اقىلدى قالا قادامدارى

Smart Astana قوسىمشاسى 80-نەن اسا قىزمەتتى قامتيدى

بۇگىندە الەم حالقىنىڭ سانى 7,6 ملرد-قا جەتىپ جىعىلدى. سونىڭ 55 پا­يىزى قالالاردا تۇرادى. بۇۇ-نىڭ بولجامى بويىنشا 2050 جىلى جەر بەتىندەگى قالا حالقىنىڭ ۇلەسى 68 پا­يىزدى قۇرايدى. مۇنىڭ سالدارىنان قالالىق قىزمەتتەرگە دەگەن سۇرانىس ودان سايىن ارتادى, كەدەرگىلەر مەن قىسىمدار ۇلعايا تۇسەدى. ەكونوميستەر قالا­لاردا الەمدىك ەكونوميكانىڭ 70 پايى­زى شوعىرلانعانىن ايتىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش نەعۇرلىم ارتاتىن بولسا, ءىرى سالالاردى باسقارۋ سوعۇرلىم قيىندايدى. وسى كەزدە اقىلدى قالالار دامىعان ەلدەرگە اكىمشىلىك ىستەرىن باسقارۋعا جاردەمدەسپەك.

Smart قالالارعا توقتالماس بۇرىن «اقىلدى قالا دەپ نەنى ايتامىز؟ دەگەن ساۋالعا توقتالىپ وتەيىك. ادەتتە اقىلدى قالالاردىڭ ەكونوميكا­سى جوعارى, باسقارۋ جۇيەسى جۇيەلەنگەن, ينفرا­قۇرىلىمى جەتىلگەن, بارلىق تالاپقا ساي بولادى. تۇرعىندارى دا تسيفرلى تۇرعىدان ساۋاتتى ءارى جاڭاشىلدىققا بەيىم كەلەدى. كريتەريلەرى – 4G ءموبيل­دى بايلانىسى, Wi-Fi-عا كىرەتىن نۇك­تە­لەر, اقىلدى پاركينگ, جول قوز­عا­لىسى­نىڭ وڭتايلاندىرىلعان جۇيەسى, مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ونلاين فورماتتا قولجەتىمدىلىگى, تۇرعىن­داردىڭ ازامات­تىق پوزيتسياسى, قوقىس قالدىق­تارىن وڭدەيتىن اپپاراتتار سياقتى يگىلىكتەر.

«اقىلدى» قالالاردىڭ جاھاندىق رەيتينگىنە قازاقستان قالالارىنان 2 مەگاپوليس ەنىپ وتىر. بۇل – نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارى. نۇر-سۇلتان قالاسى 2018 جىلى «IDC Smart City» دەپ اتالاتىن الەمدىك اقىلدى قالانىڭ جەتىلۋىن باعالايتىن مودەلدە 2,48 بالدى الدى. بۇل كورسەتكىش بويىنشا ەڭ تسيفر­­لى مەملەكەت سانالاتىن سين­گاپۋردىڭ ءوزى 4,4 بالدى العان. الەمدەگى ەڭ جايلى ءارى ادەمى قالا – دۋباي, 3,6 بالدى يەمدەنگەن. ال كورشىلەس ماسكەۋ 3,6 بالعا يە بولعان.

مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ۇلتتىق باسەكەگە قابىلەتتىلىككە قول جەت­كىزۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى رەتىندە تسيفر­لاندىرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ۋاق­تىلى قوزعادى. بۇل رەتتە ەلوردا اكىمدىگى تسيفرلى سەرۆيستەر مەن يننوۆاتسيالاردى ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا پايدالانۋعا, سونداي-اق «اقىلدى قالا» جۇيەسىن ەن­گىزۋگە نازار اۋدارىپ كەلەدى.

ء«بىز قالا باسشىلىعىنىڭ, سونداي-اق تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى­نىڭ جاقسى قولداۋىن كورىپ وتىرمىز. «تسيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باع­دار­­لا­ماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالانى تسيفر­لان­دىرۋدىڭ 6 نەگىزگى باعىتى بويىن­شا جۇمىس جۇرگىزۋدە. بۇل قالا تىرشى­لى­گى­نىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرى – اكىمدىك, تۇر­عىن­­دار جانە جەكە بيزنەس اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتى قامتيدى. ونىڭ ىشىن­دە قاۋىپسىزدىك, تكش, ءبىلىم, دەنساۋ­لىق ساقتاۋ, كولىك, تۇرعىندار ءۇشىن مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ بار», دەدى نۇر-سۇلتان قالاسى تسيفرلان­دىرۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەت باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى بوتاگوز قاسابەك.

بۇگىندە ەلوردانىڭ يننوۆاتسيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدى قالا اكىم­دىگى تسيفرلاندىرۋ باسقارماسى جانە «استانا Innovations» اق, مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مەن جەكە سەكتور جۇزەگە اسىرادى. «استانا Innovations» – قالا بيلىگىنىڭ, عىلىمي جانە بيزنەس قوعام­داستىعىنىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرە وتىرىپ, يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنىڭ ينتەگراتورى بولىپ وتىر.

«استانا Innovations» اق قىزمەتىن رەتتەيتىن ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – اقىلدى قالالاردىڭ ەۋروپالىق مودەلى نەگىزىندە ازىرلەنگەن جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن باسقارۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋ ارقىلى ونى «اقىلدى قالاعا» اينالدىرۋعا باعىت­تالعان نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدى­گى­نىڭ قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن Smart Astana تۇجىرىمداماسى.

بۇعان قوسا نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ بىرىڭعاي برەندى بولىپ تابى­لاتىن Smart Astana ءموبيلدى قوسىمشاسى جۇمىس ىستەيدى. بۇگىنگى تاڭدا Smart Astana ءموبيلدى قوسىمشاسى 10 سانات بويىنشا قالالىق قىزمەتتەر, مەديتسينا, ءبىلىم بەرۋ, بەلسەندى تۇرعىن, كولىك سياقتى 80-نەن اسا سەرۆيس پەن قىزمەتتى قامتيدى. بۇل قوسىمشا 10 مىڭ­نان اسا رەت جۇكتەلىپ, بەلسەندى پاي­دا­لانۋشىلاردىڭ سانى ايىنا 25 مىڭ­نان اسىپ, 9,3 ملن-نان اسا push-حابار­لاما تاراتتى. بۇل – اتتەستاتسيادان جانە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋدەن ءساتتى وتكەن جال­عىز قالالىق ءموبيلدى قوسىمشا. وت­كەن جىلى ءموبيلدى قوسىمشا ونەر­كاسىپ­تىك پايدالانۋعا بەرىلدى.

سونىمەن قاتار قوعامدىق قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشتەرىن ارتتىرۋ بولىگىندە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى 2017 جىلى ءوز بەتىنشە باستاما كوتەرىپ, قازىرگى ۋاقىتتا ءمجا-ءنىڭ «سەرگەك» فوتو جانە بەينەتىركەۋ كەشەنىنىڭ جوباسىن تولىق كولەمدە ىسكە اسىردى. «سەرگەك» جوباسى ەنگىزىلگەلى بەرى قىلمىس سانىنىڭ تىركەلۋى ايتارلىقتاي تومەندەگەنى باي­قالادى. وسى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا جول-كولىك وقي­عاسى سانى 32%-عا (421-دەن 285-كە دەيىن), ونىڭ سالدارىنان جاراقات الۋ 41%-عا (543-تەن 320-عا دەيىن) ازايدى.

ءىت-ستارتاپتارعا قولداۋ كورسەتىلەدى

اكىمدىك ەلوردانىڭ يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ­دا. جۇيەلى تۇردە قالانىڭ ستارتاپ-جوبالارى مەن كاسىپكەرلەردىڭ قالالىق شەشىمدەرىن قولداۋ شارالارى وتكىزىلەدى.

جىل سايىن 2 مىڭعا جۋىق قاتىسۋشى جاڭا ستارتاپ جوبالارىن ۇسىنادى. بۇل باستامالار ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن, ينۆەستيتسيالىق جانە قاناتقاقتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ستارتاپتار – يننوۆاتسيا قوزعالتقى­شى. ەندى الدىمىزدا ەكوجۇيەنى دامىتۋ جانە بەلسەندى جاستارعا ءوز يدەيالارىن جۇزە­گە اسىرۋعا كومەكتەسۋ مىندەتى تۇر. ءبىر عانا ويدىڭ تۇتاس بيزنەس قۇرا الا­تىن­­دى­عىن كورسەتۋىمىز كەرەك», دەيدى ب.قاسابەك.

سونداي ستارتاپەرلەردىڭ ءبىرى دىن­مۇحامەد ءجۇنىسوۆ وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, ءوز يدەياسىن ىسكە اسىردى. ونىڭ كومانداسى «Astana Innovations Challenge» مارافونىنىڭ Okoo (وقۋ) Seedstars يننوۆاتسيالىق پلاتفورماسى نەگىزىندە بىرقاتار جەدەلدەتۋ باعدارلاماسىن ءساتتى وتكىزىپ, يدەياسىن نۇر-سۇلتان قالا­سى­نىڭ مەكتەپتەرىمەن بىرگە جۇزەگە اسى­رۋعا مۇمكىندىك الدى. بۇگىندە Okoo جو­باسى باعدارلامالاۋدى ۇيرەنۋگە ار­نال­عان ونلاين-ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن ۇسىنادى. بۇل قازاقستاننىڭ باسقا قالا­لارىندا دا قولعا الىنا باستادى.

جاقىندا ەلوردادا قالا اكىمىنىڭ توراعالىعىمەن ءىت كەڭەس قۇرىلدى, ونىڭ بارىسىندا قاتىسۋشىلار وزدەرىنىڭ ءىت-جوبالارىن ۇسىنادى. ءىت قوعامداستىق شەڭبەرىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ, بيزنەس قاۋىمداستىقتىڭ جانە عىلىمي ور­تا­نىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, قالانى تسيفر­لاندىرۋدىڭ بىرىڭعاي ساياساتى قالىپتاسادى.

iKomek ورتالىعىنا 1 ملن-نان اسا ءوتىنىش تۇسكەن

ەلىمىزدە كارانتين ەنگىزىلگەننەن كەيىن ەلوردالىق iKomek ورتالىعى­نا 1 ملن-نان اسا ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. ەلوردالىقتاردى كوبىنە كوروناۆيرۋسقا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن قوعامدىق كولىك جۇمىسىنا قاتىستى ماسەلەلەر تولعاندىردى.

«كارانتين كەزەڭىندە iKOMEK ورتالىعىنا 1 073 094 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى, ونىڭ ىشىندە كەڭەس الۋ ءۇشىن – 902 171, العىس بىلدىرگەندەر – 2 159, ۇسى­نىس­تار – 2 626. وتىنىشتەردىڭ ەڭ كوپ سانى كوروناۆيرۋسقا قاتىستى – 334 672 (31,19%), دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا – 231 979 (21,62%), قوعامدىق كولىك جۇمىسى ماسەلەلەرى بويىنشا – 145 873 (13,59%), قالانى ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جونىندە – 52 956 (4,93%), بىرىڭعاي تولەم قۇجاتى بويىنشا 38 858 (3,62%) ءوتىنىش تىركەلگەن», دەلىنگەن iKomek ورتالىعىنىڭ حابارلاماسىندا.

قوعامداعى ماسەلەلەر بويىنشا وتى­نىشتەردىڭ 71,3%-ى كوممۋنالدىق قىز­مەتتەر مەن قالالىق باسقارمالاردىڭ بارلىق Caal-ورتالىقتارىنا 109 قىسقا نومىرمەن بىرىكتىرەتىن iKOMEK109 بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعى ارقىلى كەلىپ تۇسەدى. بۇل سەرۆيس – 24/7 رەجىمدە حالىقپەن بايلانىساتىن وڭتايلى قۇرال. ونىڭ كومەگىمەن تۇرعىندار سۇراق­تارىنىڭ 85,3%-ى ءبىرىنشى قوڭىراۋدان كەيىن شەشىلەدى, قالعاندارى جەتى كۇن ىشىندە پىسىقتالادى.

«كۇن سايىن بىزگە 7 مىڭنان 29 مىڭعا دەيىن ءوتىنىش تۇسەدى. ونىڭ كوپ بولى­گى قايتالانادى. جۇمىستىڭ 99%-ى وڭ­دەلەدى. كۇن سايىن كوممۋنال­دىق كاسىپ­ورىندار مەن اكىمدىك باسقار­مالارىنىڭ جۇمىسىندا 6 مىڭعا جۋىق ءوتىنىش بار. بۇل رەتتە 1 800-دەن اسا قىزمەت بويىنشا وپەراتور ءبىرىنشى قوڭىراۋدان باس­تاپ 16 سەكۋند ىشىندە جاۋاپ بەرە الادى. ەگەر ءوتىنىش الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تۇسسە, وندا رەاكتسيا 10 مينۋت ىشىندە بەرىلەدى. ماسەلەنى قاراۋعا جانە جاۋاپ بەرۋگە جەتى كۇنگە دەيىن ۋاقىت كەتەدى», دەپ ناقتىلادى ورتالىقتا.

