تسيفرلى قازاقستان: اۆتوماتتاندىرۋدىڭ ارتىقشىلىعى كوپ

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە ەلى­مىزدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندە بىرقاتار رە­فورمالار جۇرگىزىلىپ جاتقانى بەلگىلى. سونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ قىزمەتىنە باسا نازار اۋدارىلۋدا. بۇل رەتتە, قىزمەت باسىمدىعى نەگىزگى ءۇش باعىتتى جۇزەگە اسىرۋعا نە­گىزدەلگەن. ءبىرىنشى باعىت – قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ تۇرعىندارمەن تىعىز بايلانىس ورناتۋ جانە ازاماتتىق قوعام­مەن ارىپتەستىكتى جاڭعىرتۋ ارقىلى سەر­ۆيستىك فورماتتى ەنگىزە وتىرىپ قۇقىق بۇ­زۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ سانالادى. ەكىن­شى باعىت – قوعامدىق قاۋىپسىزدىككە نەگىزدەلگەن. دالىرەك ايتاتىن بولساق, پو­ليتسيا قىزمەتكەرلەرى ازاماتتاردى كەڭىنەن تارتا وتىرىپ قوعامدىق ءتار­تىپتى, جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن ۇيىم­داستىرۋى جانە قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. ءۇشىنشى باعىت – اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋدە تسيفرلاندىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى پايدالانۋ قۇقىعىن جانە تۇرعىندارعا پوليتسيا كورسەتەتىن قىزمەتتىڭ ساپاسىن تسيفرلاندىرۋ نەگىزىندە ارتتىرۋ.

سونىمەن ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر مي­نيستر­لىگى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدەگى اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ, ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن تۇرعىندارعا وڭ­تايلى بولۋ ءۇشىن كەدەرگىلەردى ازايتۋ ماسە­لەلەرى بويىنشا قانداي جۇمىستاردى اتقارىپ جاتىر؟ الداعى جوسپارى قانداي؟

«حالىققا ساپالى قىزمەت كورسەتۋ, جاڭا تسيفرلى تەحنولوگيالاردى قولدانۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتومات­تاندىرۋ – تسيفرلاندىرۋ داۋىرىندەگى مەملەكەتتىك ورگاندارعا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپ. سوندىقتان, بۇگىندە ىشكى ىس­تەر مينيسترلىگى مەملەكەتتىك قىزمەت كور­سەتۋ كەزىندەگى پروتسەدۋرالاردى جەڭىل­دەتىپ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ازايتۋدا. قىزمەتكەرلەردىڭ جەكەلەي ىقپال ەتۋ فاكتورلارىن جانە پارا الۋ مۇمكىندىگىن جويۋ جۇمىسى قولعا الىندى. بۇل جۇ­مىستاردىڭ بارلىعى ازاماتتاردىڭ قىز­مەت الۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جاسالاتىنى ءسوزسىز», دەپ وتىر كوشى-قون قىزمەتى كو­ميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى سابىرجان سەيىتجانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, جىل باسىنان بەرى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى 9 مەملەكەتتىك قىزمەتتى اۆتوماتتاندىردى (سەگىزى قارۋ-جاراق اينالىمى جانە بىرەۋى قارۋ-جاراق­تىڭ سوت-مەديتسينالىق ساراپتاماسى سالاسىندا). بۇگىندە اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيى 88,6%-دى قۇرايدى (44 قىزمەتتىڭ 39-ى). بۇل باعىتتاعى جۇمىس توقتامايدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن باسقا دا مەم­لەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيە­لەرىن دامىتۋ – مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋلەردىڭ بيزنەس-پروتسەستەرىن قايتا قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل رەتتە, ءبىرىن­شى كەزەكتە, مالىمەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەلەكتروندى بازالارىنان الۋعا بولاتىن قىزمەتتەردى الىپ تاستاۋعا, سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى مەن ونى الۋ ءۇشىن ازاماتتار ۇسىناتىن قۇجات­تار­دىڭ سانىن قىسقارتۋعا نازار اۋدارىلادى.

– وسىلايشا, 2020 جىلى قاڭتاردا ۋاقىتشا كەلگەن شەتەلدىكتەردى تىركەۋ جويىلدى (جىل سايىن 1,2 - 1,6 ملن ادام). بۇل شەتەلدىك قوناقتار كەزىگەتىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى ايتارلىقتاي تومەندەتىپ, ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق جانە تۋريستىك تارتىمدىلىعىنا وڭ اسەرىن تيگىزدى. حالىققا قىزمەت كورسەتۋدەگى جاعدايدىڭ جاقسارۋىنا جىل باسىنان بەرى ۋاقىتشا جەكە كۋالىك بەرۋ (2018 ج. – 11,2 مىڭ, 2019 جىلى – 5,5 مىڭ) مەن ازاماتتاردىڭ تولقۇجاتتارىنا 16 جاسقا دەيىنگى بالالارى تۋرالى جازبالاردى ەنگىزۋ فۋنكتسيالارىن الىپ تاستاۋ دا ىقپال ەتتى (2018 جىلى – 70,4 مىڭ, 2019 جىلى – 26,7 مىڭ), – دەيدى پوليتسيا پولكوۆنيگى.

راسىمەن دە, كارانتين مەن شەكتەۋ­لەر كەزىندە ازاماتتار مەملەكەتتىك قىز­مەتتەردى تسيفرلىق فورماتتا الۋدىڭ ار­تىق­شىلىعىن ءتۇسىندى. سەبەبى ينتەرنەت پەن ەلەكتروندى تسيفرلى قولتاڭبانى قول­دانا وتىرىپ بىرقاتار قىزمەتتەردى ۇيدەن شىقپاي-اق الۋعا بولادى. ماسەلەن, اسا سۇرانىسقا يە قىزمەتتەردىڭ قاتارىندا تۇر­عىلىقتى جەرى بويىنشا تىركەۋ (1 ميلليون 430 مىڭ) مەن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا تىركەۋدەن شىعارۋ (380 مىڭ) بولىپ وتىر.

وسى جىلدىڭ 9 ايىندا ىشكى ىستەر مينيسترلىگى 5 ميلليون 943 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىپتى. سونىڭ ىشىندە, 5 ملن 341 مىڭ 221 (نەمەسە 90%) قىزمەت مەملەكەتتىك كورپوراتسيا ارقىلى كورسەتىلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە, 2 ملن 69 مىڭ قىزمەت ارنايى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا كورسەتىلسە, 213 مىڭ 409 قىزمەتتى وتانداستارىمىز كوشى-قون قىزمەتىنىڭ ورتالىقتارى ارقىلى العان كورىنەدى. سونداي-اق اقپاراتتىق جۇيەلەر ارقىلى – 284 مىڭ 680 قىزمەت جانە قاعاز تۇرىندە – 317 مىڭ 99 قىزمەت كورسەتىلىپتى.

– سونىمەن قاتار وتانداستارىمىز «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەم­لەكەتتىك كورپوراتسياسى ارقىلى الا الا­­تىن قىزمەتتەردىڭ ءتىزىمى دە كەڭەيىپ كە­لەدى. قازىر حالىققا قىزمەت كور­سە­تۋ ور­تالىقتارى ارقىلى ىشكى ىستەر مي­نيستر­­­لىگىنىڭ 17 قىزمەتى كورسەتىلەدى. ما­­سەلەن, وسى جىلى 1 قاراشادان باس­تاپ جەكە تۇلعالاردا جۇمىس ىس­تەۋى ءۇشىن يمميگرانتتاردىڭ ەڭبەك رۇق­ساتنا­مالارىن راسىمدەۋگە ارنالعان قۇ­جاتتار حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ور­تالىقتارى ارقىلى ىسكە اسىرىلادى. بۇل رەتتە, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ ماماندارى قاجەتتى قۇجاتتاردى كوشى-قون قىزمەتىنە جىبەرەدى جانە جاۋاپتى اق­پا­راتتىق جۇيە­لەر ارقىلى الادى. بارلىق پرو­تسە­دۋرالارعا شامامەن 20-30 مينۋت ۋاقىت كە­تەدى, – دەيدى س.سەيىتجانوۆ.

پوليتسيا پولكوۆنيگىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل قادام ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا تەك وبلىس ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار شالعاي اۋدانداردا دا جۇمىسقا رۇقسات بەرۋ قۇجاتىن راسىمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇدان بولەك, كولىكتى تىركەۋ, جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن بەرۋ, سون­­داي-اق جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنە ەم­تي­حان قابىلداۋ فۋنكتسيا­لارى ارنايى حالىق­قا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا بەرىل­گەن كورىنەدى. سونىمەن قاتار, وسى جىلى «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالىندا جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ قوسىمشا تۇر­لەرى ىسكە اسىرىلدى.

– جالپى تسيفرلى قىزمەتتى دامىتۋ – ازاماتتىڭ مەملەكەتپەن نەگىزىنەن اق­پاراتتىق تەحنولوگيالار (كومپيۋتەرلەر, سمارتفوندار جانە تاعى باسقالار) ار­قىلى قارىم-قاتىناس ورناتۋى كەزىندە جاعداي جاساۋدى كوزدەيدى. قازاقستاندا سمارتفونداردى پايدالانۋدىڭ جوعارى رەيتينگى بار (2018 جىلى 11,9 ملن قول­دانۋشى نەمەسە 65%), – دەيدى پوليتسيا پولكوۆنيگى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل «ەلەك­تروندى ۇكىمەتتىڭ» قىزمەتتەرىن ءموبيلدى پلاتفورمالارعا بەلسەندى بەيىم­دەۋگە جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كەز كەل­گەن جەردە جانە كەز كەلگەن ۋاقىتتا ۇسى­نۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءوز كەزەگىندە, بۇل قادام اشىقتىقتىڭ جوعارىلاۋىنا دا ىق­­پال ەتەدى. قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسى ارتادى. رەسۋرستار ۇنەمدەلەدى.