مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسىندا ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى جۇمىستى جانداندىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇگىندە ەسىرتكى ءونىمىنىڭ زاڭسىز اينالىمى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىنا الىنعان. ال پوليتسيانىڭ كۇش-جىگەرى ەسىرتكى ساۋداسىمەن اينالىساتىن ۇيىمداسقان توپتاردىڭ ارەكەتىن قۇرىقتاۋعا جانە ەسىرتكى تاسىمالىنىڭ جولىن جابۋعا باعىتتالىپ وتىر.
«وتكەن 10 ايدا پوليتسيا وسى زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمىنا قاتىستى 1950 قىلمىستى انىقتادى. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنى زاڭسىز ساۋدالاۋ فاكتىسى 1123-ءتى قۇراسا, كونتراباندا فاكتىسى 87-گە جەتىپ وتىر. تاركىلەنگەن ەسىرتكى كولەمى 3 تونناعا كوبەيدى. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنىڭ سينتەتيكالىق ءتۇرى 90 كيلوعا ارتقانى بايقالادى. ەسىرتكى ساۋداسىمەن اينالىساتىن ۇيىمداسقان 6 قىلمىستىق توپتىڭ قىزمەتى توقتاتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, مۇنداي ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردىڭ 5 جەتەكشىسى مەن قىلمىستىق توپتىڭ 21 مۇشەسى جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ولارعا قاتىستى 33 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى», دەيدى ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى تىلەگەن ماتكەنوۆ.
سونىمەن قاتار قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى 7 ەسىرتكى زەرتحاناسىن جويدى. اتالعان وپەراتسيا بارىسىندا زەرتحاناداعى قولدانىسقا دايىن 65 كيلو ەسىرتكى مەن ەسىرتكى ازىرلەۋ كەزىندە قولدانىلاتىن 140 ليتر حيميالىق زات (پرەكۋرسور) تاركىلەندى. قارا بازاردا بۇل ءونىمنىڭ قۇنى 1 ملرد تەڭگەدەن اساتىن كورىنەدى. سونداي-اق جۋىردا ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر ورگاندارى رەسەيلىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ جۇرگىزگەن وپەراتسيا بارىسىندا الماتى قالاسىندا تاعى ءبىر ەسىرتكى زەرتحاناسىنىڭ كوزىن جويىپتى. وپەراتسيا بارىسىندا 3 الماتىلىق ازامات قاماۋعا الىنىپ, ولاردان 10 كيلوعا جۋىق مەفەدرون تاركىلەندى.
زاڭ بۇزۋشىلار ءونىم ءوندىرۋدى قىلمىستىق توپ مۇشەلەرىنىڭ ءبىرىنىڭ ۇيىندە جولعا قويىپتى. ال شيكىزاتتى شەتەلدەن تاپسىرىس بەرۋ ارقىلى الدىرىپ وتىرىپتى. وسىلايشا, دايىن ءونىمدى الماتىدا وتكىزۋدى جوسپارلايدى. ءتىنتۋ بارىسىندا ەسىرتكى ازىرلەۋگە قاجەتتى حيميالىق رەاكتيۆتەر, قۇرىلعىلار, كومپونەنتتەر, اۋا جەلدەتكىش جۇيەلەر تاركىلەندى. بۇل وپەراتسيانىڭ ناتيجەسىندە قۇنى 240 ملن تەڭگە بولاتىن مەفەدروننىڭ 40 مىڭنان استام ءبىر رەتتىك دوزاسى زاڭسىز اينالىمعا جىبەرۋدىڭ جولى كەسىلدى.
«بۇگىندە سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە قارسى بەلسەندى ءىس-قيمىل زاڭنامالىق شارالار كەشەنىن قابىلداۋ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولىپ وتىر. باقىلاۋداعى تىزىمدەرگە ەسىرتكىنىڭ جاڭا تۇرلەرىنىڭ 89 اتاۋىن ەنگىزۋ جانە ولاردىڭ تىزبەسىن ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتۋ ارقىلى قۇقىقتىق اۋماققا بارلىق بەلگىلى پسيحوبەلسەندى زاتتاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك پايدا بولىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە 96 كيلو سينتەتيكا تاركىلەندى. بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن ونداعان ەسە ارتىق. ەسىرتكى اينالىمىنا قاتىستى 650 قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىق انىقتالىپ, سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنى ساتۋدىڭ 238 فاكتىسى تىركەلدى. ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىسقان 850-دەن استام سايتتىڭ جۇمىسى توقتاتىلدى», دەيدى پوليتسيا گەنەرال-مايورى.
جىل سايىن ماۋسىم جانە قازان ايلارىنىڭ ارالىعىندا وتكىزىلەتىن اۋقىمدى «قاراسورا» وپەراتسياسى اياقتالدى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندە قاراسورانى (كونوپليا) ءوسىرۋ, دايىنداۋ جانە تاسىمالداۋمەن كۇرەس جۇرگىزۋ. سونداي-اق ەسىرتكى تاراتۋمەن اينالىساتىن (سونىڭ ىشىندە ەسىرتكىنىڭ جاڭا تۇرلەرى) ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردىڭ ارەكەتىنە توقتام سالۋ سانالادى. وپەراتسيا قورىتىندىسى بويىنشا 830 قىلمىستىق ءىس تىركەلىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە ەسىرتكى ساتۋدىڭ – 383, ەسىرتكىنى زاڭسىز ساقتاۋدىڭ – 162, قاراسورانى ءوسىرۋدىڭ 233 فاكتىسى بار.
سونىمەن قاتار 3 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ ارەكەتى جويىلدى. ولارعا قاتىستى 7 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. اتالعان قىلمىستىق توپتاردىڭ 2 جەتەكشىسى, 16 مۇشەسى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ناتيجەسىندە, 21 توننادان استام بىرنەشە ەسىرتكى ءتۇرى زاڭسىز اينالىمنان شىعارىلدى. سونىڭ ىشىندە 5,5 تونناعا جۋىق ماريحۋانا, 300 كيلودان استام ناشا (گاشيش), 60 كيلودان استام سينتەتيكا, 250 گرامم گەروين بار. تۇركىستان, قىزىلوردا جانە قاراعاندى وبلىستارىندا قاراسورا وسىرىلگەن 60 پلانتاتسيا جويىلدى. اتالعان پلانتاتسيالاردىڭ جالپى اۋماعى 60 گەكتاردان اسادى. سونىمەن بىرگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قارا سورانىڭ جالپى سالماعى 20 توننادان اساتىن 53 مىڭ ءتۇبىن تاركىلەپ, كوزىن جويدى.
قاراسورانى وسىرۋشىلەردىڭ كوشىن قىزىلوردا وبلىسى باستاپ تۇر. وندا 48 پلانتاتسيا جويىلىپ, قۇرامىندا ەسىرتكىسى بار 4 مىڭ توننادان استام وسىمدىك تاركىلەندى. سوعان بايلانىستى 14 قىلمىستىق ءىس قاراسورانى زاڭسىز ءوسىرۋ فاكتىسى بويىنشا قوزعالسا, 3 قىلمىستىق ءىس ەسىرتكىنى اسا ءىرى كولەمدە ساۋدالاعاندارى ءۇشىن قوزعالدى. ناتيجەسىندە, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىلەردىڭ بىرەۋىن قولعا ءتۇسىردى. مۇنداي قاراسورا ەگىستىكتەرىن انىقتاۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىندەگى ۇلتتىق ۇلاننىڭ تىكۇشاقتارى تارتىلدى.
بۇعان دەيىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قوعامدى وسىنداي وپەراتسيا جۇرگىزىلەتىنى تۋرالى قۇلاقتاندىرعان بولاتىن. سول كەزدە اۋەدەن پاترۋلدەۋ بارىسىندا قاراعاندى وبلىسىندا ارنايى جابدىقتالعان ەكى جول تالعامايتىن كولىكتى تىزگىندەگەن ازاماتتار ءتارتىپ ساقشىلارىنان قۇتىلىپ كەتپەك بولادى. ولاردى قۇرىقتاۋ ءۇشىن قارۋ قولدانۋعا تۋرا كەلىپتى. قىلمىستىق وقيعا ورنىندا قارا سورا پلانتاتسياسى, اگرارلىق تەحنيكالاردى ساقتاۋعا جانە ءومىر سۇرۋگە ارنالعان قۇرىلىس نىساندارى, ارىق جانە تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەلەرى, باسسەين انىقتالدى. «وپەراتسيا بارىسىندا قۇرامىندا ەسىرتكىسى بار 468 ءتۇپ وسىمدىك تاركىلەندى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدى جانداندىرۋ ماسەلەسىنە قاتىستى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇل باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى ت.ماتكەنوۆ.
زاڭنامالىق بازا دا قايتا قارالدى. جاڭا پسيحوتروپتىق زاتتاردى ەسەپكە قويۋدىڭ ءتارتىبى جەڭىلدەدى. ەسىرتكى قىلمىسىنىڭ قازىرگى شىندىعىنا جاۋاپ بەرەتىن قىلمىستىق ىستەردىڭ جاڭا قۇرامى ەنگىزىلدى. بۇل جەردە اڭگىمە ەسىرتكى پايدالانۋعا يتەرمەلەۋ مەن پسيحوتروپتى زاتتاردى ينتەرنەت ارقىلى ساۋدالاۋ ماسەلەسىنە قاتىستى بولىپ وتىر. بۇدان بىلاي مۇنداي قىلمىستار اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستاردىڭ قاتارىنا جاتقىزىلاتىن بولدى. ونداي زاڭبۇزۋشىلىققا بارعان ادامداردى ۇزاق مەرزىمگە, ءتىپتى ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ كوزدەلگەن.
«بۇگىندە ەسىرتكىنى جارنامالاۋ فاكتىسى بويىنشا 64 قىلمىستىق ءىستىڭ بەتى اشىلدى. سونىڭ ىشىندە, 39 قىلمىستىق ءىس ەسىرتكى ساۋداسىنا قاتىستى بولىپ وتىر. اتالعان فاكتىلەر بويىنشا سوتقا 41 قىلمىستىق ءىس جولداندى. وسى كۇنى ءبىز جوعارعى سوتپەن بىرلەسە وتىرىپ, نورماتيۆتىك قاۋلىلار جوباسىن ازىرلەپ جاتىرمىز. بۇل قادام قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋدە بىرىڭعاي امالدى قولدانۋ بويىنشا قۇقىقتىق تاجىريبەنى تۇسىندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. اتالعان جۇمىستاردىڭ اياسىندا جىل سوڭىنا دەيىن ۇكىمەت قاۋلىسى قابىلداناتىن بولادى», دەيدى دەپارتامەنت باستىعى.
ەسىرتكىنى ساتىپ الۋ جولدارىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە بەرمەسە دە, وعان اۋەستەنەتىن جاستاردىڭ سانى از ەمەس. بۇل رەتتە, جاستاردىڭ پسيحوتروپتى زاتتارعا قالاي قول جەتكىزەتىنىن دەپارتامەنت باسشىسى ءتۇسىندىردى. «قازىرگى كەز كەلگەن جاس ازاماتتىڭ قولىندا تەلەفون, گادجەت بار. ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ قيىنعا سوقپايدى. ءوز كەزەگىندە اكە-شەشەلەرى دە ولارعا دۇرىس باقىلاۋ, قاداعالاۋ جاسامايدى. ينتەرنەتتە نەنى كورىپ, نەنى وقىپ, نەنى ىزدەپ جاتاتىنىن بىلمەيدى. ال ينتەرنەتتە نەشە ءتۇرلى جارناما بار. ماسەلەن, ەسىرتكى ساۋدالاۋشىلار ءوز ونىمدەرىن ساعىز رەتىندە تانىستىرىپ, ساتىلىمعا شىعارىپ جاتادى. مۇنداي «ساعىزداردىڭ» سىرتقى وراما قاعازى دا تارتىمدى كورىنەدى. بالالار سول جارناماعا قىزىعىپ, سايتقا كىرگەن كەزدە سينتەتيكالىق ەسىرتكىنىڭ جارناماسى ەكەنىن تۇسىنەدى. الىپ كورگىسى كەلەدى», دەيدى ت.ماتكەنوۆ.
ال سينتەتيكالىق ەسىرتكى ادام اعزاسى ءۇشىن اسا قاۋىپتى. وعان ادام از ۋاقىتتا ۇيرەنىپ كەتەدى. ءبىر رەت پايدالانىپ كورگەن تۇلعانىڭ ودان ارىلۋى اسا قيىنعا سوعادى. ءتىپتى كوپ جاعدايدا قۇمارلىقتان ءبىرجولا قۇتىلىپ كەتە دە المايدى. ەڭ الدىمەن پسيحوتروپتى زاتتار ادامنىڭ جۇيكە جۇيەسىن زاقىمدايدى. پسيحولوگيالىق جاعدايى بۇزىلادى. دوزانى كوبەيتىپ العان كەزدە جاس بالالار ءتىل تارتپاي كەتەتىن كورىنەدى. ۇلت تامىرىنا بالتا شابۋ دەگەنىڭىز وسى.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وسىنداي وقىس وقيعالاردى بولدىرماۋ, الدىن الۋ ماقساتىندا اۋقىمدى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستار جۇرگىزەدى. «ەسىرتكىنىڭ سالدارىمەن ەمەس, ونىڭ الدىن الۋمەن كۇرەستى ماڭىزدى دەپ سانايمىن. سوندىقتان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن, پروفيلاكتيكا جۇمىسىن جۇرگىزەتىن ارنايى بولىمشەلەرمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە وسى ماسەلەگە باستى نازار اۋدارامىز. بۇل جۇمىس ىشكى ىستەر ورگاندارى ءۇشىن دە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. جىل سايىن ەلىمىزدە 9 مىڭنان استام پروفيلاكتيكالىق شارالار وتكىزىلەدى. وعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى نەمەسە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى مىندەتتى تۇردە قاتىسادى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا ەسىرتكىمەن كۇرەس جۇرگىزەتىن ۆەدومستۆوارالىق شتابتار قىزمەت ەتەدى. ونىڭ قۇرامىنا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى ەنگىزىلگەن», دەيدى پوليتسيا گەنەرال-مايورى.
