ەلباسى • 03 جەلتوقسان, 2020

ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەسىن تىكتەگەن

491 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇگىنگى كۇن – ەرتەڭگى تاريح. اسىلىندە, تاڭبالى تاريحتى تۇعىرلى تۇلعالار جاسايدى. بۇگىنىمىز – ءبۇتىن ءبىر ۇلتتىڭ تەمىرقازىعى بولا قويعان جوق. ەندەشە, قاز-قاز باسقان تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ كەشەگىسىنە كەرى بۇرىلىپ, ەلدىك پەن ەركىندىكتىڭ, ەگەمەندىك پەن ەرەن ەرلىكتىڭ شىراي­لى شاقتارىن, اۋمالى-توكپەلى زاماندا ەلىمىزدىڭ ىر­گە­سىن بەكىتىپ, نەگىزىن قالاعان قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىگىنە كوز جۇگىرتىپ كورەيىك.

ەگەمەندىكتىڭ ەڭسەسىن تىكتەگەن

ەركىندىككە ۇمتىلعان ەلدىڭ قادامى قايىرلى بولسا كەرەك-ءتى. التايداعى التىن بەسىكتەن شىعىپ, ەرتىس پەن ەدىلدىڭ ەكى اراسىن ەن جايلاعان ەسىل جۇرت سول ەركىندىگىڭىزگە عاسىر­لار بويى ۇمتىلدى. قانشاما ۇر­پاق ازاتتىقتىڭ التىن تاڭىن كورە الماي ارماندا كەتكەنىنە تاريح كۋا. سول ازات ءھام عاجاپ تاڭنىڭ نۇرىنا شومىلعان ءبىز نەتكەن باقىتتىمىز. كەڭەس وكىمەتى كەلمەسكە كەتتى دە, ءوز الدى­مىزعا وتاۋ قۇردىق. تاري­حي تاڭداۋ جاساپ, تۇڭعىش پرە­زيدەنتىمىزدى سايلادىق. ەگە­مەن­دىك پەن ەلباسى ۇعىمىنىڭ ەگىز ەكەنىن وسىدان-اق اڭعارا بەرىڭىز.

تاۋبەسىنەن جاڭىلماعان حالىقتى ءتاڭىرى تاۋەلسىزدىكپەن سىنادى. شىڭعا شىعۋ بار دا, شايقالىپ شىڭىراۋعا قۇلاۋ دا بار ەمەس پە؟ شىڭىمىز – بوس­تاندىق بولسا, شى­ڭى­راۋىمىز – بوداندىق. ەكەۋى دە باس اينالدىرادى. قۇزدىڭ شەتىن­دە ءجۇرىپ قۇلاپ كەتۋىمىز دە مۇمكىن ەدى. قۇلاعان جوق­پىز. اقيقاتىن ايتار بولساق, ۇلت كوشباسشىسىنىڭ كورە­گەندىگى مەن سۇڭعىلا ساياسات­كەر­لىگى قۇلات­پاي امان الىپ قا­لدى. ءوز جولىمىزدى تاڭ­داپ, ورگە قادام باستىق. تۇڭعىش پرەزي­دەنت­تىڭ سون­داعى ەرەن ەڭبەگىن جىلىكتەپ, جىپكە ءتىزىپ شىعۋدىڭ ءوزى ارتىق بولار ەدى. الايدا تامىرلى تاريح ۇمىتپايدى.

ەلباسى ەڭ الدىمەن مەم­لە­كەت­­تىڭ جەر اۋماعى ما­سەلە­سى­نە نۇكتە قويىپ, شە­كارامىز­دى شەگەندەپ الدى. ەل ۇمىت­پاي­تىن ەرلىك دەپ وسىنى ايتۋعا بولاتىن سياقتى. سەبەبى بۇل اسا جاۋاپتى ءارى كۇردەلى ءىس ەدى. ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان كەلىس­سوز­دەر دە, تاريحي قۇجاتتارعا جۇگىنۋگە تۋرا كەلگەن ساتتەر دە بولدى. ادەتتە, سىرتقى سايا­­ساتتىڭ «وگىزدى – ولتىرمەۋ, ار­­بانى – سىندىرماۋ» قاعي­داتى الدىڭعى ورىنعا شىعا­دى مۇندايدا. سوندىقتان اڭگى­مە­نىڭ ءارىسىن تۇسىنگەن ادام ءۇشىن بۇل ۇلكەن جەڭىس ءھام جەتىستىك. وسىلايشا, دۇنيە ءجۇزىنىڭ سايا­سي كارتاسىندا توعىزىنشى تەرريتوريا پايدا بولدى. ءبىز سوعان تابان تىرەپ, كىندىك بايلاپ تۇرمىز.

