ساياسات • 20 قاراشا، 2020

تۇرعىنداردىڭ قۇقىعى تاپتالماسىن دەپ...

14 رەت كورسەتىلدى

وڭىردەگى باسقارمالاردان، قۇقىق قورعاۋ ورىندارىنان كەلەتىن حابارلامالار مەن ءباسپاسوز باياندارىنىڭ جينالىپ قالاتىنى بار. سونداعى ەڭ كوپ حابار تۇسىرەتىن – وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. سول مالىمەتتەردەن جەرگىلىكتى پوليتسەيلەردىڭ قىزمەت بارىسىنداعى جەدەل ءىس-قيمىلىن قۇددى سولارمەن بىرگە جۇرگەندەي سەزىپ وتىراسىڭ.

 

ءبىز تىنىشتىقتى قالايمىز. كوشەگە شىق­ساق تا، باقتارعا بارساق تا، باسقا دا قوعامدىق ورىن­داردا جۇرسەك تە، ۇيىمىزدە وتىرساق تا الاڭسىز ەكەنىمىز راس. ويتكەنى، پوليتسياعا سەنەمىز. كورشىڭ ۇيقى بەرمەي قاتتى مۋزىكا قوسسا، دەرەۋ پوليتسياعا حابارلاساسىڭ. تۇرعىن ءۇيدىڭ كىرەبەرىسىنە كولىگىن تىرەپ قويا­تىندار بولسا، تاعى دا قۇقىق قورعاۋ ورگان­دارىنا جۇگىنەسىڭ. وسىنداي وقيعالاردى حا­بارلاساڭ «قوعامداعى كىشىگىرىم قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتارعا بەيجاي قاراماي، ونى توقتاتۋعا ۇلەس قوسقانىڭىز ءۇشىن راحمەت» دەپ ءتارتىپ ساقشىلارى دا العىسىن ايتىپ جاتادى.

دەپارتامەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ ما­لى­­مەتىنشە، بيىل وبلىستاعى پوليتسيا قىزمەت­كەرلەرى 124 مىڭعا جۋىق ءارتۇرلى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتى انىقتاپ وتىر. قوعامدىق ورىن­داردا ماس كۇيىندە جۇرگەن 7 مىڭنان استام ادام قىلمىستىق كودەكستىڭ 440-بابى­نا ساي­كەس قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە، تىنىش­تىق­تى بۇزعانى ءۇشىن 2 640-تان استام ازامات اكىم­شىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپتى. سون­دا دا بولسىن اينالا تىنىشتالار ەمەس. ارا­مىزدا قوعام تىنىشتىعىن بۇزاتىندار كوپ.

ماسەلەن، وبلىس ورتالىعىندا «جارىلعىش زات قويىلعان» عيماراتتان 7 ادام ەۆاكۋا­تسيالاندى. وقيعا ورنىنا جەدەل تەرگەۋ توبى شىعىپ، عيمارات اۋماعىن قورشايدى. «بيىل 16 قاراشادا ساعات 10.10-دا قالالىق پوليتسيا بولىمىنە ق.ساتباەۆ كوشەسى، 25/1 مەكەن­جايى بويىنشا ورنالاسقان عيماراتتىڭ كەز كەلگەن مينۋتتا جارىلۋى مۇمكىن ەكە­نى تۋرالى حابارلاما ءتۇستى. اۋماق پەن عيما­رات­تى تەكسەرگەننەن كەيىن كۇدىكتى نەمەسە جا­رىلعىش زاتتار تابىلعان جوق. قوڭىراۋ جال­عان بولىپ شىقتى»، دەپ حابارلايدى پولي­تسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ىزىن­شە، پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىنىڭ كىم ەكەنىن انىقتايدى. ول وبلىستىق پسيحونەۆ­رولوگيالىق ديسپانسەردە ەسەپتە تۇرعان 41 جاستاعى جەرگىلىكتى تۇرعىن بولىپ شىقتى.

ال وبلىس ورتالىعىنا قاراستى پاۆلودار اۋى­لىندا تانك سناريادتارى تابىلىپتى! وسى جىلى 11 قاراشادا ساعات كۇندىزگى 11-لەر شا­ماسىندا اۋىلعا شاقىرتۋ بويىنشا شۇ­عىل قىزمەتتەر: پوليتسيا، جەدەل جاردەم، ءورت سون­دىرۋشىلەر، جارۋ تەحنيكالارى جەتتى. سنا­ريادتار جەكە ءۇيدىڭ اۋلاسىندا ەكەنى انىق­تالدى. ءۇي يەسى مەتالل سىنىقتارىن قابىلد­اۋمەن اينالىسادى ەكەن. ءۇي پوليتسيا كۇشىمەن قورشالىپ، 10 ادام باسقا جەرگە كوشىرىلدى. ساپەرلەر تانكتىڭ ەكى سناريادىن جانە مينومەت ميناسىن تاۋىپ الدى. كەيىن وق-دارىلەر تاركىلەنىپ، ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي قىلمىستىق كودەكستىڭ 287-بابى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى.

پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكولوگياسى، قورشا­عان ورتاسى تولىق تازارا قويماعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى ەكەنى بارىمىزگە بەلگىلى. زاۋىتتار، كاسىپ­ورىندار كوپ شوعىرلانعان، سۇزگىلەر ءالى تولىق ورناتىلماعان، اۋاعا ىس، كۇل تاراۋدا دەپ دا­بىل قاعامىز. جالعىز كاسىپورىندار ەمەس، ءوڭى­رى­مىزدىڭ، قالامىزدىڭ قورشاعان ورتاسىن لاس­تايتىن كولىك جۇرگىزۋشىلەر قاتارى دا از ەمەس ەكەن. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باس­تىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جاسقايرات قايىروۆتىڭ مالىمدەۋىنشە، جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى باسقا دا مۇددەلى ورگاندارمەن بىرلەسىپ، اتموسفەراعا زياندى زاتتار شىعارۋدىڭ رۇقسات ەتىلگەن نورماسىنان اساتىن اۆتوكولىك قۇرالدارىن انىقتاۋ بويىنشا الدىن الۋ ءىس-شارالارىن تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ كەلەدى.

«وسى جىلدىڭ 10 ايىندا وبلىستىڭ 440-قا جۋىق جۇرگىزۋشىسى ەلىمىزدىڭ زاڭ تالاپتارىنا ساي «لاستاۋشى زاتتاردىڭ بولۋى نورماتيۆتەن اسىپ كەتەتىن اۆتوموتوكولىكتەردى جانە باسقا دا جىلجىمالى قۇرالداردى پايدالانۋ» بويىنشا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ءتارتىپ بۇزۋشىعا ەسكەرتۋ جاسالادى نەمەسە 2-دەن 5 اەك-كە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالىنادى»، دەدى وسى تاقىرىپقا ساي وتكەن بريفينگ بارىسىندا ج.قايىروۆ. قورشاعان ورتاعا جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتۋ دارەجەسى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا اۆتوكولىكتەر پايدالاناتىن قۇرامىندا قاۋىپتى حيميالىق قوسىلىستارى بار گازدار تۇر. سوندىقتان، پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وتكى­زەتىن بۇل ارنايى شارالار – كولىكتەردىڭ قورشاعان ورتا ەكولوگياسىنا زياندى اسەرىن بارىنشا ازايتۋ.

قالاداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسى قاپ­تاعان كولىك. سانالى تۇردە كولىگىن اۆتوتۇراق­قا اپاراتىن مەنىڭ كورشىم حاميت اعا سياقتى كولىك يەلەرى وتە از. كولىكتەرىن تۇرعىن ءۇي­دىڭ كىرەبەرىسىنەن 5-6 قادام قاشىقتىقتا قويماي­تىن دا كولىك يەلەرى بار. تۇرعىنداردىڭ ۇيدەن كىرىپ-شىعاتىن جولىن جاۋىپ تاستايدى. سون­داعى سىلتاۋلارى – زاماناۋي جەراستى اۆتو­تۇراقتارىنىڭ جوقتىعى.

كولىك دەمەكشى، بيىل 31 قازاندا وبلىس ورتا­لىعىنداعى مير كوشەسى، 36/1 مەكەنجا­يىندا ورنالاسقان «Diamond» كولىك جۋ ورنىندا وقىس وقيعا بولدى. بۇرىن جۇرگىزۋشى كۋا­لىگىنەن ايىرىلعان جانە الكوگولدىك ما­ساڭ كۇيدە بولعان ەر ادام كولىك جۋشى ۆ.ناي­دينانى قاعىپ كەتتى. جەدەل جاردەم بري­گاداسى 31 جاستاعى ايەلدى وبلىستىق اۋرۋحا­ناعا جەتكىزدى. اۋرۋحانادا ايەلدىڭ اياعى امپۋتاتسيالاندى. اتالعان فاكتى بويىن­شا ەر ادام ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قاما­لىپ، قىلمىستىق كودەكستىڭ 346-بابىنا ساي­كەس، سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امالدارى جۇر­گىزىلۋدە. سونداي-اق كولىك جۋ ورنىنىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىن بۇزۋ فاكتىسى بو­يىن­شا قىلمىستىق كودەكستىڭ 156-بابىنا ساي­كەس سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى. ەندى جۇمى­سىنان دا، اياعىنان دا ايىرىلعان ايەلگە كولىك جۋ ورنى پروتەز بەن ءدارى-دارمەك شىعىنىن تولەيتىن بولادى.

ەلىمىزدە ىندەت تارالماۋى ءۇشىن بىرقاتار شەكتەۋلەر قويىلعانى بەلگىلى. بىراق، ول تالاپ­تارعا باعىنباي، پوليتسيانى سىرتتا 5 ساعات كۇتتىرىپ قوياتىن دا كاراوكە، كافە يەلەرى بار ەكەن. «بيىل 15 قاراشادا ساعات 22.30-دا پوليتسياعا استانا كوشەسى، 16/2 مەكەنجايى بويىنشا كاراوكە-باردىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانى تۋرالى اقپارات كەلىپ ءتۇستى. باردىڭ جانىندا پوليتسەيلەر 5 ساعات كۇتۋگە ءماجبۇر بولدى. ال اكىمشىلىك تاڭعى 3.30-دا عانا باردىڭ ەسىگىن اشتى»، دەپ حابارلايدى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. اتالعان فاكتى بويىنشا تەكسەرۋ جانە انىقتاۋ جۇمىستارى ءۇشىن پوليتسيا بولىمىنە 28 كەلۋشى مەن 7 بار قىزمەتكەرى جەتكىزىلەدى. «بۇل كۇنى 8 فاكت انىقتالدى. ساعات 21.40-تا مالايسارى باتىر كوشەسىندەگى قالانىڭ لاۋندج-بارلارىنىڭ ءبىرى جۇمىس ىستەگەن. كەلۋشىلەر كاليان شەگىپ، بي كەشىن وتكىزگەن. كاليان شەككەن كليەنتتەرگە قا­تىس­تى اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. مەكەمە اكىم­شىسى كاليان تۇتىنۋعا جول بەرگەنى ءۇشىن قىل­مىستىق كودەكستىڭ 441-بابى بويىنشا جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلدى. سونداي-اق ماتە­ريالدار جيناقتالىپ، تاۋارلار مەن قىز­مەتتەردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ باسقارماسىنا جولداندى»، دەيدى دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى.

 قازىر كارانتيندىك شەكتەۋلەر كەزىندە ادامدار ۇيدە بولعاندىقتان، كەيبىر وتبا­سىلار تاپسىرىسپەن ونلاين قىزمەت جەت­كىزىلىمىن پايدالانۋدا. وسىعان بايلانىس­تى الاياقتىقتىڭ دا ءتۇرى كوبەيگەن. دەپارتامەنتتىڭ مالىمەتىنشە، ونلاين قىزمەتپەن تاماقتىڭ ءتۇر-ءتۇرىن «جەت­كىزبەكشى» بولعان 17 توپ ۇستالعان. قازىرگى تاڭ­دا الاياقتىق بويىنشا 150-دەن استام ءىس تەر­گەلۋدە.

ال ەندى، تۇركىستان وبلىسى، سارىاعاش اۋدانى، قاپلانبەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى امانگەلدى حالچابەكوۆ پاۆلودار وبلىسىندا بولعان وقىس وقيعانى ەشقاشان ۇمىتپايتىن شىعار. ءبىزدىڭ وڭىرمەن وتەتىن «ومبى – ماي­قاپشاعاي» باعىتىنداعى حالىقارالىق اۆتو­جولعا اسفالت-بەتون توسەلگەنى جەرگىلىكتى جۇر­گىزۋشىلەرگە بەلگىلى. وسى جولمەن 12 قارا­شا كۇنى امانگەلدىنىڭ دە «DAF» ماركالى 16 توننالىق جۇك كولىگى كەلە جاتتى. بۇل كۇنى قار قالىڭ جاۋدى. جولدىڭ اسفالت-بەتون جابىنى العاشقى جاۋعان قالىڭ قاردان كورىنبەيدى. وسىلايشا، اۋىر كولىك سىرعاناپ بارىپ ەرتىس وزەنى جاعالاۋىنىڭ جانىنداعى جىراعا اۋدارىلادى. «مەن كابينادان قالاي شىققانىمدى ءوزىم دە تۇسىنبەدىم. بىردەن «102»-گە قوڭىراۋ شالدىم. پاترۋلدىك پوليتسيا ەكيپاجى تەز كەلىپ جەتتى. تەرەڭكول اۋداندىق پوليتسيا ءبو­لىمى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرىك اسىلبەكوۆ تە كەلدى. اپات بولعان جەرگە ەكى ك-700 تراكتورى مەن اۆتوكران كەلىپ، ولار­دىڭ كومەگىمەن كولىگىم شىعارىلدى»، دەيدى ا.حالچابەكوۆ.

«ال كولىكتى تومەننەن جوعارىعا شىعارۋ با­رىسى 8 ساعاتقا سوزىلدى. وتە مۇقيات ارە­كەت ەتپەسەك، اۋىر جۇك كولىگى سۋعا ءتۇسىپ كەتۋى مۇم­كىن ەدى. بىراق قيىن جانە ۇيلەسىمدى جۇ­مىس ناتيجەسىندە كولىكتى شىعارىپ الدىق. امانگەلدىنىڭ ءوز ۇيىنە امان-ەسەن جەتۋىن ءبارىمىز تىلەدىك»، دەيدى كومەك كورسەتكەن سەرىك اسىلبەكوۆ. ا.حالچابەكوۆ الىستاعى اۋىلىنا امان-ەسەن جەتكەن سوڭ، س.اسىلبەكوۆكە، اۋداندىق پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە قيىن ساتتە كومەكتەسكەندەرى، جەدەل جۇمىس ىستەگەندەرى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ، العىس حات جولداپتى.

ءيا، كۇندەلىكتى ومىردە پوليتسيا جايلى انىق-قانىعىنا جەتپەي ايتىلاتىن نەبىر ءجونسىز سوزدەردى ەستىپ ءجۇرمىز. سوعان جاۋاپ رەتىندە ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي اتقارىپ كەلە جاتقان تىنىمسىز قىزمەتىن ەش قوسپاسىز، شىنايى مىسالدارمەن جازىپ وتىرمىز. ويلى وقىرمان ءوزى وي تۇيەدى دەپ سەنەمىز.

 

پاۆلودار وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىرقاۋ شىڭى شوقاننىڭ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار