تۋىمىزدى نەگە قاستەرلەي الماي ءجۇرمىز؟

«پارلامەنتتىڭ بىرقاتار دەپۋتاتى مەن پاتريوت ازاماتتاردىڭ ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن, اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك تۋدى كەڭى­نەن قولدانۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قول­داي­مىن. قولدانىستاعى زاڭنامادا تۋىمىزدى پايدالانۋعا قاتىستى شەكتەۋلەر بار. مىسالى, پاتەرلەردىڭ بالكونىنا نەمەسە ۇيلەردىڭ قابىرعاسىنا تۋ ىلۋگە تىيىم سالىنعان. زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك اكتىلەردى, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتىك رامىزدەردى پايدالانۋ قاعيدالارىن قايتا قاراۋ قاجەت», دەپ جازدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتقا­نىنداي, مەملەكەتتىك تۋعا باي­لا­­نىستى ماسەلە سوڭعى كەزدە ءجيى قوز­عالىپ ءجۇر. اسىرەسە ونىڭ ىشىندە مەم­لەكەتتىك تۋدى پايدالانۋ توڭىرەگىندە. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ماقالا­مىزدا دا سول تۋرالى.

 نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇراتىن جاندوس قۇرمانباەۆ بالكونىنا قازاق­ستان تۋىن گ.گولوۆكيننىڭ جە­ڭىسى­نە وراي ىلگەنىن الەۋمەتتىك پا­راق­شاسىندا: «قازاقستاننىڭ جالاۋىن تەرەزە جاققا پاتريوتتىق سەزىم­مەن ءارى #GGG جەڭىسىنە بايلانىستى ىلگەنمىن. بۇگىن جالاۋدى الىپ تاستادى. 394 400 تەڭگە ايىپپۇل سالدى» دەپ جازدى. وعان قاتىستى «بۇل قالاي بولعانى؟ ءبىز نەلىكتەن ءوز پاتريوتتىعىمىزدان, ەلىمىزدىڭ جالاۋىنان قىسىلۋىمىز كەرەك؟ تۇركيادا, مىسالعا, تۋ ىلىنبەگەن بالكوندار مەن شاتىرلار سيرەك كەزدەسەدى», – دەپ جازادى Facebook-ءتى قولدانۋشىلار. قورىتا كەلگەندە, جوعارعى سوتتىڭ ۇيعارىمىمەن اتالعان ءىس قىسقارتىلىپ, ايىپپۇل الىنىپ تاستالدى.

2017 جىلى قازان ايىندا قىزىل­وردا قالاسىنىڭ تۇرعىنى سۇلتان تۋ­ما­شينوۆ بيلىك ورىندارىنا شاعىم­دانعان بولاتىن. ازامات پاتريوت بول­عانىم ءۇشىن زاڭ الدىندا جاۋاپ­قا تارتىلدىم دەپ اشىنىپ وتىر. مەم­لەكەتتىك تۋدى تەرەزەسىنىڭ الدىنا ءىلىپ قويعانى ءۇشىن ايىپتالعان ازاماتقا 453 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ايىپ­پۇل سالىنعان. قىزىلورداداعى ىشكى ىستەر باسقارماسىنىڭ ۋچاسكەلىك ينس­­پەك­تورى تيەسىلى پاتەردىڭ تەرەزە­سىن­دە ءىلىنىپ تۇرعان قازاقستان رەسپۋب­لي­كا­­سىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىن كورىپ, وسى ازا­­ماتقا قاتىستى اكىمشىلىك قۇ­قىقبۇزۋ­شىلىق تۋرالى حاتتاما تول­­تى­رى­­لىپ, جوعارعى سوتتىڭ ۇيعا­رى­مى­مەن قا­بىلدانعان شەشىمنىڭ كۇشى جويىلدى.

ەلدىڭ رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋ دە ءپاتريوتيزمنىڭ نىشانى. جوعارىداعى ازاماتتار مەملەكەتتىك سيمۆولدارعا دەگەن سىي-قۇرمەتىن كورسەتكىسى كەل­گەنى­مەن, ول زاڭنىڭ اياسىنا سىيمايتىن بولىپ شىقتى. ەندىگى جەردە زاڭداعى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا پرەزيدەنتتىڭ ءوزى ىقىلاس ءبىلدىردى.

