20 قاراشا, 2013

تەرەڭىنە تارتقان تۇڭعيىق

386 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«ەشتەن كەش جاقسى» دەگەن قازاعىمنىڭ دانالىعىنا تاعى ءبىر ايقىن كوز جەتىپ, كوڭىل سەنگەندەي بولدى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اسا كورنەكتى قالامگەر ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىن مەرزىمى سىرعىتىلعانىمەن تاعىلىمدى بولىپ ءوتتى.

 

«ەشتەن كەش جاقسى» دەگەن قازاعىمنىڭ دانالىعىنا تاعى ءبىر ايقىن كوز جەتىپ, كوڭىل سەنگەندەي بولدى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اسا كورنەكتى قالامگەر ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىن مەرزىمى سىرعىتىلعانىمەن تاعىلىمدى بولىپ ءوتتى.

قازاق ونەرىنىڭ قارا شاڭىراعى وسى «اكەم تەاتردا» ازاعاڭنىڭ 85 جاسقا تولۋ مەرەيتويى ماڭگىلىك ماحابباتقا باعىندىرىپ, ەربول مەن مەڭتايدى ساعىندىرىپ, باۋىرجان باتىر ەرلىگىنە تابىندىرىپ, ەل ءىشى وقىرماندارىن سابىلدىرىپ, ءبىر دەمدە وتكەنىنىڭ كۋاسى بولىپ ەدىك.

...سودان, ءيا, سودان! ءتىل بارماسا دا تىلەنىپ تۇرعان سوزگە نە شارا؟! وسى شاڭىراقتان ماحاببات جىرشىسىن اقتىق ساپارعا اتتاندىرعانبىز...

ەندى, مىنە, «اكەم تەاتر» ازاعاڭدى باۋىرىنا قايىرا ءبىر باسقىسى كەلگەندەي, ونىڭ ويلى كوزىنەن سىر ۇشقىنداعان, جۇزىنەن نۇر تامعان دارا كەلبەتىن ءوز تورىنە اسپەتتەپ ءىلىپ قويىپ, 90 جىلدىعىن جالىنداتىپ وتكىزىپ جاتىر ەدى.

ءا.نۇرشايىقوۆتىڭ ءوز وقىر­ماندارىنان جاسىرعان سىرى استە جوق شىعار. وسى كەشتە ەندى تىڭنان نە ايتۋعا بولار ەدى؟ كلاسسيك جازۋشىنىڭ تىلسىمى تۇڭعيىق ەكەن-اۋ. ايتىلدى! ايتىلا بەرمەگى سەزىلدى دە. سونىڭ ءبىراز تۇشىمدى قايىرىمىن سالتاناتتىڭ بەتاشار ءسوزىن سالماقتاپ تۇيىندەگەن سەناتور, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ن.ورازاليننىڭ اۋزىنان ەستىپ, مارحاباتتاندىق. ادەپتى, يماندى, كۇرەسكەر, قام­قورشىل, ادىلدىك جولىندا تۋراشىل ءا.نۇرشايىقوۆ الەمى كەڭ ايدىندى, مول قازىنالى, تەرەڭ اعىستى, وراسان تابىستى كۇيىندە قازاق ادەبيەتى اسقار تاۋىنىڭ سۇلۋ ءبىر شوقىسىنداي كوز قىزىقتىرا بەرمەكشى ەكەن.

باستاپقى ءسوز ساپتاۋ قالاي بولسا, بىلايعىسى دا بال دامىندەي تامساندىرا تۇسپەك. سونىڭ مىسالى: قابىرعالى قالامگەرلەر س.دوسانوۆتىڭ باياندامالىق سارىنداعى – قازاق ادەبيەتىنىڭ الەمدىك كوركەمسوز دوداسىنداعى دارالىعىن ازاعاڭداي تالانتتى تۇلعامەن كەلىستىرىپ, ادىپتەۋى; ت.كاكىشەۆتىڭ «ماحاببات, قىزىق مول جىلداردى» قولجازبا كۇيىندە وقىپ, باتاگوي اتانعانىنىڭ ءناسىبى, مىنە, مول بولعانىن تارقاتۋى; م.ايتقوجينانىڭ وسى تاڭدا التىن شاپاققا شارپىلىپ تۋعان جىرىنداعى مەيىرىم شاشقان اعاسىنىڭ ءور بەينەسىن وشپەستەي ەتىپ تاڭبالاۋى, مىنا ءبىر: «قادىرى اسىپ جۇرتىنا, قۇربىسىنا, ۇشىپ كەتتى, اينالىپ جىل قۇسىنا... تۋعان ەلى ريزا, تۋعان ەلى, ازاعاڭداي, ماحاببات جىرشىسىنا!» – دەگەن جىر جولدارىنان ايقىن بايقالۋى; س.سماتايدىڭ ازاعاڭنىڭ ءوزىن ءبىر ساتتىك ماقتاۋىنىڭ تۇمىل­­دىرىعىن اشىپ, عۇمىرلىق مار­قايۋىنا سەبەپ بولعانىن تۇز­دىقتاۋى; س.اق­تاەۆتىڭ قازاق ادەبيە­تىندەگى ەڭ ءبىر تاربيەشىل, تالىمگەر جازۋشىنىڭ ونەگەسى حاقىنداعى ءتامسىلى, ءبارى-ءبارى اركىمدى ىنتىقتىرا تارتتى.

ءوز كەزەگىندە وسى جولداردىڭ اۆتورى ءا.نۇرشايىقوۆ مەرەي­تويى­­­نىڭ الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىندا, «بەيبىتشىلىك الەمى» شىعارماشىلىق قورىنىڭ ء(تور­اعاسى ءا.نۇرمانوۆ) باستاما­شىل­دىعىمەن شىمكەنتتە, استا­­­­نادا اتالىپ وتكەنىن «فو­ليانت» باسپاسىنان (ديرەكتورى ن.يسابەكوۆ) «ايگىلى ازاعا», «قۇداي-اۋ, قايدا سول جىلدار» ەستە­لىك­تەرىنىڭ شىققانىن, وسكە­مەن­نەن «ازاعا» كىتابى, جازۋشى «ەستەلىكتەرىنىڭ» ەكى تومدىعى, قىزى ج.نۇرشايىقوۆانىڭ قۇ­راستىرۋىمەن قوس جيناعى وقىر­ماندار قولىنا تيگەنىن رۋحقا تاعزىم رەتىندە باعالادى.

كەشتى قورىتىندىلاعان ءاز­اعاڭنىڭ نەمەرەسى دينا جاننۇر­قىزى اتاسىنىڭ مول دەرەكتى مۇراعاتىنىڭ حالىق يگىلىگىنە اينالۋى ورايىندا اتقارىلىپ جاتقان تولىمدى ىستەر تۋرالى, سونىڭ ءبىر پاراسى – عالامتوردا ارنايى پاراقشا اشىلعانىن حاباردار ەتتى.

مەرەيتوي كەشىنىڭ ومىلدىرىگى مەن قۇيىسقانىن كەلىستىرىپ, كەلەلى اڭگىمەنىڭ جەلىسىن ءساتتى سۋىرت­پاقتاي بىلگەن بەلگىلى اقىن باقىت بەدەلحان ۇلىنىڭ تاپ­قىرلىعى كوڭىل ءسۇيسىندىردى.

قايسار ءالىم,

«ەگەمەن قازاقستان».

الماتى.

سوڭعى جاڭالىقتار