قوعام • 23 قازان، 2020

ەڭبەك نارىعى ەڭسە تىكتەي مە؟

32 رەت كورسەتىلدى

ەڭبەك نارىعى – كوروناۆيرۋستان اۋىر سوققى العان سالانىڭ ءبىرى. قازاقستان عانا ەمەس، تۇتاس الەم سونىڭ زاردابىن ءالى تارتىپ وتىر. مۇنى حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى دا مويىندادى.

حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ دەرەگىنشە، وسى جىلدىڭ قاڭتار-قىر­كۇ­يەك ايلارىندا جالپى الەم بويىن­شا جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قىسقارۋى ءاۋ باستاعى بولجامنان ەداۋىر اسىپ تۇس­كەن. ماسەلەن، پاندەمياعا دەيىن 2020 جىل­دىڭ ەكىنشى توقسانىنداعى جۇمىس ۋاقى­ت­ىنىڭ قىسقارۋى 2019 جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىمەن سالىستىرعاندا 14 پا­يىزدى قۇرايدى دەپ بولجانعان ەدى. الايدا ناقتى كورسەتكىش 17،3 پايىزعا تەڭ بولدى. بۇل كورسەتكىش 495 ملن جۇمىس ورنىنا پارا-پار. سونداي-اق ءۇشىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۇمىس ۋاقىتىنىڭ قىسقارۋ كورسەتكىشى 12،1 پايىزدى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە.

مۇنىڭ نەگىزگى سەبەبىنىڭ ءبىرى – دامۋشى ەلدەر مەن نارىقتىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋشى مەملەكەتتەردەگى ادامداردىڭ بەيرەسمي جۇمىستارىمەن قامتىلۋىندا. نەگىزىنەن زارداپ شەككەن دە سولار. ماماندار بۇل ساناتتاعى ادامدار بۇعان دەيىنگى داعدارىستاردا مۇنشالىقتى قينالماعانىن العا تارتۋدا.

سول سەكىلدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك نا­رى­عىنان دا داعدارىستىڭ سالقىنىن سەزۋگە بولادى. 2020 جىلدىڭ ەكىنشى توق­سا­­نىندا ەلدەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5 پا­­يىزدى قۇرادى. جالپى، ءبىر جىل ىشىندە رەسپۋبليكاداعى جۇمىسسىزدىق 2،8 پايىزعا ۇلعايىپ، جۇمىسسىزداردىڭ جالپى سانى 454 مىڭ ادامدى قۇراعان. بۇل – سوڭعى جىلدارداعى ەڭ ناشار كورسەتكىش.

ول ازداي ەكونوميكالىق قۇلدىراۋدىڭ سالدارىنان كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس­شى­لار الدىنداعى بەرەشەگى دە كۇن ساناپ ءوسىپ كەلەدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنداعى جاعداي بو­يىنشا مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار 891 كا­سىپورىننىڭ ءوز قىزمەتكەرلەرىنە قارىز ەكەنى انىقتالعان. بەرەشەك كولەمى – 2،7 ملرد تەڭگە. ال ەڭبەكاقى بويىنشا جي­ناق­تال­عان قارىزىن الا الماي جۇر­گەن­دەر­دىڭ سانى – 25،9 مىڭ ادام.

قارىز ارقالاعان كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارىنا تالاپتى ورىنداۋ مىندەتى تۋرالى 511 ۇيعارىم بەرىلىپ، 71،5 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا ايىپپۇل سالىن­عان. قابىلدانعان شارالاردىڭ، سونىڭ ىشىندە جالاقى بويىنشا بەرەشەكتى وتەۋ­دىڭ كەستەلەرى مەن مەرزىمدەرىن قاتاڭ بەلگىلەۋدىڭ ناتيجەسىندە 24،7 مىڭنان استام جۇمىسشىنىڭ قۇقىعى قورعالدى. ولارعا 2،76 ملرد تەڭگە تولەنگەن.

«ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ور­تا­لى­عى» اق پرەزيدەنتى داۋلەت ارعىن­دى­قوۆتىڭ سوزىنشە، پاندەميا كەزىن­دە ەلىمىزدە ەڭبەك نارىعىندا جاپپاي جۇ­مىس­سىزدىق ورىن العان جوق. بىراق جۇمىس ۋا­قىتى ايتارلىقتاي قىسقارعان.

– 2020 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىمەن سالىستىرعاندا ەكىنشى توقساندا ەلدەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 0،2 پايىزعا ءوسىپ، 5 پايىزعا تەڭ بولدى. الداعى ۋاقىتتا جۇمىسسىزدار سانى ايتارلىقتاي كوبەيۋى ىقتيمال. ەكىنشى توقساندا جۇمىس كۇشىنىڭ سانى 0،9 پايىزعا قىسقاردى. بۇل رەتتە جۇمىس كۇشىنە جاتپايتىن حالىق سانى ءبىرىنشى توقسانعا قاراعاندا 79،2 مىڭ ادامعا نەمەسە 2 پايىزعا ارتتى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىندەگى ءوسىم ادامداردىڭ جۇمىس كۇشى ساناتىنان شىعىپ ەكونوميكالىق بەلسەندى ەمەس توپقا قوسىلۋىمەن بايلانىستى. كارانتينگە بايلانىستى شەكتەۋلەر قويىلعان ساتتە ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي جۇرگەندەر جۇمىس ىزدەۋدى توقتاتقانى بەلگىلى. الايدا ولار جۇمىسسىزدىقتىڭ تالابىنا سايكەس كەلمەيدى. شەكتەۋلەر الىنعان سوڭ، جۇمىسقا ورنالاسۋى مۇمكىن. ەگەر ورنالاسا الماسا، وندا ستاتيستيكالىق دەرەكتە مىندەتتى تۇردە ەسكەرىلەتىن بولادى، – دەيدى د.ارعىندىقوۆ.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، جۇمىس­سىز­دىق­تىڭ شامالى عانا ءوسىم كورسەتۋىنە كاسىپورىنداردىڭ قابىلداعان شەشىمدەرى دە وڭ اسەر ەتكەن. ياعني، كوپ جاعدايدا كومپانيا­لار شتات سانىن ەمەس، جۇمىس ۋا­قىتىن عانا قىسقارتقان.

– قاجەتتى ماماندى ىزدەۋ ۇزاق ۋاقىت العان جاعدايدا قىزمەتكەردى جۇمىستان شىعارعاننان گورى جالاقىنى نەمەسە جۇمىس ۋاقىتىن قىسقارتقان پايدالى. بۇل كاسىپورىن ءۇشىن دە، مىندەتتى ارقالاپ جۇرە الماعان قىزمەتكەر ءۇشىن دە ءتيىمدى. ياعني، كومپانيا ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى قالپىنا كەلتىرگەن كەزدە جاڭا كادرلاردى ىرىك­تەۋگە رەسۋرس جۇمساماسا، قىزمەتكەر جار­تىلاي بولسا دا، تابىسىن ساقتاي الادى»، دەيدى ول.

ەكونوميستەر داعدارىس جاعدايىندا ەڭبەك نارىعىنىڭ از عانا ۋاقىت ىشىندە ەڭسە تىكتەي قويۋى ەكىتالاي ەكەنىن ۇنەمى ايتا­دى. دەسە دە، قازىرگى دەڭگەيدى قۇل­دىرات­پاي ۇستاۋعا قاشاندا مۇمكىندىك بار.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

سقو «قىزىل ايماققا» ەندى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار