ءبىلىم • 29 قازان, 2020

وقۋشىلار وفلاين وقي ما؟

572 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

جاڭا وقۋ جىلىندا 3,3 ملن وقۋشى, 466 مىڭ كوللەدج ستۋدەنتى جانە 600 مىڭنان اسا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتى ءبىلىم الىپ جاتىر. سانيتارلىق دارىگەرلەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كارانتيندىك شەكتەۋلەر جاعدايىندا جاڭا وقۋ جىلى ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى ءارتۇرلى فورماتتا باستالدى.

وقۋشىلار وفلاين وقي ما؟

 

جاڭا وقۋ جىلىندا ءبىرىنشى سىنىپقا 352 091 وقۋشى قابىلداندى, ونىڭ شامامەن 75%-ى – 6 جاسقا تولعان بالدىر­عاندار. دەگەنمەن اتا-انالاردىڭ شەشىمى بويىنشا كۇنتىزبەلىك جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن التى جاسقا تولاتىن 11 مىڭعا جۋىق بالا مەكتەپ وقۋشىسى اتاندى. بالا­لاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرى مەن اتا-انالاردىڭ تىلەكتەرى ەسكەرىلدى. مەك­تەپتەردە سانيتارلىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ, 1-4 سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن كەزەكشى سىنىپتار جۇمىس ىستەي باس­­تادى: ءبىر سىنىپتا 15 وقۋشىدان ارتىق ەمەس.

«باستاۋىش سىنىپتاردا ءبىر ملن-نان اسا بالا وقيدى, ونىڭ 60%-ى اتا-انالارىنىڭ نەمەسە زاڭدى وكىلدەرىنىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا مەكتەپتەردە, كەزەكشى سىنىپتاردا سانيتارلىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ وقۋدى باستادى. ەلىمىزدە 7 مىڭنان اسا مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ 3 مىڭعا جۋىعىندا 1-11 سىنىپ وقۋشىلارى ءداستۇرلى فورماتتا وقۋدى باستادى. نەگىزىنەن, بۇل شالعايداعى شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەر, ونىڭ ارقايسىسىندا 180-نەن اسا بالا بار. ءتيىستى شەشىمدى سانيتارلىق دارىگەرلەر قابىلدادى. شامامەن 2,6 ملن وقۋشى جاڭا وقۋ جىلىن قاشىقتان وقۋ فورماتىندا باستادى. ولار وتاندىق ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارىن پايدالانا وتىرىپ, قاشىقتان وقيدى. «بالاپان» جانە «ەل ارنا» رەسپۋبليكالىق تەلەارنالارى پەداگوگتەردىڭ تىلەكتەرى بويىنشا قوسىمشا قۇرال رەتىندە پايدالانىلاتىن تەلەساباقتاردى تاراتادى. بيىل جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنا تولىق كوشۋ اياقتالعانىن ايتا كەتكەن ءجون. سونداي-اق ەلىمىز بويىنشا جاڭا 32 مەكتەپ اشىلدى, جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 77 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى پايدالانۋعا بەرىلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وقۋشىلاردى قاشىقتان وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ولارعا مەكتەپ كومپيۋتەرلەرى مەن روۋتەرلەردى ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەردى. جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردە 10 258 جاس مامان جۇمىسىن باستادى», دەلىنگەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراتقان مالىمەتتە.

جاقىندا پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن ەل اۋماعىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسى ءوتتى. وتىرىستا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءوز جۇمىسىندا باس سانيتارلىق دارىگەردىڭ قاۋلىلارىن باسشىلىققا الاتىنى اتالىپ ءوتتى. بۇل رەتتە سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعدايعا بايلانىستى وڭىرلەردىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرلەرى قوسىمشا شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداي الادى. وسى ورايدا ۆاك بىرقاتار شەشىم قابىل­دادى. دالىرەك ايتساق, مەكتەپتەگى وقىتۋ بويىنشا ەكىنشى توقساننان باستاپ وقۋشىلار سانى 300 بالاعا دەيىن بولاتىن قالا جانە اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ جۇمىسى ءداستۇرلى فورماتقا كوشىرىلەدى, اتا-انا­لار­دىڭ ءوتىنىشى بويىنشا 1-سىنىپتان 5-سىنىپقا دەيىن, حالىقارالىق مەكتەپتەردە 7-سىنىپقا دەيىن كەزەكشى سىنىپتاردا وقۋعا رۇقسات ەتىلەدى. بۇل جاعدايدا ساني­تارلىق-دەزينفەكتسيالىق رەجىمدى, ماسكا رەجىمىن, شاحمات رەتىمەن وتىرعىزۋ جانە الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ مىندەتتى.

