رۋحانيات • 13 قاڭتار، 2021

جاھانشا مىنگەن «مەرسەدەس»

79 رەت كورسەتىلدى

كۇنباتىس الاشورداشىلار تاريحىنىڭ بىلگىرى، جازۋشى انەس ساراي: ء«بىرىنشى جانە ەكىنشى جالپى قازاق سيەزىنەن كەيىن الاشوردالىقتار بولشەۆيكتەرمەن كەلىسە الماي تارتىسىپ جاتقان تۇستا ۋفادا ۋاقىتشا ۇكىمەت ورناپ، ونىڭ باسقارۋ ورگانى «ۋچرەديتەلنوە سوبرانيە» («كومۋچ») دەيتىن قۇرىلدى. 1918 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ءا.بوكەيحانوۆ، ءا.ەرمەكوۆ، م.شوقاي، ۋ.تاناشەۆ تورتەۋى «كومۋچپەن» كەلىسسوز جۇرگىزدى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ

ناتيجەسىندە، «كومۋچ» كۇنشىعىس الاشوردا اسكەرىنە 2 ملن سوم اقشا، 3000 اسكەرگە كيىم-كەشەك، قارۋ-جاراق بەردى. ال كۇنباتىس الاشورداعا 2000 مىلتىق، 37 پۋلەمەت، 2 زەڭبىرەك، 2 اۆ­تو­­مو­­بيل بەردى»، دەيدى («Egemen Qazaq­stan»، 20 ناۋرىز 2018).

جوعارىدا ايتىلعان 2 ءاۆتوموبيل­دىڭ ءبىرىن – كۇنباتىس الاشورداشىلار كوسەمى جاھانشا تاقىمداعان ەكەن. سوڭعى جىلدارى وڭىردە «جاھانشا مىنگەن مەرسەدەس قايدا؟» دەگەن سۇراق تۋىنداۋدا.

بۇل ماسەلە جايلى 2013 جىلى ورال قا­لاسىندا جارىق كورگەن «دانا» جۋرنالىنىڭ 7-ءشى سا­نىن­­دا: «جاھانشا مىن­گەن مەرسەدەس ماركالى جە­ڭىل كولىك جىمپيتى توپىراعىن باسقان تۇڭعىش ماشينا. ءبىر قىزىعى، 1919 جىلى ويىل ءۋالايات ۇكىمەتى قىزىلقوعاعا كوشكەندە، كوشپەن بىرگە جالعىز ماشينا كەتكەن ەكەن. ال وزىنە تيەسىلى كولىكتى جاھانشا الاشوردانىڭ بارلىق قۇجاتتارىمەن بىرگە ءبىر تۇندە جاسىرىپ كومىپ تاس­تاعان»، دەگەن دەرەك جازىلىپتى.

جۋىقتا ورال قالاسىنا بارعان ساپارىمىزدا كۇنباتىس الاشوردا جايلى زەرتتەگەن عالىمنىڭ ءبىرى دامەتكەن سۇلەيمەنوۆادان سۇراعانىمىزدا: – بۇل وقيعا ءجۇز پايىز شىندىق. ءتىپتى مۇنى جاھانشا اتامىزعا بەلنەمەرە بولىپ كەلەتىن تۋىسقانى بيسەنعالي قۋانىش­اليەۆتىڭ ءوزى راستاپ وتىر، – دەسە، بەل­گىلى ولكەتانۋشى جايساڭ اق­باي: «جىمپيتى وڭىرىندە ءالى كۇن­گە دەيىن ايتىلاتىن، بالا كۇنىمىز­دەن ەستىگەن ءبىر اڭگىمە بار. ول – جاھان­شانىڭ ماشيناسى قۇپيا قۇجاتتارمەن بىرگە كومىلگەندىگى. ماشينانى كوم­گەن – مىلقاۋ كورىكشى-ۇستا ەكەن. ەل اۋزىن­داعى اڭگىمەگە قارا­عاندا، سەمىز جىلقىنى سويىپ، ۇلكەن-ۇلكەن كيىز­دەردى جىلقى مايىنا توعى­تىپ، ماشينانى سوعان وراپ كومگەن» دەپ جا­زىپتى («دانا» جۋرنالى، 2013 ج. №7).

وتكەن جىلدارى باتىس­قازاق­ستان­دىق ىنتالى توپ جاھانشا جا­سىرعان ماشينانى ىزدەۋ ءۇشىن ار­نايى ەكسپەديتسيا قۇرۋدى دا جوس­پارلاعانىمەن، وعان مى­نا پاندەميا كەسىرىن تيگىزگەن سى­ڭايلى. دەسە دە بۇل تال­پىنىس ءىزسىز قالماعان كورى­نەدى. جۋىقتا عانا باتىس قا­زاق­ستان وبلىسى قاراتوبە اۋدانىندا اشىلعان «الاش جانە قايىرجان حاسانوۆ­تىڭ تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى» تو­رىنە جاھانشا مىن­گەن مەر­سە­دەستىڭ ماكەتى قويىلىپتى.

 – بۇل ماكەتتى جاساماس بۇرىن، – دەيدى مۋزەيدى سالعان اعايىندىلاردىڭ ءبىرى نۇرجان قايىرجان ۇلى: «جاھانشا اتامىز مىنگەن مەرسەدەستىڭ ماركاسى قانداي، ول قاي جىلى ءوندىرىلدى دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەدىك. ءسويتىپ ماماندارمەن اقىلداسىپ، قۇجات بويىنشا ىزدەۋ سالدىق. ناتيجەسىندە، جىم­پيتى توپىراعىندا كومىلگەن مەرسەدەس 1912 جىلى وندىرىلگەن مودەل ەكەنىن انىقتادىق. ءسويتىپ وتكەن تاريحتى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا ونىڭ ماكەتىن جاساپ مۋزەيگە قويدىق»، دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىل وزەنىنە جاڭا كوپىر سالىنادى

ايماقتار • بۇگىن، 15:16

شىعىس قازاقستان «جاسىل» ايماقتا

ايماقتار • بۇگىن، 12:15

دوللار ارزانداپ، مۇناي قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 11:36

قىركۇيەكتە حالىق ساناعى باستالادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:47

بۇگىن ەلىمىزدە قاتتى ىستىق بولادى

قازاقستان • بۇگىن، 09:05

بەكىرەگە قويىلعان بەلگى

ايماقتار • بۇگىن، 07:45

«COVID-19» سپەكتاكلى قويىلدى

ونەر • بۇگىن، 07:43

ەركىن جۇرگىڭ كەلسە، ەكپە سالدىر

مەديتسينا • بۇگىن، 07:22

شابان قيمىل شاڭ قاپتىرماسىن

تەحنولوگيا • بۇگىن، 07:20

نە ەكسەڭ، سونى ورارسىڭ

قازاقستان • بۇگىن، 07:17

«استانا» ۇزاپ بارادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:07

ۇقساس جاڭالىقتار