كەز-كەلگەن ەلدە تەرەڭ كاپيتال نارىعى ءجىو-ءنىڭ جىلدام وسۋىنە ىقپال ەتەدى, 1,5-2% جىلدىق ءوسىمنىڭ ءوزى كاپيتالدى قايتا ءبولۋ ارقىلى ەل ىشىندەگى ينۆەستيتسيالىق پروتسەستىڭ ساپاسىن ەداۋىر جاقسارتادى ەكەن.
كاپيتال نارىعى باعالى قاعازدار نارىعىنىڭ العاشقى سەگمەنتىن بىلدىرەتىنىن ەسكەرتىپ وتكەن ءا. ۇشباەۆ قارجىلىق اكتيۆتەردىڭ بولاشاعىن ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارىنىڭ بولاشاعىنان ءبولىپ-جارىپ قاراي المايتىنىن, ونىڭ كاپيتال نارىعى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. سونداي-اق ساراپشى ەلدەگى جاعدايدى جاپونيا, اقش جانە قازاقستانداعى ساقتاندىرۋ كومپانيالارى اكتيۆتەرىنىڭ قۇرىلىمىن سالىستىرا كەتۋدى دە ەستەن شىعارعان جوق.
ايتالىق, امەريكا قۇراما شتاتتارى - بۇل ەڭ دامىعان قارجى نارىعى جانە كوپتەگەن ەلدەر ءۇشىن ەتالون. ال جاپونيادا 1990 جىلدارى ايتارلىقتاي بانكتىك داعدارىستى باستان كەشىردى, بۇل كوپ جاعدايدا قازاقستاننىڭ سوڭعى 10 جىلداعى باستان كەشكەن جاعدايىنا ۇقساس.
«قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ پورتفەلىندەگى باعالى قاعازداردىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنبەيدى جانە دامىعان ەلدەردىڭ ستاندارتتارىنا جاقىندادى - ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ قارجىلىق اكتيۆتەرىنىڭ شامامەن 60-70% -ى باعالى قاعازدار نارىعىنا كەلەدى. وتاندىق ساقتاندىرۋ كومپانيالارى پورتفەلىندەگى دەپوزيتتەردىڭ ۇلەسى اقش پەن جاپونياعا قاراعاندا الدەقايدا جوعارى », - دەدى ءانۋار ۇشباەۆ
سونىمەن قاتار ول زەينەتاقى قورلارىنىڭ قارجىلىق اكتيۆتەرىنىڭ قۇرىلىمىن تالدادى. قازاقستاندا ءبىر زەينەتاقى قورى بار ەكەنى تۇسىنىكتى, بىراق مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارعا بجزق ينۆەستيتسياسىنىڭ ۇلەسى اقش پەن جاپونيانىڭ زەينەتاقى جۇيەلەرىندەگى نورمالاردان اسىپ تۇسەتىنىن جانە زەينەتاقى قورلارىن قور نارىعىنا ورنالاستىرۋداعى ارتتا قالۋشىلىقتىڭ ايقىن ەكەنىن ەسكەرۋ قاجەت.
ەڭ اگرەسسيۆتى نارىق امەريكا قۇراما شتاتتارى, وندا زەينەتاقى قورلارى قاراجاتتاردى اكتسيالارعا سالادى ەكەن. ل جاپونيا زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ ينۆەستيتسيالار قۇرىلىمىندا اكتسيالاردى از قولدانۋمەن ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى. قازاقستانمەن سالىستىرعاندا بۇل كوپ, جانە ينۆەستيتسيالىق پاي قورلارىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلەسى دە ايتارلىقتاي جوعارى.
ءۇي شارۋاشىلىعىنداعى ينۆەستيتسيالارعا قاتىستى دامۋشى ەلدەر جىلجىمايتىن م ۇلىككە, ال دامىعان ەلدەر قارجىلىق اكتيۆتەرگە سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلكەن ۇلەسىمەن سيپاتتالادى.
«مىندەتتەمەلەرگە كەلەتىن بولساق, دامۋشى ەكونوميكالاردا تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندىرۋدىڭ ۇلەسى جوعارى جانە يپوتەكانىڭ ۇلەسى تومەن. قاراما-قارسى كورىنىس دامىعان ەلدەردە. ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ قارجىلىق اكتيۆتەرى ءار ءتۇرلى, ولاردىڭ قۇرىلىمى ءار ءتۇرلى. 2017 جىلى ەىدۇ ەلدەرىندە اقشا قاراجاتتارى مەن دەپوزيتتەردىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي وزگەردى. داعدارىستان كەيىنگى ەلدەردەگى ءۇي شارۋاشىلىقتارى - پورتۋگاليا, يسپانيا, يتاليا, گرەتسيا جانە جاپونيا - ءوز اكتيۆتەرىن قولما-قول ۇستاۋعا كۇشتىرەك تەندەنتسيانى كورسەتەدى.
وسى تىزىمدەگى ەۋروپا ەلدەرى جاقىندا داعدارىستى باستان كەشىردى. ءانۋار ۇشباەۆ اتاپ وتكەنىندەي, جاپونيا 2010 جىلداردىڭ باسىندا داعدارىستى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ەڭسەرىپتى, بىراق تۇرعىندارىنىڭ باسىپ كوپشىلىگى قولما-قول اقشا تۇرىندە اكتيۆتەرگە يە, ال اكتسيالارعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ۇلەسى از بولىپ شىعىپتى.
ء«ۇي اكتيۆتەرىن بولۋگە اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر فاكتور - بۇل تابىس دەڭگەيى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءۇشىن مۇنداي مالىمەتتەر جوق, بىراق اقش-تا ءۇي شارۋاشىلىعىنىڭ ءال-اۋقاتى وسكەن سايىن, تابىسى ايىنا 10 مىڭ دوللار تۇراتىن رەزيدەنتتەر اكتيۆتەردىڭ ەداۋىر بولىگىن ءوتىمدى كۇيىندە ساقتايدى, العاشقى تۇرعىن ۇيگە, اۆتوكولىكتەرگە اقشا سالادى جانە ولاردى ساقتاندىرۋ كومپانيالارى مەن زەينەتاقى قورلارىندا ساقتامايدى. باي وتباسىلاردىڭ اكتيۆتەرى قارجىلىق تەحنولوگيالار ارقىلى ينتەگراتسيالانباعاندىقتان, كەرىسىنشە تەندەنتسيانى كورسەتەدى », - دەدى ءانۋار ۇشباەۆ.
ءانۋار ۇشباەۆ اتاپ وتكەنىندەي, ءۇي شارۋاشىلىعى, شارۋا قوجالىعىنداعى يندۋستريا بايىعان سايىن ولاردىڭ قارجىلىق اكتيۆتەردەگى ۇلەسى دە ارتا تۇسەتىن بولادى. ء بىزدىڭ بۇگىنگى ۇلەسىمىز تەك الىپساتارلىق سيپاتتى كورسەتەدى, ويتكەنى ادامداردا قاجەتتى قارجىلىق ساۋاتتىلىق جوق. باسقاشا ايتقاندا كاپيتال نارىعىنىڭ باسىم كوپشىلىگىنە يە بولىپ وتىرعان جەكە مەنشىكتەگى شارۋا قوجالىقتارى ەكونميكانىڭ جەكەلەگەن سەگمەنتتەرىمەن ينتەگراتسيالانباعان. «ينۆەستورلار قور نارىعىنا بەت بۇرۋى ءۇشىن نە ىستەۋگە بولادى» دەگەن سۇراققا ءانۋار ۇشباەۆتىڭ جاۋابى دايىن بولىپ شىقتى.
– بۇل ءۇشىن شارۋا قوجالىقتارىن ساقتاندىرۋ سالاسىنىڭ جەكەلەگەن سەگمەنتتەرىنە تارتۋ كەرەك, دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ءانۋار ۇشباەۆ.
