شاھارداعى كوپشىلىك سەيىل قۇرىپ, سەرۋەندەيتىن ورىندارعا جاۋاپتى مەكەمە – اقتوبە قالالىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى. مەردىگەر مەكەمەلەرمەن قالاداعى, سونىڭ ىشىندە ساياباقتارداعى كورىكتەندىرۋ ءھام كوگالداندىرۋ, جارىقتاندىرۋ جانە تازالىق جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن اتالعان ورگاننىڭ ماماندارىمەن سويلەسۋدىڭ ءوزى وڭايعا تۇسپەدى. بۇنىڭ سەبەبىن ولار ءاردايىم جول جوندەۋ جۇمىستارىن قاداعالاپ, باسقا دا قۇرىلىستاردى ارالاۋعا كەتەتىنىن ايتىپ, جۇمىس ورنىندا كۇنى بويى وتىرمايتىنىمەن ءتۇسىندىردى.
– اقتوبە قالاسىندا 65 ساياباق-گۇلزار بار. ءىرىلى-ۇساقتى تىنىعاتىن ايماقتاردىڭ جالپى سانى وسىنداي. جىل سايىن بۇلاردى كۇتىپ-قاراۋعا بيۋدجەتتەن ارنايى قاراجات بولىنەدى. ايتالىق, بيىل بۇل ماقساتتا 146 518,7 ملن تەڭگە قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار قالا اۋماعىندا گۇلدەر ەگۋگە, كوگالداندىرۋعا قوسىمشا 400 ملن تەڭگە اۋدارىلدى. بۇل قاتارعا ءسىز ايتىپ وتىرعان نىساندار دا كىرەدى, – دەيدى اقتوبە قالالىق تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ميراس اجىباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, اقتوبە قالاسىنداعى دەمالىس ورىنداردىڭ كۇتىمى مەن كورىگىنە 3 سەرىكتەستىك جاۋاپ بەرەدى. جەكەلەي توقتالساق, ساياباقتار مەن گۇلزارلاردىڭ تازالىق جۇمىسىنا «نۇرلى تاڭ اقتوبە» (62 جۇمىسشى) مەن «Samgau-2030» (48 جۇمىسشى) جشس, ال جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋگە «تەحپروم اقتوبە» كومپانياسى (97 جۇمىسشى) تارتىلعان.
قالانىڭ ەسكى بولىگىندەگى بايىرعى دەمالىس ورنى – ا.پۋشكين اتىنداعى ساياباق كوپشىلىككە جاقسى تانىس. كەڭەس وداعى كەزىنەن ۇلكەن-كىشىنىڭ ءجيى باس قوساتىن جەرىنە اينالعان مەكەننىڭ قازىرگى جاعدايىن سوزبەن جەتكىزۋ قيىن. بۇنى تەك قانا كورۋ كەرەك. اتتراكتسيونداردىڭ توزىعى جەتىپ, كوركى قاشقان. سۋبۇرقاعى الدەقاشان ىستەن شىعىپ قالعان جارىقتاندىرۋى دا ناشار. ال ءاسفالتىن سۋرەتتەۋگە ءسوز جەتپەيدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كۇيى كەتكەن. بۇل بويىنشا تۇرعىندار دا كوپ شاعىمدانادى. سول سياقتى كونە قالا اۋماعىنداعى قارجىگەرلەر اللەياسى مەن تەمىر جول ۆوكزالى ماڭىنداعى گۇلزاردىڭ جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. بۇلاردىڭ بارلىعى وسىدان 10-15 جىل بۇرىن اقتوبەنىڭ ەڭ كورىكتى ايماقتارىنىڭ قاتارىندا بولعانىن ەسكەرسەك, تاڭىرقايتىنداي ءجونىمىز بار. جالپى, اقتوبەدەگى دەمالىس ورىندارىنىڭ بۇلاي وزگەرۋىنە نە اسەر ەتتى؟ بۇل ماسەلەلەر بويىنشا ءبىز سويلەسكەن م.اجىباەۆ تومەندەگىدەي دەپ جاۋاپ بەردى:
– اتالعان تۇيتكىلدەر تۋراسىندا حاباردارمىز. قالانىڭ ەسكى بولىگىندە ورنالاسقان ا.پۋشكين اتىنداعى ساياباققا كەلسەك, ول جەكەنىڭ قولىندا. سوندىقتان بۇل ىسكە ارالاسا المايمىز. قازىرگى تاڭدا ساياباقتى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ ءۇشىن سوت پروتسەستەرى ءجۇرىپ جاتىر. ەگەر بۇل جۇمىستار ءساتتى اياقتالسا, ساياباقتى قالپىنا كەلتىرۋ جايى قولعا الىنادى. سونىڭ قاسىنداعى قارجىگەرلەر اللەياسىن, ونداعى سۋبۇرقاقتى بيىل جوندەۋ جوسپاردا جوق. اتالعان باعىتتا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجى بولىنسە, دۇرىستالاتىن بولادى, – دەپ اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق شاھاردىڭ ورتالىعىنداعى تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ اتىنداعى ساياباقتىڭ جاعدايى تۋرالى بىرەر ءسوز. اڭگىمەلەسۋشىمىز بۇل دەمالىس ورنىن كۇتىپ-ۇستاپ, وزگە دە سانيتارلىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ويداعىداي اتقارىلىپ جاتقانىن, بارلىعى ءوزى باسشىلىق ەتەتىن ءبولىمنىڭ باقىلاۋىندا ەكەنىن بايان ەتتى. قانداي كۇيدە بولسا دا, وڭىردەگى ساياباقتارعا جينالاتىندار بارشىلىق. الەمدى جايلاعان پاندەميا وكىنىشكە قاراي بارشامىزدى تورعا تۇسكەن تورعايداي ەتتى. ايتپەسە, ساياباقتا سەرۋەندەۋ, كوڭىل كوتەرۋ مادەنيەتى اقتوبەدە جاقسى قالىپتاسقان. دەمالىس كۇندەرى, ءتىپتى بي كەشتەرى ۇيىمداستىرىلىپ تۇراتىن-دى.
قالانىڭ ەسكى بولىگىندەگى «رەترو» ساياباعىندا ءار سەنبى سايىن ادەمى اۋەننىڭ ىرعاعىندا بيلەگەن جۇرتشىلىقتى كوپتەپ كەزىكتىرەتىنبىز. قازىرگى تاڭدا مۇنىڭ بارلىعى ۋاقىتشا توقتاپ تۇر. دەسە دە, سەرگىپ, بوس ۋاقىتىن تازا اۋادا وتكىزگىسى كەلەتىندەر بىرتە-بىرتە ارتىپ كەلە جاتىر. قارتتار شۇيىركەلەسىپ اڭگىمە ايتسا, جاستار جاعى از قۇراممەن دوپ تەپكەندى ءتاۋىر كورەدى.
– ءوزىم ورتالىق بازار جاقتا تۇرامىن. 40 جىلدان بەرى وسى قالادا ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىن. كەيىنگى جىلدارى پۋشكين اتىنداعى ساياباقتىڭ سيقى كەتتى, بارۋدى قويدىق. ونىڭ جانىنداعى اللەيانىڭ دا كۇتىمى بۇرىنعىداي ەمەس. سوندىقتان كەيىنگى ۋاقىتتا اشىلعان عوي دەپ «رەترو» ساياباعىنا بارامىن. نەگىزى وسى ساياباقتاردىڭ بارلىعى كەزىندە تىم جاقسى ەدى, قىسى-جازى ىشىندە ادامدار جۇرەتىن. بۇگىنگى ءحالى ويداعىداي ەمەس. جاستىعىمنىڭ كۋاسى بولعان دەمالىس ورىندارىن جاڭارتسا, سۋبۇرقاقتاردى كوپتەپ ورناتسا دەگەن تىلەگىم بار. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل تۇرعىندار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولاتىن ەدى, – دەپ تىلەگىن جەتكىزدى زەينەتكەر ءمارۋا احمەتوۆا.
P.S. رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, 2015-2018 جىلدارى «Tۋعان جەرگە – تاعزىم» اكتسياسى اياسىندا شاھاردا پايدالانۋعا بەرىلگەن ساياباقتار مەن گۇلزارلاردىڭ سانى 50-گە جۋىقتايدى ەكەن. بۇل, ارينە, كوڭىل قۋانتاتىن كورسەتكىش. بىراق وسى تۇستا «ساننان بۇرىن ساپا كەم ەمەس پە؟» دەگەن سۇراق تۋىندايدى...
ايبەك تاسقاليەۆ,
جۋرناليست
اقتوبە