پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆتىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسى كوپتى الاڭداتقان ماسەلەنىڭ نۇكتەسىن قويدى.
ەڭ الدىمەن, ماقالا ورەلىگىمەن, تەرەڭدىگىمەن قىمبات. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ وتىز جىلدىق سىندارلى دا, سىناقتى جولدارىنا تەرەڭ تالداۋ جاسالادى.
تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءاربىر ون جىلىن عاسىردان دا جوعارى قويادى.
شىنى سولاي. ماقالانى وقىعان سوڭ كوزدەن دە, كوڭىلدەن دە كەتپەيتىن سول جىلداردى كوز الدىمىزعا اكەلگەنىمىز بەكەر بولماسا كەرەك.
ءيا, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ون جىلى كەڭەستەر وداعىنىڭ قۇلازىعان ەكونوميكاسىنان قالعان قيىنشىلىقتاردى جويۋعا ارنالدى.
تاۋەلسىز, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمى جاسالىندى. پرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسى ورنىقتى. مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىز – تۋىمىز, ەلتاڭبامىز, ءانۇرانىمىز بەكىتىلدى.
كوپ ۆەكتورلى سىرتقى ساياسات قالىپتاستى. شەكارامىزدى شەگەندەۋ پروتسەسى باستالدى.
اتا زاڭىمىز قابىلداندى. ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگە اينالىمعا ءتۇستى.
كۇنى كەشە كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامداس بولىگى بولعان قازاقستان ەندى الەمدىك وركەنيەت جولىنا باعىت الدى.
مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى ورنىقتى. الەم ەلدەرىمەن ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناتىلدى. بۇل ونجىلدىق قيىن بولسا, دا ۇلتتىڭ باسىن بىرىكتىرگەن, جاڭا زاماناۋي قۇندىلىقتار اكەلگەن, جاڭا ورلەۋ ءداۋىرىنىڭ باسپالداعىن اشتى.
وسىلاي, ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق «قازاقستان – 2030» باعدارلاماسى قابىلداندى. بۇل - بولاشاققا باعدار بولعان باتىل قادام ەدى.
دەموكراتيالىق قۇندىلىقتار ورنىقتى. شىنايى ءسوز بوستاندىعىنا قول جەتكىزىلدى. جەكەمەنشىك باق قالىپتاستى, الەۋمەتتىك جەلىلەر ورنىقتى. اقپارات الۋدىڭ اۋقىمى ءوستى.
ءبىلىم مەن عىلىمعا كەڭ جول اشىلدى «بولاشاق» حالىقارالىق باعدارلاماسى قابىلداندى. ەلىمىزدىڭ دارىندى ۇل-قىزدارى الەمنىڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىنا جىبەرىلدى.
ەكونوميكالىق تابىستارعا قول جەتكىزىلدى. ۇلتتىق قور قۇرىلدى. قولدان جاسالعان كەڭەستىك داۋىردەگى اشارشىلىق, قىزىل قىرعىننىڭ سالدارىنان توز-توز بولىپ شەت ايماققا كەتكەن قانداستارىمىزدىڭ كوشى قايتا ءوز ەلىنە بۇرىلدى.
مەملەكەتىمىزگە شەتەلدەن مول ينۆەستيتسيا كەلدى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى, مادەني-رۋحاني الەۋەتى ءوستى.
مەملەكەت باسشىسى كەلەسى ونجىلدىقتى «قازاق ەلىنىڭ كەرەگەسىن كەڭەيتۋ كەزەڭى» دەپ ورىندى اتاعان ەكەن. جۇرەككە قونىمدى, ءدال ايتىلعان ءسوز.
بۇل ونجىلدىق مەملەكەتتىڭ نىعايعان كەزەڭىنە اينالدى.
قازاقستان رەسەيمەن, وزبەكستانمەن, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن, قىرعىز ەلىمەن شەكارانى ايقىنداپ الدى. دەليميتاتسيا مەن دەماركاتسيا جاساۋ پروتسەسى باستالدى.
پرەزيدەنت جازعانداي, ەجەلگى سارىارقادا, اسەم ەسىلدىڭ جاعاسىندا ايشىقتى ەلوردا سالىندى. العاشقى كەزدە ءارتۇرلى پىكىرلەر ايتىلعانى دا جاسىرىن ەمەس. بىراق, استانا ەشقاشان شەكاراعا جاقىن ورنالاسپايدى. سوندىقتان ەۋرازيانىڭ كىندىگى – اقمولا قالاسىنىڭ جاڭا استاناعا لايىقتى بولۋى, كورەگەندىك پەن ستراتەگيالىق تاڭداۋ بولاتىن. مۇنى قازىر ءبارى مويىندادى.
وسى جىلدارى قازاقستان ىرگەلى ساياسي باستامالاردىڭ ۇيىتقىسى بولدى. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى كەڭەستەرىنىڭ سامميتتەرى وتكىزىلدى.
