ۇيالى تەلەفونعا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى تاراپىنان كەلىپ ءتۇسىپ جاتاتىن سمس حابارلامالار قاتارىنا وسىدان بىرەر كۇن بۇرىن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى جولداعان حابارلاما قوسىلعان ەدى. ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن دە وسى حابارلاما بولدى. بۇل حابارلامادا كەيبىر شەتەلدىك ينتەرنەت-رەسۋرستارعا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىن ساقتاۋ ءۇشىن قاۋىپسىزدىك سەرتيفيكاتىن جۇكتەپ الۋ قاجەتتىلىگى ايتىلادى. ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا وسى سالانىڭ ماماندارى ءتۇسىندىردى.
– بيىل دۇنيە ءجۇزى جاڭا ءبىر قاۋىپپەن بەتپە-بەت كەلدى. ول – covid-19 پاندەمياسى. ىندەتپەن كۇرەس تاجىريبەسى كورسەتىپ وتىرعانداي, ۆيرۋس ادام اعزاسىنا زالال كەلتىرىپ قانا قويماي, جاھاندىق ەكونوميكاعا جانە ءاربىر جەكەلەگەن مەملەكەتكە ايتارلىقتاي زيانىن تيگىزىپ وتىر. وكىنىشكە قاراي, ىندەت ءبىزدىڭ مەملەكەتتى دە اينالىپ وتپەدى. جاقىندارىمىز بەن تانىستارىمىزدان ايىرىلدىق. كاسىپكەرلەر شىعىنعا باتىپ جاتىر. تۇرعىندار كارانتيندىك شارالار كەزىندە ىڭعايسىزدىققا تاپ بولدى. الايدا ءبىزدىڭ ەلىمىز پاندەميانىڭ جاعىمسىز سالدارىن جويۋ بويىنشا بارلىق قاجەتتى شارالاردى قولعا الىپ, تۇرعىندار مەن جەكە كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتىلۋدە. بۇل ماسەلەنى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى نەگە قوزعاپ وتىر دەمەڭىز. بەلگىلى بولعانداي, الەۋمەتتىك سالادان بولەك, پاندەميا كەزىندە ەلدىڭ تسيفرلى ينفراقۇرىلىمى دا اۋىر سوققىعا ۇشىرادى, – دەدى تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى رۋسلان ابدىقالىقوۆ.
كوميتەت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ينتەرنەت-رەسۋرستارعا قاتىستى پروبلەمالار تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى ۇيىمداستىرۋشىلىق پەن تەحنولوگيالىق بازانىڭ كەمشىلىكتەرىن كورسەتتى. ال كيبەرقاۋىپسىزدىكتىڭ نەگىزگى پرينتسيپتەرى – قۇپيالىق, تۇتاستىق جانە قولجەتىمدىلىك سانالادى. ماسەلەنىڭ ءمانىسى دە وسىندا.
– تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن ايتايىن, ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ ءاربىر ءىرى اقپاراتتاندىرۋ نىسانى (بۇل قارجى سەكتورىنا دا قاتىستى), ۇنەمى ءتۇرلى كيبەرشابۋىلداردىڭ ىقپالىندا بولادى. جىل سايىن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ ميللياردتاعان وقيعاسى تىركەلەدى. بيىلدىڭ وزىندە شامامەن 4 ملرد وقيعا ورىن الىپ, 200 ملن كيبەرشابۋىل جاسالدى. بۇدان باسقا پاندەميا كەزىندە جانە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشۋ كەزەڭىندە تسيفرلى ينفراقۇرىلىمعا تۇسكەن جۇكتەمە كۇرت ارتتى. ءبىز بۇعان دايىن بولماي شىقتىق, – دەدى سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, كيبەرقاۋىپسىزدىك وقۋ-جاتتىعۋلارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بولىمشەلەرىنىڭ جانە جەدەل ورتالىقتاردىڭ, اسا ماڭىزدى نىسانداردىڭ تۋىنداعان قاۋىپ-قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋعا ازىرلىگىن تەكسەرۋ بولىپ وتىر.
– وقۋ-جاتتىعۋلار بارىسىندا شارتتى بۇزۋشى ءدىني ەكسترەميستىك پيعىلمەن ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ اقپاراتتاندىرۋ وبەكتىلەرىنە, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ اسا ماڭىزدى وبەكتىلەرىنە جاپپاي شابۋىل جاسايدى, مەملەكەتتىك ينتەرنەت-رەسۋرستاردى بۇزۋعا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جالعان اقپارات تاراتۋعا, فيشينگ جانە زياندى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋدى تاراتۋعا ارەكەت ەتەدى. سوڭعى ءىس-شارا كيبەرجاتتىعۋلار جوسپارى بويىنشا ءسال ەرتەرەك باستالدى جانە كوپتەگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشى ءوز جۇمىس ورىندارىندا تەستىلىك زياندى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋگە (بق) فيشينگتىك تارالىمعا تاپ بولدى, – دەدى كوميتەت توراعاسى.
اتالعان ۆەدومستۆو ۇيىمداستىرعان وقۋ-جاتتىعۋلارعا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى, «مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت» اق, زاڭدى تۇلعالاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىگى, «كيبەرشابۋىلداردى تالداۋ جانە تەرگەۋ ورتالىعى» وكىلدەرى قاتىسۋدا.
