سىر وڭىرىندە وسى قىزمەتتىڭ نەگىزىن العاش قالاعاندار تۇتانعان ءورتتى ات اربامەن سۋ تاسىپ, سوندىرگەن ەكەن. كەيىن ازاماتتىق قورعاۋ شتابى, بولىمدەر قۇرىلىپ, ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءورت ءسوندىرۋ قىزمەتى جاندانا باستادى.
1921 جىلى ارال اۋدانىندا وبلىستاعى تۇڭعىش ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى قۇرىلدى. بەس جىلدان كەيىن قىزىلوردا قالاسىندا العاشقى ءورت ءسوندىرۋ كومانداسى پايدا بولدى. 1964 جىلى تەرەڭوزەك اۋدانىندا كاسىپتىك ءورت ءبولىمى اشىلىپ, وندا 10 ادام قىزمەت ەتىپتى. جەتپىسىنشى جىلدار باسىندا قىزىلوردا قالاسىندا ورتتەن قورعاۋ ينسپەكتسياسى جاساقتالدى. 1981 جىلى ورتتەن قورعاۋ ءبولىمى ىشكى ىستەر باسقارماسى قاراماعىنا بەرىلىپ, العاشقى ەكى ءبولىم اسكەريلەندىرىلدى. ال وسىدان 15 جىل بۇرىن قىزىلوردا وبلىستىق مەملەكەتتىك ورتكە قارسى قىزمەتىنىڭ باسقارماسى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ باسقارماسى بولىپ قۇرىلدى. ارادا 3 جىل وتكەندە قىزمەت اياسىن كەڭەيتە تۇسكەن قۇرىلىم توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى اتالدى. قازىرگى تاڭدا دەپارتامەنت عيماراتىندا سالا تاريحىنان سىر شەرتەتىن مۋزەي بار.
– تاريح دەمەكشى, وسى قىزمەتتىڭ نەگىزى قالانعان ۋاقىتتان بەرى كەنجەباي جاقىپوۆ, ارعىن اشىربەكوۆ, ارمان تولەۋباەۆ پەن قازبەك تورەمانوۆ سىندى 4 مامانىمىز قىزمەت بارىسىندا قازا تاپتى. بۇگىنگى تاڭدا بىرقاتار كوشە ولاردىڭ ەسىمدەرىمەن اتالىپ, ەسكەرتكىش تاقتالارى بوي كوتەردى, مۋزەيدەن ورىن بەرىلدى. سونىمەن بىرگە اۋعان سوعىسىنا قاتىسقان جاۋىنگەر قىزمەتكەرلەرىمىز بەن ارداگەرلەرىمىزگە ارنالعان بۇرىشتا قۇندى جادىگەرلەر ساقتالعان, – دەيدى قىزىلوردا وبلىسى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, ازاماتتىق قورعاۋ پولكوۆنيگى باعدات دانيلوۆ.
جالپى قۇرىلىمدا 900-گە تارتا مامان ەڭبەك ەتۋدە. بۇگىنگە دەيىن قوعام قاۋىپسىزدىگىن كۇزەتكەندەر اراسىنان ەلباسى 12 ءورت ءسوندىرۋشى مەن قۇتقارۋشىعا «ايبىن» جانە «ەرلىگى ءۇشىن» مەدالدارىن تابىس ەتتى. 50-دەن استام مامان مەملەكەتتىك ناگرادالاردىڭ يەگەرلەرى بولدى.
قىس پەن كوكتەمدە ارناسى تاسيتىن داريا بويى – ۇدايى ماماندار باقىلاۋىندا. قازىر وزەن بويىندا 56 سۋ باسۋ ايماعى انىقتالىپ, شامامەن 174 مىڭ تۇرعىنى بار 36 مىڭ ۇيگە 411 ارنايى تەحنيكاسى مەن 1269 ادامى بار 126 مەكەمە بەكىتىلگەن. مۇز جارۋ جۇمىستارىنا مامانداندىرىلعان مەكەمەمەن كەلىسىم جاسالىپ, 84 جيناقتاۋ جانە 101 قابىلداۋ ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكت دايىندالدى.
دەپارتامەنت باستىعىنىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلى جاڭاقورعان اۋدانىندا بىرلىك ەلدى مەكەنىن كوكتەمگى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ءۇشىن 3,5 شاقىرىم بولاتىن «بىرلىك» تاۋ ارناسىن تازالاۋ جانە كۇشەيتۋ, تۇزەتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, «شۇقىروي» كولىندەگى بۇرىننان بار 2 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, «قۇتتىقوجا», «جىگەرلىم» تاۋ ارناسى, ارال اۋدانى قۇمبازار ەلدى مەكەنىندەگى «كەڭەسارىق» كانالىنىڭ ۇلتانى تازالاندى. رايىم اۋىلدىق وكرۋگى, قىزىلجار ەلدى مەكەنى تۇسىنداعى سىرداريا وزەنىنىڭ ء«جۇسىپالى ءيىنى» ۋچاسكەسىندەگى وڭ جاعالاۋ قورعانىس بوگەتى تاسپەن بەكىتىلدى.
جىل باسىنان 532 وبەكتىنىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگى جاعدايى تەكسەرىلدى. تەكسەرۋ كەزىندە 1076 تارماقتى قۇرايتىن ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ بۇزۋشىلىعى انىقتالىپ, تالاپتى بۇزعان 386 جەكە جانە زاڭدى تۇلعاعا قاتىستى اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, 2 ملن 056 مىڭ 312,5 تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.
جوسپاردان تىس باقىلاۋ باعىتىندا تەكسەرۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىمەن نۇسقاما تالاپتارىن ورىنداماعانى ءۇشىن مەكەمە باسشىلارىنا قر اقبتك 462-بابى 3-تارماعىنا ساي 25 حاتتاما تولتىرىلىپ, اكىمشىلىك سوتقا جولدانعان. ونىڭ 20-سى قاناعاتتاندىرىلىپ, 7 ملن 361 مىڭ 690 تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. جۇرگىزىلگەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىسقا قاراماستان وسى جىلدىڭ 9 ايىندا وبلىستا 409 ءورت وقيعاسى تىركەلىپ, سالدارىنان 4 ادام قازا بولىپ, 8 ادام جاراقات الدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ مەملەكەتتىك ورتكە قارسى قىزمەتى جوق ەلدى مەكەندەردە 22 ءورت ءسوندىرۋ بەكەتى جاساقتالىپ وتىر.
باعدات جۇما ۇلى قۇتقارۋشىلار جۇمىسىندا كينولوگيا قىزمەتىنىڭ ورنى ەرەكشە ەكەنىن ايتىپ وتىر. وبلىستاعى ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتىنىڭ جەدەل-قۇتقارۋ جاساعى ماماندارى 5 جىلدا قۇتقارۋشى يتتەر كومەگىمەن 50-دەن استام ادامدى قۇتقاردى. ءبىر قاراعاندا وڭاي كورىنەتىن كينولوگ قىزمەتىنىڭ قيىن تۇستارى جەتەرلىك. مىسالى, ءيتتى ىزبەن جۇرۋگە ۇيرەتۋگە شامامەن ءبىر نەمەسە ءبىر جارىم جىل جاتتىعۋ قاجەت. جاساقتا بۇل جۇمىسپەن باس قۇتقارۋشى-كينولوگتار ەرجان يسمايىلوۆ پەن قايرات ءپىرىمجانوۆ اينالىسادى.
ازاماتتىق قورعاۋدىڭ سالالى بولىگى – حالىق اراسىندا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ. جىل سايىن سۋعا ءتۇسۋ ماۋسىمىندا بۇل باعىتتاعى جۇمىس جاندانا تۇسەدى. كەشەندى تۇردە ۇگىتتەۋ-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىنە قاراماستان, وسى جىلدىڭ 9 ايىندا وبلىستىڭ سۋ ايدىندارىندا 21 قايعىلى وقيعا تىركەلىپ, 23 ادام قازا بولعان, ونىڭ 7-ەۋى – بالا. ارينە, جاقىنىنان ايىرىلۋ كىمگە دە وڭاي ەمەس. الايدا بيىل سۋعا كەتۋ وقيعالارى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 17,8%-عا ازايىپ وتىر.
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ۆولونتەرلەر جىلى دەپ بەلگىلەنگەن بيىلعى جىل بەدەرىندە دەپارتامەنتتىڭ داعدارىس ورتالىعىندا «قىزىلوردا ەرىكتىلەرى» قوعامدىق قورى جانە جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا جانە «123 شاقىرۋ» جاڭا جوباسىن بىرلەسە ىسكە اسىرۋعا قول قويىلدى.
قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىكپەن قاتار, قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ باعىتىندا دا باعدارلى جۇمىستار جاسالۋدا. 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا 21 مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, 68 ءورت ءسوندىرۋشى قايتا دايارلاۋدان ءوتتى. قازىر جىل سايىن 10-عا جۋىق مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ءبىلىم مەن دەنە دايىندىعى ساراپتالىپ, كوكشەتاۋ تەحنيكالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا جولداما بەرىلەدى. كاسىبي مامان دايارلاۋ ماقساتىندا 2014 جىلدان باستاپ تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ەلدەرىنىڭ توتەنشە جاعدايلار سالاسىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنا مەكتەپ بىتىرۋشىلەردى جىبەرۋ جولعا قويىلعان. وسى كۇنگە دەيىن سىرت مەملەكەتتەن 11 جاس جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ, وڭىردەگى قۇتقارۋ قۇرىلىمىنا قىزمەتكە كەلدى.
2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» باعدارلاماسىنا سايكەس, وڭىردە كۇرە جولداعى جول-كولىك وقيعالارى مەن قايعىلى جاعدايلاردا جەدەل دەن قويۋ ماقساتىندا 2013-2014 جىلى «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» تراسساسىنىڭ بويىنان 3 مەديتسينالىق قۇتقارۋ پۋنكتى اشىلدى. بۇگىندە بايگەقۇم اۋىلىنىڭ جانىنان «شيەلى», يىركول ەلدى مەكەنىنىڭ تۇسىنان «جوسالى», ايتەكە بي ەلدى مەكەنىنەن «ايتەكە بي» تراسسالىق مەديتسينالىق قۇتقارۋ پۋنكتتەرى جۇمىس جاساپ, وڭ ناتيجە بەرۋدە. تراسسالىق مەديتسينالىق قۇتقارۋ پۋنكتىنىڭ شۇعىل ارەكەت ەتۋ بريگاداسى 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا 105 رەت وقيعا ورنىنا جەدەل جەتىپ, 137 ادامعا كومەك كورسەتكەن, 41 جولاۋشىنى قاجەتتى مەكەنجايعا جەتكىزىپ, 34-ءىن اۋرۋحاناعا جاتقىزعان. الداعى ۋاقىتتا دا وسىنداي پۋنكتتەردى قىزىلوردا مەن جەزقازعان قالالارى اراسىنداعى «قىزدىڭ شۇبارى» تاس جولىندا, ارال اۋدانىنداعى قامىستىباس ەلدى مەكەنىندە, جاڭاقورعان اۋدانىنداعى بىرلىك پەن ماناپ اۋىلدارى ورتاسىنان اشۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداۋدا.
قوعامدا قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ الار ورنى ەرەكشە. ءومىرى قىل ۇستىندە تۇرعان ءاربىر ادامنىڭ ومىرىنە اراشا بولىپ, مەملەكەت پەن قوعامنىڭ مەنشىگىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇرەك پەن تىندىرىمدى ءىس-قيمىل, كاسىبي بىلىكتىلىك, پراكتيكالىق دايىندىق اسا قاجەت. مۇنى وسى سالاداعى ءاربىر ءورت ءسوندىرۋشى مەن قۇتقارۋشى, مەديتسينا ماماندارى جاقسى تۇسىنەدى. ءومىرىن قاتەرگە تىگىپ, قوعام قاۋىپسىزدىگىن كۇزەتكەن سالا وكىلدەرى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق.
قىزىلوردا
