سەبەبى الەمدىك مەديتسينا تاريحىندا كوروناۆيرۋس زەرتتەلمەگەن دەرت ءتۇرى بولعاندىقتان, ونى قايتا جۇقتىرىپ الۋدان ەشكىم ساقتاندىرىلماعان ەكەن. اپتا باسىنان بەرى دەرتتى قايتا جۇقتىرعانداردىڭ قازاقستاندا تىركەلىپ جاتقانى سونىڭ دالەلى.
"كوروناۆيرۋسپەن اۋىرىپ, جازىلعاندار ءبارىبىر قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاۋلارى كەرەك. سەبەبى, كوروناۆيرۋستان باسقا دا ءبىراز ينفەكتسيالار بار. اسىرەسە قازىر, تۇماۋ ماۋسىمى باستالىپ جاتىر جانە اۋرۋدىڭ الدىن الىپ, ەسكەرتۋ ماڭىزدى. ءتىپتى ەگەر ءسىز اۋىرىپ, جازىلعان بولساڭىز دا, كوروناۆيرۋس مۇرىن قۋىسىندا بولۋى مۇمكىن, جانە ۆيرۋس قول ارقىلى بەرىلۋى (جۇعۋى) مۇمكىن. مىنە, سول سەبەپتى دە ماسكالاردىڭ قالاي بولعاندا دا تيىمدىلىگى بار. الەۋمەتتىك قاشىقتىقتىڭ دا ماڭىزى زور. كوروناۆيرۋستى قايتادان جۇقتىرۋدىڭ 5 وقيعاسى بەلگىلى. وسىنداي فاكتىلەر بار. سول سەبەپتى, قايتادان جۇقتىرۋدىڭ بولمايتىنىنا 100 پايىز كەپىلدىك جوق", دەپ اتاپ ءوتتى ا.شارمان.
زەرتتەۋلەرگە سايكەس, اۋىرىپ, جازىلىپ شىققانداردا انتيدەنەلەر پايدا بولىپ, داميدى. بىراق, سوعان قاراماستان, ونىڭ قانشا ۋاقىت ساقتالاتىنى بەلگىسىز.
"اۋرۋدى جۇقتىرعانداردىڭ ءبارىنىڭ يممۋنيتەتى داميتىنى بەلگىلى نارسە. بىراق, سونىمەن بىرگە, باسىلۋ ء(سونۋ) فەنومەنى دە بار, انتيدەنەلەردىڭ باستاپقىدا تسيكلى جوعارى بولادى, بىراق نەلىكتەن ەكەنى بەلگىسىز, كەيىننەن تومەندەپ كەتەدى. الايدا تاعى ءبىر ءۇشىنشى جاعداي بار, ول – ۆيرۋستىڭ مۋتاتسياعا ۇشىرايتىنى, ول وزگەرىپ وتىرادى. سوعان قاراماستان, ونىڭ وزگەرىپ وتىراتىنى, دەرەۋ كۇشەيىپ, بولماسا السىرەيتىنى تۋرالى دالەلدەر بار", دەپ اتاپ ءوتتى پروفەسسور.
قالا تۇرعىندارىنىڭ الدىن الۋ شارالارىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتقان قازاقستاندىق پروفەسسور ماسكانى قولدانۋ كەزىندە ونى دۇرىس كيىپ, تاعىپ ءجۇرۋ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ودان بولەك, الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋ جانە ادامدار كوپ جينالاتىن ورىندارعا بارۋدان شەكتەلۋ سياقتى باسقا دا الدىن الۋ شارالارىن ساقتاۋ ماڭىزدى.
"ماسكا تاعۋ وتە ماڭىزدى. بىراق, ماسكانى دۇرىس تاققان ءجون. مەن كوپ ادامنىڭ ماسكالارىن مۇرىندارىن اشىپ, يەگىنە تاعىپ جۇرەتىنىن ءجيى كورەمىن. مەن بارىنە ۇنەمى ۆيرۋستاردىڭ كوبى مۇرىن قۋىسىندا بولاتىنىن ەستەرىنە سالامىن, جاي عانا اۋىزدى جابۋ ارقىلى ولار نە وزدەرىن, نە باسقالارىن قورعامايدى. سول سەبەپتى ماسكانى تاعۋ جانە ونى دۇرىس تاعۋ ماڭىزدى. ەكىنشىدەن, ماسكا تاعۋ ارقىلى ءسىز تەك ءوزىڭىزدى عانا قورعاپ قويماي, باسقالارىن دا ويلايسىز. مەن باسقا ادامدار تۋرالى ويلايمىن – كوبى وسىلاي ويلاۋى كەرەك. ۇشىنشىدەن, ادامدار كوپ جينالاتىن ورىنداردان اۋلاق جۇرۋگە تىرىسۋ قاجەت. ەۋروپا مەن اقش-تا نەگە ەكىنشى تولقىن باستالىپ كەتتى. كۇننىڭ سالقىنداۋىنا بايلانىستى, ادامدار عيمارات ىشىندە ءجيى وتىراتىن بولدى. ناتيجەسىندە, ادامداردىڭ توپتاسۋى بولادى, ال كوپتەگەن عيماراتتاردىڭ جەلدەتىلۋى قيىن. بۇل تەمەكىنىڭ ءتۇتىنى سياقتى. ەگەر سەن اۋاسى جەلدەتىلمەيتىن بولمەدە وتىرساڭ, تەمەكىنىڭ ءتۇتىنى بولمەدە اينالىپ جۇرەدى. ەگەر عيماراتتا ۆيرۋستى جۇقتىرعان ادام بولسا, ۆيرۋسى بار اەروزول اۋادا تارالىپ, باسقالارعا جۇعادى. سول سەبەپتى, ادامدار كوپ جينالاتىن ورىنداردان, اسىرەسە, جابىق عيماراتتارعا بارۋدان اۋلاق ءجۇرىپ, بولمەنى جەلدەتىپ, قاشىقتىق ساقتاۋ كەرەك. وسى ەرەجەلەردى ساقتاۋ ارقىلى ءوزىڭدى اۋرۋدان قورعاۋعا بولادى", دەپ قورىتىندىلادى ا.شارمان.
