تانىم • 07 قاڭتار, 2021

بايقوڭىردان بايتەرەككە دەيىن

237 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىندا عارىش يندۋسترياسىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. ۋاقىت جىلجىعان سايىن اتالعان سالا قارقىن الىپ, بۇل باعىتتاعى ىزدەنىستەر ادامزاتتىڭ الدىنا جاڭا ماقسات-مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. NASA, SpaceX, Blue Origin جانە Rocket Lab سىندى الەمدىك الپاۋىتتارمەن جارىسپاسا دا قازاقستان عارىش سالاسىنداعى قادامدارىن توقتاۋسىز جۇرگىزىپ كەلەدى.

بايقوڭىردان بايتەرەككە دەيىن

ادامزات عارىش كەڭىستىگىنە قازاقستان­نىڭ جەرىنەن اتتانعانىن ەسكەرسەك, بۇل ەلىمىز ءۇشىن تىڭنان تۇرەن سالعان سالا دەۋ­گە كەلمەس. الايدا ەگەمەن ەل رەتىندەگى العاشقى قادامدار 2000-جىلداردىڭ باسىندا قولعا الىنعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. وتاندىق عارىش يندۋسترياسىنىڭ دامۋ كەزەڭدەرى وسى كەزەڭمەن تىكەلەي بايلانىستى. ايتالىق, 2004-2005 جىلدارى العاشقى مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا نەگىزگى سالالىق كاسىپورىندار قۇرىلدى. ونىڭ ىشىندە «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇك» اق-نى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. 2007 جىلى ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن ۇلتتىق عا­رىش اگەنتتىگى قۇرىلىپ, ۆەدومستۆو تور­اعاسى تالعات مۇساباەۆتىڭ باستاماسىمەن كوم­پانيانىڭ اتاۋىمەن بىرگە ونىڭ تۇتاس­تاي ستراتەگيالىق قۇرىلىمى وزگەردى. ناقتى ايتقاندا, ۇلتتىق كومپانيانىڭ ميسسياسى ايقىندالىپ, باعىت-باعدارى بەلگىلەندى. وسىلايشا, ەلوردادا زاماناۋي عارىش تەحنولوگيالارىنا ارنالعان ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ بويىنشا العاشقى قادامدار جاسالدى. بۇل يدەيا جەردى قاشىقتان زوندتاۋ عارىش جۇيەسىن, دالدىگى جوعارى سپۋتنيكتىك ناۆيگاتسيا جۇيەسىنىڭ جەرۇستى ينفراقۇرىلىمىن, سول سەكىلدى عارىش اپپاراتتارىن قۇراستىرۋ-سىناق كەشەنىن قۇرۋدى قامتيدى.

سالاداعى ايتۋلى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى – عارىش اپپاراتتارىن قۇراستىرۋ-سىناق كەشەنى (عا قۇسك) قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋى. تەحنولوگيالىق دەڭگەيى جاعى­نان بالاماسى جوق نىسان سەرتيفيكاتتان ءوتىپ, بيىل عارىش اپپاراتتارىن قۇراس­تىرۋدىڭ وندىرىستىك تسيكلى ىسكە قوسىلادى دەپ جوس­پارلانۋدا. وسى كەشەن ۇلتتىق عارىش ور­تالىعىنىڭ باستى نىسانىنا اينالادى دەپ كوزدەلىپ وتىر.

عارىش اپپاراتتارىن باسقارۋدا جەر­ۇستى كەشەندەرىنىڭ ماڭىزى زور. وسى وراي­دا وتاندىق سپۋتنيكتەردىڭ قالىپتى جۇ­مىسىن قامتۋدا «اقكول» بايلانىس ورتا­لىعىنىڭ ورنى بولەك. ويتكەنى بايلانىس پەن حابار تاراتاتىن Kazsat عا­رىش­تىق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ءىسى ءدال وسى جەر­ۇستى عارىش ينفراقۇرىلىمىنان باس­تالدى. ونىڭ جۇمىسىن رەسپۋبليكالىق عارىش بايلانىس ورتالىعى قاداعا­لاي­دى. «اقكولدىڭ» قىزمەتىنە تەلەكوم­مۋ­ني­كاتسيالىق سپۋتنيكتەردىڭ تەحنيكالىق جانە بالليستيكالىق سيپاتتامالارىن باس­­قا­رىپ باقىلاۋ, سونداي-اق KazSat سەريالى عا­رىش اپپاراتتارىنىڭ پايدالى جۇكتەمەسىنىڭ مونيتورينگى كىرەدى. بۇل عارىش بايلانىس ورتالىعى ەلوردادان 108 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. 2008-2009 جىلدارى Kazsat-2 باعدارلاماسى مەن 2012-2013 جىلدار كەزەڭىندە Kaz­Sat-3 جوباسى ارقىلى تەحنيكالىق جاڭ­عىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ناتي­جەسىندە «اقكول» ITU حا­لىقارالىق ەلەكتر بايلانىس وداعىنىڭ سپۋتنيكتىك را­ديو­باقىلاۋ ستانسالارىنىڭ بىرىڭعاي تىزى­مىنە ەنگىزىلدى.

قازىر رەسپۋبليكالىق عارىش بايلا­نىس ورتالىعى Kazsat-2 جانە Kaz­Sat-3 ەكى بايلانىس سپۋتنيگىنەن تۇرا­­تىن Kazsat بايلانىس جانە حابار تارا­تاتىن قازاقستاندىق عارىش جۇيەسىنىڭ شتاتتىق جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى. عارىش اپپاراتتارىن باسقارۋ اقمولا وبلىسىنداعى «اقكول» نەگىزگى جەرۇستى كەشەنى مەن الماتى وب­لى­سىنداعى رەزەر­ۆ­تىك «كوكتەرەك» عارىش بايلانىس ورتا­لىعىنان جۇرگىزىلەدى. بۇگىندە Kazsat جۇيەسىنىڭ جۇكتەمەسى شامامەن 74%-دى قۇرايدى.

Kazsat بايلانىس سپۋتنيكتەرىنىڭ قىز­مەتتەرىن ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا 13 مىڭ­نان استام سپۋتنيكتىك بايلانىس ستانسالارى بار 15 وتاندىق بايلانىس جانە حابار تاراتۋشى وپەراتور پايدالانىپ كەلەدى. 2019 جىلى عارىشتىق بايلانىس جۇيەسىن پايدالانۋدان تۇسكەن جالپى تابىس 29 ملرد تەڭگەدەن اسىپ, جىلدىق يمپورتتى ال­ماس­تىرۋ مولشەرى 14,7 ملرد تەڭگەگە جەتتى. مەم­­لەكەتتىك بيۋدجەتكە 6 ملرد تەڭ­گەدەن اسا جالپى سالىق اۋدارىلدى.

تاعى ءبىر پەرسپەكتيۆالى جوبالاردىڭ ءبىرى – Kazsat-2R سپۋتنيگىن ازىرلەۋ. ونىڭ بولجامدى قۇنى – 39,65 ملرد تەڭ­گە.

سوڭعى جاڭالىقتار