كوميسسيا وتىرىسىنىڭ جۇمىسىنا ەلىمىزدىڭ زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى جانە سوت بيلىگى سالالارىنىڭ, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ادۆوكاتۋرانىڭ, جۇرتشىلىقتىڭ جانە باق وكىلدەرى قاتىستى.
– بۇگىنگى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – تۇرعىن ءۇي. ءۇي بولماسا كۇي بولمايتىنىن ەستيار بالادان ەڭكەيگەن قارتقا دەيىن بىلەدى. سوندىقتان كەزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن باسپانالى بولۋ ماسەلەسىنە قاتىستى قولعا الىنعان بىرقاتار باعدارلاما بار. اتالعان باعدارلامالار جاستاردىڭ, زەينەتكەرلەردىڭ, وزگە دە الەۋمەتتىك توپتاردىڭ يگىلىگىنە اينالعانىن وتانداستارىمىز جاقسى بىلەدى. سول سياقتى, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا وسى ماسەلەگە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, ۇكىمەتكە, جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنە, قۇزىرلى ورگاندارعا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. كەي-كەيدە بىزدەگى جاعدايعا ءوزىمىز وتە سىني كوزقاراسپەن قارايمىز. الايدا وزگە ەلدەرمەن سالىستىرعان كەزدە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شارۋانى ايرىقشا مول دەپ ايتۋعا بولار ەدى. ءبىز ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ازاماتتارىمەن ءجيى حات-حابار الىسىپ, بايلانىس ورناتىپ تۇرامىز. سول كەزدە شەتەل ازاماتتارى ەلىمىزدەگى مەملەكەت ەسەبىنەن (كەي كەزدەرى تەگىن) جەكە ازاماتتاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋعا, اسىرەسە باسپانالى بولۋىنا مۇمكىندىك جاسالىپ جاتقانىنا تاڭعالادى, – دەدى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى قۋانىش سۇلتانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن ساقتاپ, ولاردىڭ تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋعا قاتىستى مەملەكەت تاراپىنان كوپ قولداۋ كورسەتىلۋدە. ماسەلەن, بيىلعى پاندەميا كەزىندە وتانداستارىمىزعا, اسىرەسە مەديتسينا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە مەملەكەتتىك كومەك رەتىندە بىرقاتار قولداۋ جاسالدى.
وتىرىس بارىسىندا كوميسسيا مۇشەلەرى كوپ جىل بۇرىن زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن ساتىپ العان پاتەرلەرىنىڭ قۇنىن تولىق تولەپ قويعان, بىراق قۇرىلىس كومپانيالارى باسشىلارىنىڭ نەمقۇرايدىلىعىنان جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن پروكۋراتۋرا تاراپىنان باقىلاۋدىڭ جوقتىعىنان وسى ساتىپ العان پاتەرلەرىندە تەك ۇلەستىك قاتىسۋ نەمەسە تسەسسيا شارتتارىمەن تۇرىپ جاتقان ازاماتتار مەملەكەت جانە قوعام تاراپىنان ەرەكشە قورعاۋدا بولۋلارى كەرەك ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. اتالعان ماسەلەگە قاتىستى نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان نۇركەنوۆتىڭ بايانداماسى دا تىڭدالدى.
– 2018 جىلى ەلوردادا كۇردەلى ماسەلەگە اينالعان 52 نىسان تىركەلگەن بولاتىن. بۇگىندە مۇنداي نىسانداردىڭ سانى – 41. ياعني 2019-2020 جىلدارى 11 نىسان قولدانىسقا ەنگىزىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 9 نىساندى قولدانىسقا ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. وسىلايشا, بۇعان دەيىن اتاپ وتكەن 52 نىساننىڭ 20-سى حالىق يگىلىگىنە بەرىلەدى دەگەن ءسوز. الايدا ءالى دە 13 مىڭ ۇلەسكەر وزدەرىنە تيەسىلى باسپاناعا قول جەتكىزە الماي وتىر. ۇلەسكەرلىك نەگىزدە بوي كوتەرەتىن ءاربىر نىسان بويىنشا جول كارتاسى قابىلداندى. ولاردى قارجىلاندىرۋ كوزى انىقتالدى. «ەلوردا قۇرىلىس كومپانياسى» جشس ۋاكىلەتتى كومپانيا رەتىندە بەلگىلەندى. ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى دا ۇنەمى وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇل وتىرىستاردا نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا قاتىستى بارلىق قاجەتتى شەشىمدەر قابىلدانادى. وسى جىلى ماسەلەلى نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ ءۇشىن قور ەسەبىنەن قوسىمشا 40 ملرد تەڭگە ءبولىندى. «تەرريتوريا كومفورتا», «جاعالاۋ» سىندى پروبلەمالىق تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى ايرىقشا باقىلاۋدا. اپتا سايىن ۇلەسكەرلەرمەن كەزدەسۋ جيىندارى وتكىزىلەدى, – دەدى ن.نۇركەنوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ جۇمىستارى كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءار جىلدا اتقارىلاتىن جۇمىستار جوسپارلانىپ قويىپتى. ماسەلەلى نىسانداردىڭ ەڭ سوڭعىسى 2023 جىلى سالىنىپ بىتەتىن كورىنەدى. ياعني 2018 جىلى ەلوردادا مۇنداي نىسانداردىڭ سانى 52 بولعان بولسا, وسى ولقىلىقتىڭ ورنى باس-اياعى 5 جىلدا تولماق. وسىلايشا, بيىل بارلىعى 19 نىسان پايدالانۋعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار كەي نىسانداردىڭ قۇرىلىسى ۇلەسكەرلەردىڭ ءوز كۇشىمەن اياقتالادى ەكەن.
كوميسسيا وتىرىسىندا تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى جانە جىلجىمايتىن م ۇلىك وبەكتىلەرىن تۇرعىنداردىڭ جەكەمەنشىگىنە بەرۋ كەزىندە ازاماتتاردىڭ تۇرعىن ءۇي قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدە اتالعان تاقىرىپتىڭ ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى رەتىندەگى وزەكتىلىگى مەن ماندىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
– الەمدى ابىگەرگە سالعان پاندەميا قالاداعى ۇلەسكەرلىك قۇرىلىسقا عانا ەمەس, جالپى قۇرىلىس سالاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزگەنى بەلگىلى. شەكتەۋ شارالارى قۇرىلىسشىلاردىڭ, مامانداردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا كەدەرگى كەلتىردى. ءتىپتى كەيبىر قۇرىلىس ماتەريالدارىن تاسىمالداۋ, جەتكىزۋ كەزىندە دە ماسەلەلەر بولدى. سوعان قاراماستان, قۇرىلىس قارقىنىن تومەندەتكەن جوقپىز. ماسەلەن, كوممەرتسيالىق قۇرىلىس تۋرالى ايتاتىن بولساق, ءبىز العا قويعان جوسپارىمىزدان شىعىپ, قۇرىلىس كەستەسىنەن اۋىتقىپ كەتكەن جوقپىز. سوندىقتان بيىل پايدالانۋعا بەرىلۋى جوسپارلانعان نىسانداردىڭ بارلىعى ۋاقتىلى بوي كوتەرەتىن بولادى, – دەدى ن.نۇركەنوۆ.
ءوز كەزەگىندە كوميسسيا مۇشەلەرى پروكۋراتۋرا جانە قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن قۇرىلىس جۇرگىزۋ ۇيىمدارىنىڭ مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىن ورىنداۋىن ۇنەمى تەكسەرىپ تۇرۋلارى كەرەك ەكەندىگى ۇسىنىلدى.
سونىمەن قاتار كوميسسيا وتىرىسىندا ءولىم جازاسىنىڭ كۇشىن جويۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىنىڭ ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قول قويۋىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, بيىل 23 قىركۇيەكتە نيۋ-يوركتەگى بۇۇ-نىڭ شتاب-پاتەرىندە ءولىم جازاسىنىڭ كۇشىن جويۋعا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىنىڭ ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قول قويدى. بۇگىندە اتالعان حالىقارالىق ۇيىمنىڭ قۇرامىنداعى 193 مەملەكەتتىڭ 88-ءى وسى ءولىم جازاسىنىڭ كۇشىن جويۋعا باعىتتالعان ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانىڭ قاتىسۋشىلارى سانالادى, – دەدى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى ەلشىسى, پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ ساراپشىسى ۇسەن سۇلەيمەن.
كوميسسيا وتىرىسىندا تۇجىرىمدالعان ۇسىنىمدار مەملەكەت باسشىسىنىڭ, پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ نازارىنا جەتكىزىلەتىن بولادى.