«قازىرگى كۇنى قازاقستاندىق مەكتەپتەردە 3,4 ملن بالا وقيدى. قاشىقتان وقىتۋ فورماتىندا – 2,4 ملن, ءداستۇرلى فورماتتا – 953 مىڭ, ونىڭ ىشىندە 647 مىڭ بالا كەزەكشى سىنىپتاردا (1-4 سىنىپ), شاعىن جيناقتى 3 047 مەكتەپتە 306 مىڭ وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر. ەكىنشى توقساندا وقۋ فورماتتارى بويىنشا بالالاردىڭ بولجامدى سانى, قاشىقتان وقىتۋ فورماتىندا – 2,2 ملن, ءداستۇرلى فورماتتا – 1,2 ملن. ونىڭ ىشىندە 800 مىڭ­نان اسا بالا كەزەكشى سىنىپتاردا (1-5 سىنىپ), شاعىن جيناقتى 4 010 مەكتەپتە 434 مىڭ وقۋشى, 13 حالىقارالىق مەكتەپتە 3 مىڭعا جۋىق وقۋشى (1-7 سىنىپ) وقيدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, ءتيىستى شەشىم ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا قابىلدانعان بولاتىن», دەلىنگەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىندە.

پاۆلودار وبلىسى, پاۆلودار اۋدانى لۋگانسك مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى جانسايا سارسەنباەۆا ءداستۇرلى فورماتتا ءبىلىم بەرۋدى قۇپتايدى.

«بالالارىمىزدىڭ تولىققاندى, جاقسى ءبىلىم العانى ولاردىڭ بولا­شاعى ءۇشىن كەرەك. ءوز باسىم مەكتەپ وقۋ­شىلارىنىڭ ءداستۇرلى فورماتتا ءبىلىم العانىن قولدايمىن. ويتكەنى بالاعا ساباقتى كوزبە-كوز, بەتپە-بەت ءتۇسىندىرىپ, اۋىزشا تالقىلاعاندا عانا تۇسىنىكتى بولادى دەپ ويلايمىن. ونلاين ساباق رەجىمىندە بالانىڭ تاقىرىپتى قانشالىقتى مەڭگەرگەنىن ءبىلۋ مۇعالىمگە قيىندىق تۋعىزىپ وتىر. قالاي بولعاندا دا, جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ باستى مىندەتى ەكەنى انىق», دەيدى ول.

ءيا, الەم جۇرتشىلىعىن ابىگەرگە سالعان ىندەت بارلىق سالاعا ءوز اسەرىن تيگىزدى. ونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دا اينالىپ وتپەدى. بەينەتپەن بەتپە-بەت كەلگەندە كەلەشەك ءۇشىن كەمەل شەشىم شىعارۋ, ۇرپاق تاربيەسىنە قاتىستى ۇلاعاتتى ءىس كورسەتۋ ۇستازدار قاۋىمىنىڭ موينىنا تۇسكەنى ءمالىم. جاۋاپتى ءھام ساۋاپتى سالانىڭ تىزگىنىن ۇستاعان مۇعالىمدەر مۇقالىپ قالمادى. ۇرپاق تاربيەسىن ونلاين نەگىزدە دە, ءداستۇرلى فورماتتا دا ۇزبەي, ۇزدىكسىز جۇرگىزىپ كەلەدى.

ارينە, قوعام بولعاسىن ءتۇرلى پىكىر­لەر بولاتىنى انىق. وسى ورايدا اتا-انالاردىڭ دا پىكىرىن ءبىلۋدى ءجون سانادىق. «كۇمىس القا» يەگەرى, كوپبالالى انا گۇلبالا قۇدايقۇلقىزى ءداستۇرلى فورمات ەمەس, ونلاين وقۋ بالالاردىڭ اماندىعى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى.

«مەن ءوز باسىم انا رەتىندە ءداستۇر­لى فورماتقا كوشۋگە قارسىمىن. ەلى­مىزدەن كوروناۆيرۋستىڭ تۇبەگەيلى جويىل­ماعانىن بىلە تۇرا مۇنداي تاۋەكەلگە بەل بايلاۋ وتە قاۋىپتى, ءارى ورىنسىز. ويتكەنى مەنىڭ بالالارىم بار. مەن دە ولاردىڭ تاعدىرى مەن باس اماندىعىنا الاڭدايمىن. ەگەر اتا-انالارعا ونلاين نەمەسە ءداستۇرلى فورماتتى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرىلسە, ءوز باسىم ويلانباستان ونلايندى تاڭدايتىن ەدىم. سەبەبى مەن ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە با­لامنىڭ ءبىلىمدى بولعانى ەمەس, ونىڭ امان بولعانى ماڭىزدى. سول سەبەپتى مەن وسى ماسەلە كوتەرىلگەندە ءوزىمنىڭ الەۋ­­مەتتىك پاراقشامدا دا جاريالاپ, ءۇن قوستىم. ويتكەنى ەكىنشى تولقىن بولا قالعان جاعدايدا بالالاردىڭ كوپتەپ اۋىراتىنى باق-دا جاريالاندى», دەدى گ.قۇدايقۇلقىزى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار