالاداعى 112 شاقىرىم بولاتىن جىلۋ قۇبىرىنىڭ سىرتىنداعى وراماسى جوق ەكەن. «تەپلوترانزيت كاراگاندا» جشس باس ديرەكتورى الىشەر يبراگيموۆ قالالىق اكىمدىكتە بولعان جيىندا قالىپتاسقان جاعدايعا تۇسىنىك بەردى.
– جىلۋدى ساقتايتىن وراما ماگيسترالدىق جەلىنىڭ 76 شاقىرىمىندا جانە تاراتۋشى جەلىنىڭ 36 شاقىرىمىندا جوق. مۇنىڭ ءوزى قاڭتاردىڭ العاشقى ونكۇندىگىندە جىلۋمەن قامتۋدىڭ ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزدى, – دەپ اقتالدى ول.
جالپى اتالعان مەكەمە 2019 جىلى ماگيسترالدى جۇيەلەردەگى ورامانى قالپىنا كەلتىرۋ جوباسىن ازىرلەپ, بىلتىر مەملەكەتتىك ساراپتاماعا وتكىزگەن ەكەن. بۇل جوبانىڭ قۇنى 5,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. قازىر تاراتۋشى جەلىگە ارنالعان ءدال وسىنداي جوبا مەملەكەتتىك ساراپتامادا قارالىپ جاتقان كورىنەدى.
قالا اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ جىلۋ قۇبىرلارىن قاپتاۋ جۇمىستارىن ماگيسترالدىڭ ەڭ باسىنان, ياعني جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنان باستاپ سۇرىپتاۋ ەلدى مەكەنىنە دەيىنگى ارالىقتا جۇرگىزۋ كەرەك دەپ سانايدى. بۇعان قاجەتتى قاراجاتتى تابۋدى قالا اكىمى ەكونوميكا بولىمىنە تاپسىردى.
ءبىر قىزىعى, قازىرگى ۋاقىتتا كەنشىلەر استاناسىنداعى تۇرعىن ءۇي, ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار مەن الەۋمەتتىك مادەني-تۇرمىستىق نىسانداردىڭ قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىسى پاتەرلەرگە كەلەتىن جىلۋعا «جيەندىك» جاساپ, ول دا ءبىر جاعىنان كەرى اسەرىن تيگىزىپ جاتقان كورىنەدى.
ماسەلەن, قالا اكىمىنىڭ كوممۋنالدىق ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەسشىسى بەكەت كوشەعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگەر 2016 جىلى اۋا تەمپەراتۋراسى -32°س كەزىندەگى جىلۋدىڭ ەسەپتىك بىرلىگى 116 گكال/ساع-تى قۇراسا, 2020 جىلى ول 200-300 گكال/ساع ارالىعىندا بولعان ەكەن.
– تۇتىنۋشىلاردىڭ قوسىلعان جۇكتەمەسى كەزىندەگى نورماتيۆتىك ىسىراپتاردى ەسكەرە وتىرىپ, تاپشىلىق 250 گكال/ساع-تى قۇرادى. تاپشىلىقتىڭ وسۋىنە ستانسانىڭ نورماتيۆتىك تەمپەراتۋرالىق كەستەسىنىڭ ساقتالماۋى, سونداي-اق ماگيسترالدىق جەلىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەگىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىنىڭ بولماۋى باستى اسەر ەتكەن سەبەپتىڭ ءبىرى دەپ ايتۋعا نەگىز بار. سونىمەن قاتار جەلتوقسان-قاڭتار ايلارىندا جەو-3-ءتىڭ №6 تۋربيناسىن جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, ەكى قازاندىق رەزەرۆتە بولدى, – دەدى ول ءمان-جايعا تۇسىنىك بەرىپ.
وسى ورايدا, جىلۋ قۇبىرىنىڭ سىرتىنداعى قاڭىلتىر وراما قايدا كەتتى دەگەن ورىندى سۇراق ءتىل ۇشىنا كەلەدى. كەيبىر دەرەكتەرگە قاراعاندا, ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ماگيسترالدىق جەلىنىڭ «تونىن» سۋىق قولدى ۇرىلار سىپىرىپ اكەتىپ, تەمىر سىنىقتارىن قابىلدايتىن بەكەتتەرگە وتكىزەدى ەكەن. سوندا, جەرگىلىكتى ءتارتىپ ساقشىلارى قايدا قاراعان دەگەن زاڭدى سۇراق تۋادى.
ەندى تىعىرىقتان شىعار جولدى تابۋ ءۇشىن قالا باسشىلارى نە ىستەمەك؟ ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىستىق جانە قالالىق اكىمدىكتەر «تەپلوترانزيت كاراگاندا» كومپانياسىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتەتىن بولادى. بۇل قاراجات قۇبىرلاردى جىلىتقىش ماتەريالدارمەن قاپتاۋعا جانە جوندەۋگە جۇمسالادى. سودان كەيىن جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي, قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان نىسانداردى جىلۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن تەحنيكالىق شارتتاردىڭ بەرىلۋىن باقىلاۋ كۇشەيتىلەتىن بولادى. بۇدان بولەك, «كاراگاندا ەنەرگوتسەنتر» جشس الداعى بەس جىلدا قۋاتتىلىعى 110 مۆت ءبىر تۋربينا جانە 180 گكال/ساع وندىرەتىن ءبىر قازاندىق سالۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سونىمەن قاتار قالا اكىمى ەرماعانبەت بولەكپاەۆ قۇنى 22 ملرد تەڭگە بولاتىن جاڭا جىلۋ جەلىسى قۇرىلىسىنىڭ باستالعانىن ايتتى. ءۇش جىلدا جۇزەگە اسۋى ءتيىس دەپ جوسپارلانعان بۇل جوبا قاراعاندىنىڭ بولاشاقتاعى ورتالىعى وڭتۇستىك-شىعىس شاعىن اۋدانى ءۇشىن وتە ماڭىزدى بولماق. بيىل جوباعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,2 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەن.
ال ايازدى كۇندەرى ۇيىندە وتىرىپ بۇرسەڭ قاققان قالا تۇرعىندارىنىڭ كوڭىلىن جىلىتارلىق سوڭعى جاڭالىق مىناۋ: ولار ءۇشىن جىلۋ تۇراقسىز بەرىلگەن كەزەڭدەگى قىزمەتكە تولەماقى قايتا ەسەپتەلەتىن بولدى.
قاراعاندى