ببو قىزمەتىنە ءارتۇرلى تاسىلدەرمەن جۇگىنۋگە بولادى. بۇگىندە وتىنىشتەردى بەرۋدىڭ توعىز ارناسى جۇمىس ىستەيدى. ولار – ۇيالى جانە قالالىق تەلەفوندار ارقىلى تەگىن 109 ءنومىرى ارقىلى, تelegram-بوت, قالا اكىمدىگىنىڭ سايتى, iKOMEK109 ءموبيلدى قوسىمشاسى, Smart Astana ءموبيلدى قوسىمشاسى, سايت, ەلەكتروندى مەكەنجاي ارقىلى, Instagram, Facebook سياقتى الەۋمەتتىك جەلىلەر.

ايتا كەتۋ كەرەك, iKOMEK109 ءموبيل­­دى قوسىمشاسى جىلىنا 50 ملن تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋ­گە مۇمكىندىك بەردى. بۇل – قالا باسشىلى­عى­نىڭ ينتسيدەنتتەر تۋرالى سمس-حابار­­لامالاردان باس تارتىپ, وسى سەرۆيس ارقىلى push-حابارلامالارعا اۋىسۋى­نىڭ ناتيجەسى.

سونداي-اق iKomek ورتالىعىندا مونيتورينگتىڭ احۋالدىق ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى, وندا 16 530 بەينەباقىلاۋ كامەراسى بار. ولاردىڭ كومەگىمەن ەلوردا كوشەلەرىندەگى جانە حالىق كوپ جينالاتىن ورىندارداعى جاعداي قاداعالانادى.

سونىمەن قاتار بارلىق اقپارات iKOMEK تالداۋ ورتالىعىنا جىبە­رىلەدى. بۇل بولىمدە قالانىڭ ەڭ وزەكتى جانە جۇيەلى ماسەلەلەرىن كورۋگە مۇم­كىندىك بەرەتىن مالىمەتتەر بازاسى قۇرى­لادى. وسى ارقىلى ءارتۇرلى وقي­عالار­دىڭ تۇپكى سەبەپتەرى انىقتالادى. بۇل جۇيەلى جانە قايتالاناتىن ماسە­لەلەر­دى شەشۋدىڭ ەڭ سەنىمدى شەشىمدەرىن قابىل­داۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اۋلالارعا اقىلدى شلاگباۋمدار ورناتىلىپ جاتىر

اقىلدى قالاعا اينالۋدى ماقسات تۇتقان استانادا تاعى ءبىر جوبا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل – اۋلاداعى قاۋىپسىز كولىك قوزعالىسىنا جاعداي جاسايتىن اقىلدى شلاگباۋم جوباسى.

ىندەت قوس بۇيىردەن قىسقان قىسىل­تاياڭ كەزەڭدە اقىلدى شلاگباۋمدار جەدەل جاردەم كولىكتەرىنىڭ اۋلالاردا كەدەر­گىسىز جۇرۋىنە مۇمكىندىك بەردى. جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى تۇرعىن ءۇي كە­شەن­دەرىنىڭ اۋلالارى ايتارلىقتاي رەتتەلىپ قالدى. نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ ءوزىنىڭ Instagram-داعى پاراقشاسىندا وسىنداي اقجولتاي حابار تاراتىپ, تۇرعىنداردى قۋانتىپ قويدى.

«ەلوردانىڭ تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىندە smart شلاگباۋمداردى ەنگىزۋ جوباسى مەن اۆتوكولىكتەردىڭ مەملەكەتتىك نومىرلەرىن انىقتاۋ جۇيەسى قولعا الىندى. بۇل تەحنولوگيا جەدەل جاردەم كولىكتەرىنىڭ ۇيلەردىڭ اۋلالارىنا كەدەرگىسىز كىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. ارنايى مالىمەتتەر بازاسىنا ەنگىزىلگەن كولىكتەر smart تەحنولوگيانىڭ كومەگىمەن شلاگباۋمنان ءوتىپ, اۋلاعا كىرە الادى. سونىمەن قاتار ءتىزىمدى قاجەت بولعان جاعدايدا تولىقتىرۋعا بولادى. بۇعان قوسا بار­لىق كىرىپ-شىققان اۆتوكولىك ءتىزىمى جۋر­نالعا تىركەلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن ءبىز تۇرعىن ۇيلەردىڭ 30%-نا دەيىن smart شلاگباۋمدارمەن جابدىقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى ا.كولگىنوۆ.

سونداي-اق «قاۋىپسىز اۋلا» باعدار­لاماسى بويىنشا اۋلالاردىڭ اۋماعىندا كامەرالار ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ايتالىق وسى يگىلىكتىڭ ناتيجەسىندە ۇرلىق جاساۋ, بوتەننىڭ مۇلكىنە زيان كەلتىرۋ جانە باسقا قۇقىقبۇزۋشىلىقتار سانى ازايادى دەگەن ءۇمىت بار.