تانىم • 24 قاراشا، 2020

بۇركىتتى ىرعاققا وتىرعىزۋ

29 رەت كورسەتىلدى

ءتۇز تاعىسى بۇركىتتى قولعا ءتۇسىرىپ، ونى وزىنە قۇلاقكەستى باعىن­دىرىپ، ونىمەن دە قويماي الپىس ەكى ايلالى تۇلكىنى الدىرىپ، ساياتشىلىق قۇراتىن عالامدا حالىق از. كوك اسپان تاعىسىن قولعا ۇيرەتۋ وڭاي ەمەس. ونىڭ امال-ايلاسىن بىلەتىن الەمدە قازاقتان باسقا حالىق كەمدە-كەم.

قۇسبەگىلەر بۇركىتتى «قولبالا» جانە ء«تۇز بۇركىت» دەپ ەكىگە ايىرىپ اتايدى. «قولبالا» دەپ بالاپان كەزىندە ۇيادان الىپ، قولعا ۇيرەتكەن قۇستى ايتادى. ء«تۇز تا­عىسى» نەمەسە ء«تۇز بۇركىت» دەپ، ەسە­يىپ ۇشىپ جۇرگەن جەرىنەن قول­عا تۇسىرگەن قۇستى ايتادى.

ءتۇز بۇركىتتى باعىندىرۋ وڭاي­عا تۇسپەيدى. كوك اسپاندا ەر­كىن سامعاپ ۇيرەنگەن ءتۇز تا­عىسى قول­­عا ءتۇسىپ قور بولعاندا نا­مىس­تان قۇسالانىپ ءولىپ تە كە­تە­دى. ولمەگەننىڭ وزىندە اشۋ شا­­قىرىپ، باعىنباي وتىرىپ الا­دى. وندايدا اساۋ بۇركىتتى با­عىندىرۋ ءۇشىن قۇسبەگىلەر «ىر­عاققا وتىرعىزۋ» ءتاسىلىن قول­دانادى.

ونى اۋىزەكى تىلدە بۇركىتتى ىر­عاققا وتىرعىزۋ دەپ اتايدى. ول ءۇشىن اراسى 2-3 مەتر بولاتىن ەكى قازىقشا نەمەسە دىڭگەك ورناتىلادى. قازىقشا-دىڭگەكتەردىڭ ارا­سىنا ارقان تارتىپ، ءجىپتىڭ تۋ­را بەل ورتاسىنا اعاشتان نەمەسە قايىستان بۇركىت وتىراتىنداي تەر­بەلىپ تۇراتىن بالداق جاسايدى. قول­عا ۇيرەتىلەتىن بۇركىتتىڭ باسىنا توماعا كيگىزىلىپ، وسى بالداققا وتىر­عىزادى.

قۇسبەگى بۇركىت وتىرعان بال­داق­قا نەمەسە كولدەنەڭ تارتىلعان ار­قانعا قوسىمشا ءجىپ بايلاپ، ونى قوزعاپ ىرعايدى. ىرعاق كە­زىندە قۇلاپ قالماس ءۇشىن بۇركىت بالداق اعاشتى قىسا تۇسەدى. قىسا-قىسا تەگەۋىرىنى شارشاپ، ابدەن قال­جىرايدى. ودان كەيىن ادامدار بىرى­نەن سوڭ ءبىرى كەزەكتەسىپ ىرعاق­تى ۇز­بەي، ءتىپتى ەكى-ءۇش كۇنگە دەيىن سو­زادى.

ۇيقىسى قاشىپ، قاتتى شار­شا­عان بۇركىت ميى شايقالىپ قۇ­سا­دى، اقىرىندا ەسىنەن تانىپ قۇ­لاي­دى. سول ساتتە يەسى، ياعني قۇس­بە­گى ونى ءوزى­­نىڭ شاپانىنا وراپ قويادى.

وراۋلى شاپاننىڭ ىشىندە ەسىن جيعان ءتۇز تاعىسى سول ساتتەن باس­تاپ ءوزىنىڭ بۇرىنعى ەركىن ءومىرىن تولىق ەسىنەن شىعارىپ، ۇمىتادى. ياعني «ميىن» قۇسىپ تاستايدى. انا­دان جاڭا تۋعانداي كۇي كەشەدى. بويىنا شاپاننىڭ ءيىسى ءسىڭىپ، بۇدان بىلاي سول ءيىستىڭ يەسىنە ماڭگىلىككە باعىنىشتى كۇيگە تۇسەدى.

مىنە، بۇل قازاقتاردىڭ ءتۇز تا­عى­سىن باعىندىرۋ ءۇشىن ويلاپ تاپ­قان كوپتەگەن ادىستەرىنىڭ ءبىرى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

2021 جىل – قالپىنا كەلۋ كەزەڭى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 08:25

كيىك كۇيىك پە؟

ەكولوگيا • بۇگىن، 08:18

قاۋىپتىڭ بەتىن ۆاكتسينا قايتارادى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:15

«وسىعان دەيىن نەگە بىرىكپەدى؟»

مەديتسينا • بۇگىن، 08:13

قورقىنىشتى سەيىلتۋ قۇرالى

مەديتسينا • بۇگىن، 08:11

ءۇي سالعانعا – ۇلكەن كومەك

قوعام • بۇگىن، 08:05

«جىگىتتەر بار نارقاسقا...»

سپورت • بۇگىن، 07:59

ەكونوميكا دامۋ جولاعىنا شىقتى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:58

تۇركىستاننىڭ جاڭا ءداۋىرى

قوعام • بۇگىن، 07:55

ۇقساس جاڭالىقتار