جالپى, ءبىز تۇعىرلى تۋدىڭ قاسيەتi تۋرالى ءجيى ايتامىز, بiراق سول قاسيەتتi قورلاپ جاتقاندارعا بۇل كۇنi قانداي جازا قولدانا الدىق؟ ويلاندىراتىن جايت.

ء«بورى باسى – ۇرانىم,

ءبورىلى مەنىڭ بايراعىم,

ءبورىلى بايراق كوتەرسە,

قوزىپ كەتەر قايداعىم».

ءسۇيىنباي بابامىزدىڭ مۇنداعى «قايداعىسى» جانىپ تۇرعان نامىسى عوي! جازاتايىم سول ءبورىلى بايراق قۇلاسا, نە بولار ەدى؟ ء«بورىلى بايراق قۇلاسا, كۇيرەمەي كەتكەن جان ەمەن». ال مىنانداي بەيبىت زاماندا بايراق قۇلاعانى بىلاي تۇرسىن, مەملەكەتتىك تۋىمىز قايتا-قايتا قورلانىپ جاتىر. ەندەشە, قورلانعان تۋىمىز­دىڭ بىرنەشە حرونولوگياسىن جاساپ, ەسى­مىزگە ءتۇسىرىپ كورسەك ارتىق بولماس.

ارىعا بارماي-اق قويايىق, ايتپەسە ءسوز ۇزارادى. بەرىدەن باستايىق.

2010 جىلى قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا تارازداعى اباي اتىنداعى گۋمانيتارلىق كوللەدجدە وتكەن سەنبىلىكتە كوك بايراقپەن قوقىس تاسىپ جۇرگەن ەكى ستۋدەنت ۇيالى تەلەفونعا ءتۇسىرىلىپ الىنعان بەينەكورىنىس ماسقارا بولىپ جاريالانعان بولاتىن. الايدا اتال­عان دەرەك بويىنشا قانداي دا ءبىر شارا قولدانىلعانىن ەستىگەن جوقپىز.

سول جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا تالدىقورعاننىڭ مامانداندىرىل­عان ايماقارالىق اكىمشىلىك سوتىندا مەملەكەتتىك تۋدان شىرشا ويىنشىق­تارىنا ارنالعان قاپ تىگىپ, ساتىلىمعا شىعارعان «جيگۋلي» كومپانياسىنىڭ تىرلىگى ماي شاممەن قارالدى.

2012 جىلعى ناۋرىز ايىندا نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى باس پروكۋرا­تۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتى عيماراتىنىڭ توبەسىندە جىرتىلىپ قالعان مەملەكەتتىك تۋ بىرنەشە كۇن بويى ءىلىنىپ تۇردى. اتالعان مەكەمە وسى كەلەڭسىزدىك ءۇشىن كەشىرىم سۇراۋعا دا جاراعان جوق.

مەملەكەتتىك تۋدىڭ قورلاۋ فاك­تىسى 2012 جىلعى ءساۋىردىڭ باسىندا اتىراۋداعى ورتالىق شاعىن اۋدا­نىنداعى كولىك پروكۋراتۋرا­سى­­نىڭ عيماراتى جانىنان كوشەنى تازا­لاپ جۇرگەن گاستاربايتەرلەردىڭ قوقىس­تاردى ەلىمىزدىڭ كوك بايراعىنا سالىپ جۇرگەنى بايقالدى. اتىراۋ وبلىسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى اتاپ وتكەندەي, اتال­عان فاكت بويىنشا قىلمىستىق ءىس اشىلىپ, كۇدىك­تىلەردى جانە ەلىمىز تۋىنىڭ ولار­دىڭ قولدارىنا قالاي تۇسكەنىن انىق­تالىپ جاتقانىن حابارلادى.

2012 جىلدىڭ شىلدەسىندە ححح جازعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋى قارساڭىندا لوندوننىڭ ورتالىعىنداعى پارلامەنت الاڭىندا, كۇن بەينەسىنىڭ ورنىنا تەسىگى بار مەملەكەتتىك تۋى ورناتىلعان. سول تۋعا بايلانىستى «اق جول» قدپ توراعاسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ا.پەرۋاشەۆ سول كەزدەگى مەم­لەكەتتىك حاتشى م.قۇل-مۇحام­مەد­كە اشىق حات جولدانعان بولاتىن. الايدا وسىعان تىكەلەي جاۋاپتى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ناقتى رەسمي جاۋاپ قايتارا المادى.

2012 جىلعى قىركۇيەكتە 1989 جىلى تۋعان ك. ەسىمدى اتىراۋ قالاسى­نىڭ تۇرعىنى «مەرسەدەس بەنتس – 320» ماركالى اۆتوكولىگىنىڭ الدىنا قازاقستاننىڭ تۋىن زاڭسىز ورناتىپ, جازاعا تارتىلدى. ارينە «اتىراۋلىق ازامات وسىلاي ەلىنە دەگەن پاتريوتتىق سەزىمىن كورسەتپەك بولعان شىعار, سودان كولىك كاپوتىندا دا بىلمەستىكتەن جاپقان شىعار» دەگەن وي كەلسە دە, اتىراۋ قالاسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى اتاپ وتكەندەي, سوتتىڭ شەشىمىن قاتاڭ جازا دەپ ساناۋعا بولمايدى. ك. ەسىمدى الگى ازامات كولىگىنىڭ لاس كاپوتىنا تۋدى قالاي بولسا, سولاي جاپسىرا سالعانىن ايتتى. بۇل قادامعا ول سانالى تۇردە بارعان بولىپ شىقتى.

2014 جىلى شىلدە ايىندا الەۋمەت­تىك جەلىدە قازاقستاننىڭ مەملە­كەت­­­تىك رامىزدەرىنىڭ ءبىرى – كوك تۋدى جۇك كو­لىگىنىڭ برەزەنتى رەتىندە پايدا­لانىلعان سۋرەت كەڭىنەن تالقىلاندى. بۇل فوتونى تانىمال جۇرگىزۋشى, شوۋمەن مارات ورالعازين ءتۇسىرىپ, Instagram جەلىسىندە جاريا ەتكەن بولا­تىن. سۋرەتتەن جۇك كولىگىنىڭ الماتى كوشەلەرىندە كەتىپ بارا جاتقا­نىن بايقاۋعا بولادى. بۇل جونىن­دە جاۋاپتى مينيسترلىكتەردە جانە پار­لامەنتتە ناقتى ماسەلە رەتىن­دە قارال­مادى. قاراساي اۋدانىنىڭ تۇر­عىنى ا.ەسىمبەكوۆ نەبارى اكىمشىلىك جازامەن قۇتىلىپ كەتتى.

2015 جىلدىڭ 11 ماۋسىمى كۇنى «بەك-اسىل سەرۆيس» جشس-ءنىڭ جۇ­مىس­شىلارى شىمكەنتتەگى عالي ىلياەۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى قوقىس كونتەي­نەرىنەن قالدىقتاردى تازالاۋعا م.سايلاۋباەۆتىڭ باسقارۋىنداعى «Dong Feng» اۆتوكولىگىمەن كەلەدى. جاشىكتەن قوقىستاردى الىپ جاتقان­دا اراسىنان اق ءتۇستى قالتادان قازاق­ستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋى تابىلادى. جۇمىسشىلار تۋدى جايىپ, سوعان قوقىستى سالا باستاعان. بۇل ءساتتىڭ فوتو­سۋرەتتەرى سول كۇنى-اق عالامتورعا تا­راپ كەتتى. ال كوممۋنالدىق جۇمىس­شى­لار تۋدى قورلاعاندارى ءۇشىن جازالاندى. شىمكەنتتەگى ءال-فارابي اۋدان­دىق سوتىنىڭ 2015 جىلدىڭ 8 شىل­دەسىن­دەگى ۇكىمىمەن «بەك-اسىل سەرۆيس» مەكە­مە­سىنىڭ ەكى جۇمىسشىسى ت.بيبولات جانە گ.قالدىباەۆا ايىپپۇل تولەدى.

2015 جىلعى قازان ايىندا قازاق­ستاندىق ءتاتتى قۇمارلار شوكولاد قابىنداعى مەملەكەتتىك تۋدىڭ سۋرە­تىنە لايىقتى قۇرمەت كورسەت­پەيدى. سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىن­دا ءسوز سويلەگەن سەناتور س.ەڭسە­گەنوۆ مەم­لەكەتتىك رامىزدەردى پايدالا­نا­تىن­­دارعا كوڭىلى تولمايتىنىن جەت­كىزدى. اتالعان شوكولاد «راحات» اق شىعا­را­تىن ءونىم.

شەتەلدىك كومپانيالارعا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋىن ءىلۋ كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن مىندەتتەلە مە؟

كەزىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى­نىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا وسىنداي وزگەرىس ەنگىزۋ جونىندە ۇسىنىس قارال­دى. وكىنىشكە قاراي, اتالعان زاڭ­عا وزگەرىس ەنگىزىلگەنىمەن, شەتەلدىك كوم­پا­نيا­­لار كەڭسەلەرىنىڭ الدىندا قازاق­تىڭ بايراعىن جەلبىرەتۋگە اسا قۇشتار ەمەس.

2016 جىلى ولگا شۋميلوۆا مەم­لە­كەتتىك تۋدى قوقىسقا تاستاعانى ءۇشىن قوعام سىنىنا ۇشىرادى. قوستا­نايلىق ايەل حالىقتان كەشىرىم سۇراپ, قاتاڭ سوگىسپەن جازادان قۇتىلدى.

تۇركىستان وبلىسى كەلەس اۋدانى­نىڭ ءبىلىم وشاعىندا مەملەكەتتىك تۋعا تۇيرەۋىشپەن ءدارى تامىزعىش ءىلىپ, ەم الىپ جاتقان ايەلدىڭ ۆيدەو­سى تارا­لىپ كەتتى. وقيعا تۇركىستان وبلى­­سى كەلەس اۋدانىنا قاراستى اباي اۋىلىن­­داعى ساز مەكتەبىندە بولعان. سارى­اعاش اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ل.دار­­حانباەۆا Facebook جەلىسىندەگى پاراق­­شاسىنا 2020 جىلدىڭ 6 تامىز كۇنى ساعات 13:50-دە كەلەس اۋدانى اباي اۋى­لىن­دا ورنالاسقان ساز مەك­تەبى باس­شىسى­نىڭ مىندەتىن ۋاقىت­شا اتقارۋ­شى ز.ومارعازيەۆانىڭ مەم­لەكەت­تىك تۋ­دى قورلاعانى تۋرالى جازبا جا­ريا­­لاعان. ونى اباي بالالار ساز مەك­­تەبىنىڭ كاسىپوداق ۇيىمىنىڭ توراع­ا­سى ە.اسانوۆ ەسىمدى مۇعالىمى ۇيالى تەلە­فونىنىڭ بەينەكامەراسىنا ءتۇسىرىپ, الەۋ­مەت­تىك جەلىگە سالعان بولاتىن. وكى­نىش­كە قاراي,  قۇزىرلى ورگاندار باس­شىعا قاتىستى ەشقانداي شارا قولدانعان جوق.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەم­لەكەتتىك تۋدىڭ اۆتورى شاكەن نياز­بەكوۆ: «حالقىما تەك باقىت تىلەيمىن. بىلگەنىمنىڭ ءبارىن حالقىمنان ۇيرەن­دىم. مەنىڭ ەڭبەگىمدى باعالاعان سول ۇلتىمنىڭ ءار ازاماتى, بالا-شاعاسى, نەمەرە-شوبەرەسىمەن باقىتتى عۇمىر كەشسە ەكەن» – دەگەن بولاتىن.

مەملەكەتتىك رامىزدەرگە دەگەن قۇرمەت ءار ازاماتتىڭ وزىنەن باستالادى. ەگەر دە بوتەن ەلدەر ءانۇرانىمىزدى شاتاستىرىپ, ماسقارالاپ جاتسا, ونىڭ سەبەبىن وزىمىزدەن ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى. ال رامiزدەرiمiزدi ۇلىقتاۋ, قۇرمەت تۇتۋ – بiر تۋدىڭ استىندا بەرەكەلi كۇن كەشكەن جاندارعا ورتاق مiندەت.

رۋسلان حامزا,

قازاقستاننىڭ جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, مەملەكەتتىك رامىزدەردى ناسيحاتتاۋ جونىندەگى  ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى

اتىراۋ