«ەشكىمگە سوقتىقپاي جاي جاتقان ەلدىڭ» (قازىبەك بي) ەلباسى جاساعان ەندى ءبىر تاع­دىرشەشتى قادامى – جاپپاي قىرىپ جويۋ قا­رۋى­نان باس تارتۋى دەر ەدىك. وسىدان تۋرا 29 جىل بۇرىن 29 تامىزدا ەلباسىنىڭ جار­لى­عىمەن جەر بەتىندەگى ءىرى يادرو­لىق سىناق الاڭى سانا­لا­تىن سەمەي پوليگونى جابىلدى. بۇل پوليگوندا قىرىق جىل بويى 456 يادرولىق جانە تەرمويادرولىق زارياد سىنال­عانىن بۇكىل الەم بىلەدى. بىراق سول الەمىڭىز پوليگون اۋماعىندا قونىستانعان ءبىر جارىم ميلليون ادامنىڭ تاعدى­رى­نان بەيحابار. سولاي بولسا دا دۇنيە ءجۇزى 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتىپ كەلەدى.

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ۇس­تانعان سارابدال ساياسات­تىڭ ەندىگى جەمىسى – قانداس­تا­رى­مىزدى اتاجۇرتقا ورالتۋ كەزىندە بايقالدى. وتكەن عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن مەن اشار­شى­لىقتىڭ كەسىرىنەن دۇنيە جۇزىنە تارىداي شاشىراعان قاراكوزدەرىمىز اتامەكەنگە تابان تيگىزىپ, تۋعان ەلمەن قا­ۋىشتى. ەلىمىز ەگەمەندىك العان­نان بەرگى جىلداردا باس-اياعى 962 703 قانداسىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىنا قابىلدانىپتى. وتكەن جىلى 17 696 قان­دا­سىمىز قازاقستاننىڭ ازا­مات­تى­عىن العان بولسا, بيىل
14 944 قانداسىمىز قازاقستان ازاماتى اتاندى. جىل باسىنان باستاپ ەلىمىزگە 6 043 ەتنيكالىق قازاقتار تۇراقتى تۇرۋعا كوشىپ كەلىپ وتىر.

تاتۋلىق پەن دوستىق جوق جەردە ىنتىماق پەن بەرەكە دە بولمايدى. وسىنى انىق تۇسىنگەن تۇڭعىش پرە­زي­دەن­تى­مىز سانداعان ۇلىستىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن ۇندەستىرە ءبىلدى. تۇراقتىلىقتىڭ تۇعىرى رە­تىن­دە قازاقستان حالقى اسسام­­­بلەيا­سى­نىڭ ىرگەسىن قا­­لاپ, دۇنيە جۇزىندە جوق ىن­تى­ماقتاستىق ينستيتۋتىن قا­لىپ­تاس­تىردى.

 

P.S. باۋىرلاس مەملەكەتتەر تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى دەپ ايرىقشا باعا بەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەرەن ەڭ­بەگى تۋرالى بۇعان دەيىن دە از ايتىلعان جوق. الداعى ۋاقىت­تا دا ايتىلا بەرەدى. سەبەبى ۇلى دالانىڭ تاريحىن, تا­ۋەلسىز ەل­دىڭ دامۋ داڭعىلىن ەلباسىنان ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. ءار وتان­داسىمىزدىڭ وزەگىندە وسىنداي ويماقتاي وي جۇرسە كەرەك-ءتى...

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار