وقيعا • 18 قاڭتار، 2021

گەنەرال كيگەن كيتەل

320 رەت كورسەتىلدى

كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىن ءۇش دۇركىن يەلەن­گەن داڭقتى ۇشقىش ا.ي.پوكرىش­كين «سوعىس ادام سانىن ازايتادى، ەسەسىنە باتىرلاردى كوبەيتەدى» دەگەن ەكەن. وسى كىسى ايتقانداي، 1941-1945 جىلدارى عالامدى دۇرلىكتىرگەن الاپات سوعىس قازاق ۇلتىنا ءۇش گەنەرال سىيلادى.

ءبىرىنشىسى – وزبەك اعايىندار ورتاسىندا ءوسىپ-ونگەن قانداسىمىز سابىر راحيموۆ 1943 جىلى 19 ناۋرىزدا اسكە­ري جوعارى شەن گەنەرال-مايور اتا­عىنا قول جەتكىزسە، ەكىنشى قازاق – شاكىر جەك­سەنباەۆ 1943 جىلى قازان ايىن­دا، ءۇشىنشى قازاق – موڭعوليا اۋە كۇش­تەرىنىڭ باس قولباسشىسى جايسانىپ ءمۇدارىس ۇلى 1944 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا بۇل اتاققا يە بولىپتى.

وسىلاردىڭ ىشىندە باتىس قازاقستان وبلىسى، وردا اۋدانى شوڭاي اۋىلىندا 1901 جى­لى دۇنيەگە كەلگەن شاكىر جەك­سەن­باي­ ۇلى­نىڭ تۋعانىنا بيىل 120 جىل تولىپ وتىر.

جۋىقتا ورال قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ كورمە زالىندا تۇرعان گەنە­رالدىڭ كيتەلىن كوردىك. جىبەك ماتادان تىگىلگەن اسكەري ءمۋنديردىڭ يىعىندا گە­نەرال-مايور پوگونى جانە قايىرما جا­­عاسىندا التىن-بيداي پوشىمدى ايىرى­م تاڭباسى تۇر. سول جاق ومىرا­ۋىن­­­­­­دا «لەنين» وردەنىمەن قاتار 4 مارتە يە بولعان «جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ» وردەنى جانە «وتان سوعىسى»، «قى­زىل تۋ» وردەندەرىنىڭ لەنتاسى كوز تار­تادى.

مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اجار بەرىكقاليەۆا حانىمنىڭ ايتۋى بويىنشا، بۇل جادىگەردى گەنەرال 1977 جىلى 19 جەلتوقسان كۇنى وسى مۋزەيگە ءوز قولىمەن اكەلىپ تاپسىرعان ەكەن. ويتكەنى بۇل جىلى كسرو-نىڭ قۇرىلعانىنا 60 جىل تولىپ، داتالى توي وداق كولەمىندە كەڭىنەن اتاپ ءوتىلىپتى. اتالمىش مەرەكە قارساڭىندا ماسكەۋ قالاسىندا تۇراتىن گەنەرال اتامىز جۇبايى نينا يۆانوۆنامەن بىرگە وردا اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حات­شىسى، سوعىس ارداگەرى ءارى اقىن راح­مە­توللا ەگىزباەۆتىڭ شاقىرۋىمەن تۋعان جەرىنە كەلگەن. ءدال وسى ساپارىن­دا جوعارىداعى جادىگەردى مۋزەيگە تاپ­سىرعان سياقتى.

بۇل وقيعانىڭ باسى-قاسىندا جۇر­گەن، قازىرگى تاڭدا ورال قالاسىندا تۇراتىن جەكسەنباەۆتىڭ نەمەرە ءىنىسى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەرمەك اي­تاليەۆ، «گەنەرالعا اۋىلداس­تارى استىنا ات مىنگىزىپ قۇرمەت كورسەتتى، سونىمەن قاتار اۋدان ورتالىعىندا حالىقپەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىردى» دەيدى. وسىنداعى تاريحي ساتتەن ەستەلىك رەتىندە تۇسىرىلگەن فوتولار ەرمەك ءساتپاي ۇلىنىڭ جەكە قورىندا ساقتاۋلى ەكەن.

سوڭعى جاڭالىقتار

اراق ساتىلمايتىن اۋدان

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار