جەڭىل اتلەتيكا • 25 قاراشا، 2020

جەلاياق دجونسون

43 رەت كورسەتىلدى

وتكەن عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارىنىڭ اياعىندا اقش-تىڭ داللاس ايماعىنداعى بەيلور ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستاديونىندا ستۋدەنتتەردىڭ كەزەكتى جاتتىعۋلارى ءوتىپ جاتتى. جەڭىل اتلەتتەردىڭ ءبىرى الاڭ جيەگىندە ءوز بەتىنشە جاتتىعىپ، ەندى ءبىرى التى جولاقتى جۇگىرۋ جولىندا ءبىر-بىرىمەن جارىسىپ جۇرسە، ەندى ءبىرى باپكەردىڭ نۇسقاۋلارىن تىڭداپ تۇر. كۇندەلىكتى جاتتىعۋداعى ادەتكى جاعداي. ءبىر كەزدە اۋا رايى كىلت بۇزىلىپ، اسپاننان نوسەر جاۋىن قۇيدى دا كەتتى. ءبارى وقۋ عيماراتتارىنىڭ ىشىنە قاراي جۇگىرىپ كىردى. ءبىر كەزدە باپكەر بارلىق وقۋشىلاردىڭ تەرەزەگە تەلمىرىپ قاراپ تۇرعانىن بايقادى. بارىپ قاراسا، ءبىر ستۋدەنت ەشتەڭە بولماعانداي، جاۋىن استىندا جاتتىقتىرۋشىنىڭ بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداپ، جاتتىعۋىن جالعاستىرىپ ءجۇر ەكەن. بۇل بولاشاقتا اتى التى قۇرلىققا كەتكەن اتاقتى جەلاياق مايكل دجونسون ەدى.

ءبارى اۋەستىكتەن باستالدى

م.دجونسون ەرەكشە ەڭبەكقور­لى­عىنىڭ ارقاسىندا الەمگە تانىمال سپورتشى اتاندى. قىسقا قاشىقتىقتا جۇگىرۋدەن وليمپيادانى 4 مارتە، الەمدى 8 مارتە باعىندىرىپ، بىرقاتار رەكورد ورناتتى. مايكل دجونسون 1967 جىلى 13 قىركۇيەكتە تەحاستاعى ۋەيكو قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. اكەسى – شوفەر، اناسى – مۇعالىم. بەس اعايىندى. اتا-انا­سى پەرزەنتتەرىنە ەڭ الدىمەن ءبىلىم الۋ كەرەك دەگەن مىندەت قويىپتى. اعا­يىن­­دى­لاردىڭ جازدىڭ جايماشۋاق كۇندە­رى­نىڭ وزىندە تۇسكە دەيىن ساباق وقىپ، تۇس­­تەن كەيىن دەمالۋ دەگەن شارتى بولىپ­تى. دجونسون ورتا مەكتەپ بىتىرگەن­نەن كەيىن جوعارى ءبىلىم الىپ، مەنەدجەر اتاندى.

ول جۇ­گى­رۋ­مەن مەكتەپ قابىرعاسىندا شۇ­عىل­دانعان. باس كەزىن­دە بۇل اۋەس­­تىگىنە قاتتى ءمان بەرمەپتى. بۇل تۋرالى ءوزى: «مەن كىش­­كەنتايىمنان قۇرداس­تارىم­نىڭ ارا­­سىندا ەڭ جىلدام بولدىم. ءتىپتى ەرە­سەك بالالارمەن جارىسقاندا وزىپ كەتە­تىنمىن. بىراق قانشالىقتى وزىپ جۇر­سەم دە، ەشقاشان وليمپيادانى باعىن­دىرىپ، رەكوردتار يەسى اتانامىن دەپ ويلا­ماپپىن...» دەيدى.

بولاشاق جەلاياق العاشىندا «تەك ءوزىم ءۇشىن سپورت تۇرىمەن اينالىسىپ ءجۇردىم» دەگەنىمەن، باپكەرى ەڭبەكقور مايكل­­دىڭ ءتۇپتىڭ تۇبىندە ءبىر جەردەن جا­رىپ شىعاتىنىن ەرتە بىلگەن ەكەن. بۇل جايىندا جاتتىقتىرۋشىسى كلايد حارت سۇحباتتارىندا ايتىپ ءجۇردى. بىراق مايكل ۇلكەن سپورتتان كەت­­كە­نىنشە جات­­تى­عۋ تەحنيكاسى مەن ايلا-تاسىل­دەر جايىن­داعى سىر­­دى ەشكىممەن بولىس­­­پەي، باپ­كەرى ەكەۋى ءوز ىشىندە ساق­تاپ قالدى.

 

باعى جانعان جىلدار

دجونسوننىڭ جۇل­دىزدى ءساتىن تۋ­عىزعان اتلانتا وليم­پياداسى. بىراق وعان دەيىن دە بىرقاتار جە­تىس­­تىككە جەتىپ ءجۇردى. 1992 جىلى 4ح400 مەترلىك ەستا­فەتا جارى­سىن­دا بار­سە­لونا وليم­پيا­داسىنىڭ التىن مەدا­لىن ارىپ­تەس­تەرىمەن بىرگە جەڭىپ ال­سا، وسى جىلدارى قىسقا قاشىق­تىق­تا (200 مەتر) الەم­دىك رە­كوردتى جاڭار­تىپ، جەڭىل اتلە­تي­كانىڭ ايتۋلى جارىس­تارىندا جۇلدە­گەرلەر قاتارىنان كورىندى.

1988 جىلى سەۋل وليمپياداسىنا جاراقاتىنىڭ سالدارىنان قاتىسا الماعاندىقتان، بار كۇشىن 1991 جىل­عى توكيوداعى الەم مىقتىلارى باس قوسقان چەمپيوناتقا سالدى. وسى چەمپيوناتتا 200 مەترگە جۇگىرۋدەن باس جۇلدە العان ول بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ التىن مە­دالىنەن باستى ۇمىتكەر ەدى. بىراق دەن­ساۋلىعى سىر بەرىپ، دۇرىس ونەر كورسەتە المادى. جەكەلەي سىندا ءتىپتى فينالعا شىعا الماي، ۇياتتى جاع­دايعا قالدى. دەگەن­مەن جوعارىدا ايتقانى­مىزداي، ەستافە­تالىق جارىس­تا جەر­لەستەرىمەن بىرگە بارىن سالىپ، ءبىرىنشى ورىندى يەلەن­دى. بۇل دا كوڭىلگە دەمەۋ.

الدىنا قويعان ماقساتىنا جەتۋدەن ەش قايمىقپايتىن سپورتشى ۇيىنە قايتقاننان كەيىن كۇنىنە ەكى رەت جات­تىعىپ ءجۇردى. نامىسىن قايراعان بارسە­لوناداعى ساتسىزدىك وزگە جەتىستىكتەرگە جەتكىزدى. ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن، 1993 جىلى شتۋتگارتتا وتكەن جەڭىل اتلەتيكادان الەم بىرىنشىلىگىندە 400 مەترگە جۇگى­رۋدەن قارسىلاس شىداتپادى جانە جەر­لەس­تەرىمەن بىرگە 4ح400 مەترلىك ەستا­فەتالىق جارىستا التىننان القا تاقتى.

سونىمەن قاتار 1990 جانە 1994 جىلدارى ىزگى نيەت ويىندارىندا (گۋدۆيلل) جانە جابىق الاڭداعى جارىستاردا مارە­گە ءبىرىنشى بولىپ كەلىپ ءجۇردى. 1995 جىل مايكل ءۇشىن تابىستى بولدى. گەتەبورگتا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا 200 جانە 400 مەتر قاشىقتىقتا جان شىداتپادى. ونى­مەن قويماي، ەستافەتادا كوماندالاستارىمەن تاعى ءبىر مارتە الەمنىڭ ۇزدىكتەرى ەكەنىن دالەلدەي ءبىلدى. ءسويتىپ، ءبىر چەم­پيوناتتان 3 التىن مەدال ەنشىلەدى.

جەلاياق بۇدان كەيىنگى تولاعاي جەتىس­تىگىنە 1996 جىلى وتكەن اتلانتا وليم­پياداسىندا قول جەتكىزدى. العاشقى جەڭىسى – 200 مەتر قاشىقتىقتا مارە سىزى­عىن ءبىرىنشى بولىپ كەسكەننەن كەيىن-اق سەن­ساتسيالىق حابار تارادى. سەبەبى جەلاياق سپورتشىنىڭ جىلدامدىعى شەك­تەن تىس بولدى. مۇنداي ەنەرگيا جۇم­ساعان ادامنىڭ تاعى دا ءبىر قاشىقتىقتا جۇگىرىپ التىننان القا تاعۋى ادام سەن­بەيتىن ءىس ەدى. بىراق دجونسون ءبارىن تاڭعال­دىرىپ تاعى ءبىر مارتە چەمپيون اتاندى. ءسويتىپ، جەڭىل اتلەتيكا تاريحىندا ەكى قاشىقتىقتا (200، 400 مەتر) قاتارىنان توپ جارعان سپورتشى رەتىندە تاريح پاراعىنا تاڭبالاندى. بۇعان دەيىن وسىنداي اتاقتىڭ يەسى بوب بيمون (بيىكتىككە سەكىرۋ) بولعان ەكەن.

2000 جىلى سيدنەي وليمپياداسىندا 400 مەترلىك جارىستى ۇتتى. سونىمەن قوسا، ەستافەتالىق جارىستى دا جەڭىپ الدى. بىراق كەيىن ءبىر كوماندالاسى تى­يىم سالىنعان ءدارى قابىلدادى دەپ، بۇل جۇلدەنى قايتارۋعا تۋرا كەلدى.

2002 جىلى سپورتتىق عۇمىرى اياقتال­عاننان كەيىن مايكل دجونسون BBC ارناسىندا كوممەنتاتورلىق قىزمەتتى جانە «دەيلي تەلەگراف» گازەتىندە سپورت ءمۇيى­سىن جۇرگىزدى. 2007 جىلى جەكەمەنشىك Ultimate Performance اتتى سپورتتىق مەنەدجمەنت سالاسىنداعى كومپانيا اشىپ، جاستار مەن كاسىبي سپورتشىلاردى دايارلاۋعا اتسالىسىپ ءجۇر. بۇگىنگى تاڭدا وتباسىمەن كاليفورنيادا تۇرادى.

 

كىم جۇيرىك؟

وسى سۇراقتى كوپتەگەن سپورت مامانى مەن جانكۇيەر قويىپ ءجۇر. سالىستىرىپ جۇرگەندەرى – مايكل دجونسون مەن ۋسەين بولت. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، بۇلاي سالىستىرۋ مۇلدەم قيسىنسىز. ويتكەنى ەكەۋىنىڭ سپورتتىق عۇمىرى ەكى كەزەڭدە بولعاننان كەيىن قوس جۇيرىكتىڭ الەۋەتى دە ءارتۇرلى. ءبىز تەك ەكەۋىنىڭ ەرەك­شەلىكتەرىنە عانا توقتالۋدى ءجون كوردىك.

مايكل دجونسون جۇگىرۋ كەزىندە دەنەسى ارتقا قاراي ءيىلىپ، ورتاشا اياق ادىمىمەن ەرەكشەلەنسە، ۋسەين بولتتىڭ بويى ۇزىن بولعاندىقتان، سورەدەن العاش شىققان كەزدە-اق جىلدامدىق الادى. مۇندايدا نەگىزگى سالماق دەنەگە ەمەس، اياققا تۇسەدى دەيدى سپورت ماماندارى.

مايكل دجونسون – وتكەن عاسىردىڭ سوڭعى ونجىلدىعىندا ەشكىمگە دەس بەرمەي، ءوز بيىگىندە ۇلكەن سپورتتان كەتكەن مايتالمان. قيىندىق بولسا مويىماي، كەرىسىنشە، نامىسىنا قامشى سالىپ، بيىكتەردى باعىندىرعان الەمنىڭ ەڭ مىقتى جەلاياقتارىنىڭ ءبىرى. بۇل جايىندا ءوزى: «مەنىڭ وسىنشاما ۇزاق سپورتتىق عۇمىرىمنىڭ بولعانىن جانە ناتيجەلى كورسەتكىشتەرىمدى ساقتاي العانىمدى ماقتان تۇتامىن. مۇنىڭ ءبارى دە، ارينە، ءبارى دە ەڭبەكتىڭ ارقاسى»، دەيدى.

دجونسون بۇگىنگى تاڭدا ءوزىنىڭ بار بىلگەنىن شاكىرتتەرىنە ۇيرەتىپ ءجۇر. جىل سايىن الەمنىڭ ءارتۇرلى مەملەكەتىنە ارنايى بارىپ، جەرگىلىكتى جەلاياقتار مەن ولاردىڭ باپكەرلەرىنە ارنايى ءدارىس تە وقيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

2021 جىل – قالپىنا كەلۋ كەزەڭى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:25

كيىك كۇيىك پە؟

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:18

قاۋىپتىڭ بەتىن ۆاكتسينا قايتارادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:15

«وسىعان دەيىن نەگە بىرىكپەدى؟»

مەديتسينا • بۇگىن، 08:13

قورقىنىشتى سەيىلتۋ قۇرالى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:11

ءۇي سالعانعا – ۇلكەن كومەك

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەكونوميكا دامۋ جولاعىنا شىقتى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:58

تۇركىستاننىڭ جاڭا ءداۋىرى

قوعام • بۇگىن، 07:55

ۇقساس جاڭالىقتار