رۋحانيات سالاسىندا دا ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى بولعان ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. ماسەلەن, «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جاريالاندى. كوپتەگەن تاريحي جادىگەرلەرىمىز ەلىمىزگە اكەلىندى. وسى باعدارلاما اياسىندا 100-تومدىق «بابالار ءسوزى» جارىق كوردى.
تاۋەلسىزدىكتىك ءۇشىنشى كەزەڭى قازاقستاننىڭ الەمدىك ساياساتتا ءوزىنىڭ تۇراقتى ورنى مەن ۇستانىمى بار مەملەكەتكە اينالعانىن كورسەتتى. جانە پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي «ەلباسى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ماڭگى سيمۆولىنا اينالدى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس». اقيقات ءسوز. شىندىقتىڭ اتى شىندىق.
جاڭا زامان – جاڭا تانىمدى, زەردەلەۋدى قاجەت ەتەدى. ەندى «ادىلەتتى مەملەكەت ورناتۋ ميسسياسى» ۇلتقا سىن بولىپ وتىر. بۇل سىننان حالقىمىز سۇرىنبەي وتەتىنىنە سەنەمىز.
ەل بايلىعى - جەردە, جەر بايلىعى – ەلگە. پرەزيدەنت ماقالاسىنان وسىنداي وي تۇيدىك.
تاريح تەرەڭ تانىمدى, زەردەلەۋدى قاجەت ەتەدى. سان عاسىرلىق تاريحى بار قازاق ەلى, قازاق جەرى تەرىس پيعىلدى ادامداردىڭ كوز سۇعىنا اينالعانى دا جاسىرىن ەمەس.
پرەزيدەنت سوناۋ «اقتابان شۇبىرىندى, القا كول سۇلاما» زامانداردان بەرى ۇلتىمىزدىڭ نەبىر ناۋبەتتى كورگەنىن اشىق جازادى, اشىپ جازادى.
ق.ك.توقاەۆتىڭ «بوستاندىق بىزگە وڭاي كەلگەن جوق» دەگەن ءسوزى ۇلت جۇرەگىنە جەتتى عوي دەپ ويلايمىن. اسىرەسە, 1921-22 جىلدارداعى ناۋبەتتەن بەرى 100 جىل وتسە دە, وسى زۇلماتتىڭ شىندىعى ءالى كۇنگە تاريحي, ساياسي تۇرعىدا باعالانباعانىنا نازار اۋدارتادى. پرەزيدەنت مۇنى «ۇرانشىلدىق پەن داڭعازاسىز, تازا عىلىمي ۇستانىممەن» شەشۋ كەرەكتىگىن دۇرىس دەپ بىلەدى.
كەڭەستەر وداعىنىڭ ىدىراۋىنا سەبەپ بولعان تاعى ءبىر ايتۋلى كۇن بار. ول – 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى. شىن مانىندە ستۋدەنت-جاستاردىڭ كوتەرىلىسى پاتريوتتىق سانا سەزىمنەن تۇعان ەدى. سول «جەلتوقسان وقيعاسى» دەلىنگەن كۇندەردە مەن دە قۋدالانعان ۇستازداردىڭ ءبىرى رەتىندە, تاريحي شىندىق قالپىنا كەلتىرىلۋى كەرەك قوي دەپ ويلايمىن.
«قازاقستان – ءبىرتۇتاس مەملەكەت». ماقالادان وسىعان جاۋاپ تاباسىڭ. «... كىم نە ايتسا دا, ءبىزدىڭ ەكى جاقتى كەلىسىمدەرمەن بەكىتىلىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان شەكارامىز بار. ەندى وعان ەشكىم تالاسا المايدى.»
پرەزيدەنت ءسوزى مىعىم, ناقتى, ءارى بەرىك. مەملەكەت باسشىسى جازعانداي «ۇلتتىق مۇددەنى, اسپەن دە, تاسپەن دە» قورعايمىز.
وسىنداي قاستەرلى, ءۋالى ءسوز جۇرەككە جەتىپ جاتىر, حالىق سەنىمىن نىعايتىپ وتىر.
ماقالادا ايتىلعان بارلىق وي-تۇجىرىمدارعا بايلانىستى ۇكىمەت ءتيىستى ءىس-شارالار قابىلداۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. قوعام دا وسى ماسەلەلەردى شەشۋدە بەلسەندىلىك تانىتاتىنىنا سەنەمىن. وسىلاي «ەستيتىن مەملەكەت» نىعايا تۇسەدى, حالىقتىڭ ءوزى دە وڭ وزگەرىستەردىڭ الدىڭعى ساپىندا بولاتىنىنا شەك كەلتىرمەيمىن.
ەل مەن جەر! ەگىز ۇعىم. «قازاقتىڭ جەرى ەشبىر شەتەلدىكتىڭ مەنشىگىنە بەرىلمەيدى, ەشقاشان ساتىلمايدى».
پرەزيدەنت ايتقان كەلىستى وي – كەسىمدى ءسوز وسى, اعايىن!
باقىتجان جۇماعۇلوۆ,
سەناتور, ۇعا اكادەميگى
