رۋحانيات • 24 قاراشا، 2020

تاريحي لاۋحالار جاڭعىرتىلدى

21 رەت كورسەتىلدى

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى تۇركىستان قالاسىندا ورنالاسقان «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ قازاندىق بولمەسىندە «قاسيەتتى لاۋحالار جاڭعىرتىلۋى» اتتى ءىس-شارا ءوتتى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاق­قا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ»، « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى باع­­دارلامالىق ماقالالارىندا كورسەتىلگەن باسىمدىقتار نە­گى­زىندە، ەجەلگى كەزدە بايراق سا­بى­نىڭ ۇشىنا ورناتىلاتىن ءرا­­سىم لاۋحالاردى جاڭ­عىرتۋ ءىس-شا­راسىنا تۇركىستان قالا­سى­نىڭ اكىمى راشيد ايۋپوۆ جانە وب­لىستىق، قالالىق ارداگەرلەر كە­ڭەسىنىڭ مۇ­شەلەرى مەن زيالى قاۋىم وكىل­دەرى قاتىستى.

بۇگىنگى تاڭدا تاريحي تۇرعىدان جاڭعىرتىلىپ وتىرعان 10 لاۋحانىڭ تاريحى تەرەڭدە جاتىر. مىسالى، قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندەگى تايقازاندى قور­شاي ورنالاسقان 10 لاۋحا جو­­نىندە 1871-1872 جىلدارى ورىس ساياحاتشىسى ا.ل.كۋننىڭ ال­­بومىندا جانە 1928 جىلى م.ە.ماسسون تۇركىستانعا ارنايى كەلگەن ساپارىندا: «تايقازاننىڭ قۇلاقتارىنا جىلقى قىلىمەن ۇشتالعان، كەيبىرى جارتى اي سەكىلدى ءيىلىپ بىتكەن، تەمىرمەن قاپتالعان ۇزىن 10 لاۋحا بەكىتىلگەن» دەپ جازسا، 1935-1940 جىلدارى كەسەنە قاراۋسىز قالعان تۇستا لاۋحالار قولدى بولعاندىعى جايىندا دەرەكتەر كەزدەسەدى.

1

عالىم پ.ن.احمەروۆتىڭ «احمەت ياساۋي ءمورىنىڭ جازباسى» ات­تى ەڭبەگىندە لاۋحالاردا جانە موردە مۇسىلمان الەمىنە بەلگىلى احمەت ەسىمىمەن ايگىلى بولعان شا­­يىقتاردىڭ ەسىمدەرى ويىپ جا­زىل­­عاندىعى ايتىلادى. قازىرگى جاڭ­­عىرتىلىپ وتىرعان 10 لاۋحادا ويىپ جازىلعان ەسىم-سوزدەردىڭ ­رە­تىنە توقتالساق:

  1. «احمەت (ياعني مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) اللانىڭ ەلشىسى».
  2. «شايىق احمەت حانبال».
  3. «احمەت حەيرۋن-ناساج» (توقىماشىلاردىڭ ەڭ ۇزدىگى).
  4. «شايىق احمەت اركام» (شۇبار الا).
  5. «شايىق احمەت حازراۆي».
  6. «شايىق احمەت راۆيا» (راۆيالىك).
  7. «شايىق احمەت مۇحتار» (تاڭداۋلى).
  8. «شايىق احمەت حامي» (ساقتاۋشى).
  9. «شايىق احمەت كابير» ( ۇلى).
  10. «شايىق احمەت ساعاري».

جوعارىدا اتى اتالعان 10 لاۋ­حانى جاڭعىرتۋ وقيعاسىنا قاتىس­قان قالا باسشىسى راشيد ابات ۇلى تاريحي ماڭىزعا يە جادىگەرلەردى قايتا جاڭعىرتىپ، بايىرعى ورنىنا ورنالاستىرعان «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قو­رىق-مۋزەي ۇجىمىنا العىس بىل­دىرسە، قورىق-مۋزەيى ديرەكتورى نۇربولات احمەتجانوۆ: «بۇگىن – وتكەنىمىزدى قايتا جاڭعىرتىپ، جوعالتقانىمىزدى تاپقان ەرەكشە كۇن. ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋ­حاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) پاي­عامبارىمىزدان باستاپ مۇسىلمان الەمىنە ءماشھۇر احمەت ەسىمىمەن ايگىلى شايىقتاردىڭ ەسىمدەرى جازىلعان لاۋحالار تايقازاننىڭ اينالاسىنا، بۇرىنعى تاريحي ورنىنا قايتا ورناتىلدى. ءتول جادىگەرلەرىمىزدى، تاريحىمىزدى تۇگەندەپ، ناسيحاتتاۋ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ماڭىزدى مۇرا بولىپ قالارى ءسوزسىز. تاريحىمىزدى تانۋ، جاڭعىرتۋ جولىنداعى ما­ڭىزدى كۇنمەن بارشاڭىزدى قۇت­تىقتايمىن»، دەدى.

«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك، جاڭعىرعان لاۋحالاردى قالا تۇرعىندارى مەن قاسيەتتى مەكەنگە ات باسىن بۇرعان قوناقتار تاماشالاۋعا مۇمكىندىك بار ەكەن.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار