اباي • 05 جەلتوقسان، 2020

ۆەتنامدا ابايدى “شىعىستىڭ ۆولتەرى” دەپ اتادى

49 رەت كورسەتىلدى

حانوي ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ۆەتنام تىلىندە شىققان «قارا سوزدەرى» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى، دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

«اباي XIX عاسىردىڭ اياعىندا، قازاق حالقى تاريحي قيىلىسقا تاپ بولعان ۋاقىتتا شىعارماشىلىق جاسادى. اقىن وزگەرگەن الەمنىڭ ءداستۇرلى كوشپەلى قوعامدى ورنى تولماس كۇيدە جويىپ جاتقانىن، ال حالقى تاريحتىڭ شەتىندە قالماۋ ءۇشىن قالىپتاسقان ءتارتىپتىڭ تولىق جاڭارۋىنان ءوتۋى كەرەك ەكەنىن وتە جاقسى ءبىلدى. مىنە، وسى كىتاپتا ونىڭ وتانداستارىنا دەگەن ۇندەۋى وسىعان نەگىزدەلدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستان ەلشىسى ەرلان بايجانوۆ ويشىلدىڭ ايگىلى تۋىندىسىن تانىستىرۋ كەزىندە.

كىتاپتىڭ ۆەتنامدىق باسىلىمى ونىڭ العىسوزى رەتىندە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە قازاقستان ءححى عاسىردا» اتتى ماقالاسىمەن اشىلادى، سونىڭ ارقاسىندا ۆەتنامدىق وقىرمان اباي تۇلعاسى مەن ونىڭ مۇراسىنىڭ قازىرگى قوعام ءۇشىن ماڭىزى تۋرالى قۇندى ويلار جيناي الادى.

ديپلوماتتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كىتاپتىڭ اۋدارماسىنىڭ تۇساۋكەسەرى حانوي ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءوتىپ جاتقانىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار، ويتكەنى مۇندا اباي اتىنداعى عىلىم جانە مادەنيەت ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى.

 «قارا سوزدەردى» ۆەتنام تىلىندە باسىپ شىعارۋ – ۆەتنام اۋديتورياسى ءۇشىن قازاقستان، ونىڭ حالقى، قازاق تاريحى، مادەنيەتى مەن ادەبيەتى تۋرالى كوبىرەك بىلۋگە تاپتىرماس مۇمكىندىك»، – دەدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اكىمشىلىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى جانە پارتيالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى دو ۆەت حۋنگ.

اباي كىتابىنىڭ اۋدارماشىلارىنىڭ ءبىرى، ۆەتنام جازۋشىلار وداعىنىڭ ۆەتنامدىق جانە ورىس ادەبيەتتەرىن تاراتۋعا قولعابىس كورسەتۋ قورى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى لە دىك مان دا ءوزىنىڭ اسەرىمەن ءبولىستى. كوركەم اۋدارما شەبەرى اتقارىلعان جۇمىس تۋرالى وي قوزعاي وتىرىپ، «اۋدارما قىزمەتى - بۇل ەكى ۇلتتىڭ، ەكى مادەنيەتتىڭ بايلانىستىرۋشى كوپىرى، ال ءاربىر اۋدارما وسى كوپىردىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلادى. ءبىزدىڭ اۋدارما ۆەتنام مەن قازاقستان اراسىنداعى وسى كوپىردىڭ العاشقى بولىگىنى ءبىرى بولعانىنا قۋانىشتىمىن».

حو شان مين ۇلتتىق ساياسي اكادەمياسىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى حوانگ ۆان نگيا ەكى ەلدى جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي قاتىناستار مەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستار بىرىكتىرەتىندىگىن، الايدا مادەنيەت جانە ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمى ولارعا سايكەس كەلمەيتىندىگىن باسا ايتتى. ول بۇل كىتاپ وسى ولقىلىقتى ءىشىنارا تولتىرادى جانە ودان ءارى ۆەتنامدىقتار اباي شىعارماشىلىعىنا، ونىڭ ءوزىن-ءوزى دامىتۋ، مادەنيەت، ءبىلىم بەرۋ جانە قوعامدىق ادامگەرشىلىك سالاسىنداعى يدەيالارى مەن فيلوسوفياسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتا باستايدى دەگەن سەنىم ءبىلدىردى.

تۇساۋكەسەردە ءسوز العان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريح فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى داو تۋان تحاننىڭ ايتۋىنشا، «اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ، ەلدى جاڭعىرتۋ جانە رەفورمالاۋ جولىنداعى تىنىمسىز كۇرەسىن اينا سياقتى كورسەتەدى. ونىڭ ويلارىن زەرتتەي وتىرىپ، مەن ونىڭ كوپتەگەن پروگرەسسيۆتى يدەيالارىنىڭ قازىرگى زامانعا سايكەس كەلەتىندىگىن، داۋىرىنەن اسىپ كەكتەن كوزقاراستاردى كورسەتەتىندىگىن انىقتادىم. مەنىڭشە، ابايدى «شىعىستىڭ ۆولتەرى» دەپ اتاۋعا بولادى. بۇل تۇلعاالدىمىزدا التى كەيىپتە كورىنىس تابادى: فيلوسوف، اقىن، قازاق ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، كومپوزيتور، اۋدارماشى جانە اعارتۋشى».

«XIX عاسىردىڭ اياعى - حح عاسىردىڭ باسىنا جاتاتىن «قارا سوزدەر» ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىمەن تاڭ قالدىرادى. وندا ۇلتتىق جانە الەمدىك مادەنيەتتەردى ينتەگراتسيالاۋ، جاستاردى تاربيەلەۋ، رۋحاني تاربيە، ادامگەرشىلىك جانە گۋمانيزم ماسەلەلەرى سياقتى ماسەلەلەر كوتەرىلەدى»، – دەپ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى دو حاي فونگ تا نازار اۋدارتتى.

«قارا سوزدەردىڭ» اۋدارماسىن باسىپ شىعارعان شىعارعان ۆەتنامدىق «ادەبيەت» باسپاسىنىڭ جەتەكشىسى نگۋەن ان ۆۋ باسپادان شىققان شەت ەلدەردىڭ باي جانە الۋان ءتۇرلى شىعارمالار جيناعىنىڭ ۇلى شىعارما – ابايدىڭ ديداكتيكالىق اڭگىمەلەرىمەن تولىقتىرىلعانىنا قاناعاتتانعاندىعىن ءبىلدىردى.

ءىس-شارا بارىسىندا قاتىسۋشىلار ابايدىڭ مۋزىكالىق مۇراسىمەن تانىستى، ولارعا «كوزىمنىڭ قاراسى»، «ايتتىم سالەم، قالامقاس»، «جەلسىز تۇندە جارىق اي»، «قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ»، «سەگىز اياق» اتتى ەڭ ايگىلى اندەرى ورىندالعان بەينەروليكتەر كورسەتىلدى.

قازاق كلاسسيگىنىڭ 175 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ۆەتنامداعى قازاقستان ەلشىلىگى ۇيىمداستىرعان تۇساۋ كەسەرگە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامى مەن ستۋدەنتتەرى، شەتەلدىك ەلشىلىكتەردىڭ ديپلوماتتارى، بۇرىنعى كسرو ەلدەرىمەن دوستىق توپتارىنىڭ جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتارىنىڭ جەتەكشىلەرى، ۆەتنامنىڭ جەتەكشى اقپاراتتىق اگەنتتىكتەرى مەن تەلەارنالارىنىڭ جۋرناليستەرى قاتىستى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ىندەت جۇقتىرعاندار سانى كوبەيدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 13:58

سەمەيگە جاڭا اكىم تاعايىندالدى

تاعايىنداۋ • بۇگىن، 11:57

الماتىدا 10 كىتاپحانا جاڭارتىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 10:47

قازاقستان «قىزىل» ايماققا كىردى

قازاقستان • بۇگىن، 09:30

ۇقساس جاڭالىقتار