ەلباسى • 03 جەلتوقسان، 2020

ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەسىن تىكتەگەن

99 رەت كورسەتىلدى

بۇگىنگى كۇن – ەرتەڭگى تاريح. اسىلىندە، تاڭبالى تاريحتى تۇعىرلى تۇلعالار جاسايدى. بۇگىنىمىز – ءبۇتىن ءبىر ۇلتتىڭ تەمىرقازىعى بولا قويعان جوق. ەندەشە، قاز-قاز باسقان تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ كەشەگىسىنە كەرى بۇرىلىپ، ەلدىك پەن ەركىندىكتىڭ، ەگەمەندىك پەن ەرەن ەرلىكتىڭ شىراي­لى شاقتارىن، اۋمالى-توكپەلى زاماندا ەلىمىزدىڭ ىر­گە­سىن بەكىتىپ، نەگىزىن قالاعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىگىنە كوز جۇگىرتىپ كورەيىك.

ەركىندىككە ۇمتىلعان ەلدىڭ قادامى قايىرلى بولسا كەرەك-ءتى. التايداعى التىن بەسىكتەن شىعىپ، ەرتىس پەن ەدىلدىڭ ەكى اراسىن ەن جايلاعان ەسىل جۇرت سول ەركىندىگىڭىزگە عاسىر­لار بويى ۇمتىلدى. قانشاما ۇر­پاق ازاتتىقتىڭ التىن تاڭىن كورە الماي ارماندا كەتكەنىنە تاريح كۋا. سول ازات ءھام عاجاپ تاڭنىڭ نۇرىنا شومىلعان ءبىز نەتكەن باقىتتىمىز. كەڭەس وكىمەتى كەلمەسكە كەتتى دە، ءوز الدى­مىزعا وتاۋ قۇردىق. تاري­حي تاڭداۋ جاساپ، تۇڭعىش پرە­زيدەنتىمىزدى سايلادىق. ەگە­مەن­دىك پەن ەلباسى ۇعىمىنىڭ ەگىز ەكەنىن وسىدان-اق اڭعارا بەرىڭىز.

تاۋبەسىنەن جاڭىلماعان حالىقتى ءتاڭىرى تاۋەلسىزدىكپەن سىنادى. شىڭعا شىعۋ بار دا، شايقالىپ شىڭىراۋعا قۇلاۋ دا بار ەمەس پە؟ شىڭىمىز – بوس­تاندىق بولسا، شى­ڭى­راۋىمىز – بوداندىق. ەكەۋى دە باس اينالدىرادى. قۇزدىڭ شەتىن­دە ءجۇرىپ قۇلاپ كەتۋىمىز دە مۇمكىن ەدى. قۇلاعان جوق­پىز. اقيقاتىن ايتار بولساق، ۇلت كوشباسشىسىنىڭ كورە­گەندىگى مەن سۇڭعىلا ساياسات­كەر­لىگى قۇلات­پاي امان الىپ قا­لدى. ءوز جولىمىزدى تاڭ­داپ، ورگە قادام باستىق. تۇڭعىش پرەزي­دەنت­تىڭ سون­داعى ەرەن ەڭبەگىن جىلىكتەپ، جىپكە ءتىزىپ شىعۋدىڭ ءوزى ارتىق بولار ەدى. الايدا تامىرلى تاريح ۇمىتپايدى.

ەلباسى ەڭ الدىمەن مەم­لە­كەت­­تىڭ جەر اۋماعى ما­سەلە­سى­نە نۇكتە قويىپ، شە­كارامىز­دى شەگەندەپ الدى. ەل ۇمىت­پاي­تىن ەرلىك دەپ وسىنى ايتۋعا بولاتىن سياقتى. سەبەبى بۇل اسا جاۋاپتى ءارى كۇردەلى ءىس ەدى. ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان كەلىس­سوز­دەر دە، تاريحي قۇجاتتارعا جۇگىنۋگە تۋرا كەلگەن ساتتەر دە بولدى. ادەتتە، سىرتقى سايا­­ساتتىڭ «وگىزدى – ولتىرمەۋ، ار­­بانى – سىندىرماۋ» قاعي­داتى الدىڭعى ورىنعا شىعا­دى مۇندايدا. سوندىقتان اڭگى­مە­نىڭ ءارىسىن تۇسىنگەن ادام ءۇشىن بۇل ۇلكەن جەڭىس ءھام جەتىستىك. وسىلايشا، دۇنيە ءجۇزىنىڭ سايا­سي كارتاسىندا توعىزىنشى تەرريتوريا پايدا بولدى. ءبىز سوعان تابان تىرەپ، كىندىك بايلاپ تۇرمىز.

«ەشكىمگە سوقتىقپاي جاي جاتقان ەلدىڭ» (قازىبەك بي) ەلباسى جاساعان ەندى ءبىر تاع­دىرشەشتى قادامى – جاپپاي قىرىپ جويۋ قا­رۋى­نان باس تارتۋى دەر ەدىك. وسىدان تۋرا 29 جىل بۇرىن 29 تامىزدا ەلباسىنىڭ جار­لى­عىمەن جەر بەتىندەگى ءىرى يادرو­لىق سىناق الاڭى سانا­لا­تىن سەمەي پوليگونى جابىلدى. بۇل پوليگوندا قىرىق جىل بويى 456 يادرولىق جانە تەرمويادرولىق زارياد سىنال­عانىن بۇكىل الەم بىلەدى. بىراق سول الەمىڭىز پوليگون اۋماعىندا قونىستانعان ءبىر جارىم ميلليون ادامنىڭ تاعدى­رى­نان بەيحابار. سولاي بولسا دا دۇنيە ءجۇزى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتىپ كەلەدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ۇس­تانعان سارابدال ساياسات­تىڭ ەندىگى جەمىسى – قانداس­تا­رى­مىزدى اتاجۇرتقا ورالتۋ كەزىندە بايقالدى. وتكەن عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن مەن اشار­شى­لىقتىڭ كەسىرىنەن دۇنيە جۇزىنە تارىداي شاشىراعان قاراكوزدەرىمىز اتامەكەنگە تابان تيگىزىپ، تۋعان ەلمەن قا­ۋىشتى. ەلىمىز ەگەمەندىك العان­نان بەرگى جىلداردا باس-اياعى 962 703 قانداسىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىنا قابىلدانىپتى. وتكەن جىلى 17 696 قان­دا­سىمىز قازاقستاننىڭ ازا­مات­تى­عىن العان بولسا، بيىل
14 944 قانداسىمىز قازاقستان ازاماتى اتاندى. جىل باسىنان باستاپ ەلىمىزگە 6 043 ەتنيكالىق قازاقتار تۇراقتى تۇرۋعا كوشىپ كەلىپ وتىر.

تاتۋلىق پەن دوستىق جوق جەردە ىنتىماق پەن بەرەكە دە بولمايدى. وسىنى انىق تۇسىنگەن تۇڭعىش پرە­زي­دەن­تى­مىز سانداعان ۇلىستىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن ۇندەستىرە ءبىلدى. تۇراقتىلىقتىڭ تۇعىرى رە­تىن­دە قازاقستان حالقى اسسام­­­بلەيا­سى­نىڭ ىرگەسىن قا­­لاپ، دۇنيە جۇزىندە جوق ىن­تى­ماقتاستىق ينستيتۋتىن قا­لىپ­تاس­تىردى.

 

P.S. باۋىرلاس مەملەكەتتەر تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى دەپ ايرىقشا باعا بەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەرەن ەڭ­بەگى تۋرالى بۇعان دەيىن دە از ايتىلعان جوق. الداعى ۋاقىت­تا دا ايتىلا بەرەدى. سەبەبى ۇلى دالانىڭ تاريحىن، تا­ۋەلسىز ەل­دىڭ دامۋ داڭعىلىن ەلباسىنان ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. ءار وتان­داسىمىزدىڭ وزەگىندە وسىنداي ويماقتاي وي جۇرسە كەرەك-ءتى...

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

دوللار ارزاندادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 16:52

قوسشىدا جاڭا مەكتەپ اشىلادى

ءبىلىم • بۇگىن، 16:25

ۇقساس جاڭالىقتار