ەڭ قىسقا اڭگىمە • 15 قازان, 2020

باتىردىڭ اتى وشپەيدى

1220 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ەل شەبىن كۇزەتكەن شەكاراشىلار ءۇشىن 28 قىركۇيەك – قارالى ءھام ەرلىك كۇنى سانالادى. سەبەبى 1994 جىلدىڭ 28 قىركۇيەك كۇنى باتىر شەكاراشى رادجان تاجىك-اۋعان شەكاراسىنداعى كۇشى تەڭ ەمەس جاۋمەن بولعان قاقتىعىستا ەرلىكپەن قازا تاپقان بولاتىن. ەڭ باستىسى, شەكاراشى سول جولى پاتريوتتىق رۋحتىڭ ناعىز ۇلگىسىن كورسەتتى.

باتىردىڭ اتى وشپەيدى

تاياۋدا ۇقك شەكارا اكادە­مياسىنىڭ قاراويداعى دالا­لىق وقۋدى قامتاماسىز ەتۋ باسقار­ما­سىندا, مۇنان كەيىن الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ قاراساي اۋدانى بويىنشا شەكارا باس­قارماسىندا وتكەن ءىس-شا­رالار – باتىر شەكاراشى راد­جان با­تىرحانوۆتىڭ رۋحىنا تاع­زىم ەتۋگە ارنالدى. ال اتال­عان شارالاردى شەكاراشى اردا­گەرلەردىڭ «زاستاۆا تارلاندارى» رەسپۋبليكالىق قوعام­دىق ۇيى­مىنىڭ الماتى قالاسى جانە الماتى وبلىسى بويىنشا فيليالى ۇيىمداستىردى.

1994 جىلى ءوزىنىڭ وتان الدىن­­داعى بورىشىن سول كەزدەگى كۇر­شىم شەكارا وتريادىنىڭ «شىڭ­دىعاتاي» شەكارا زاستاۆاسىندا اتقارىپ جۇر­گەن جەرىنەن ءوزى سۇرانىپ, تاجىك-اۋعان شەكاراسىنا اتتانعان راد­جان­دى الدا اۋىر ۇرىستىڭ كۇتىپ تۇرعانىن ەشكىم بىلمەك تۇگىلى سەزبەگەن دە ەدى.

1994 جىلدىڭ 28 قىركۇيەگى كۇنى ەكى جۇزدەن استام مۇزداي قارۋلانعان مودجاحەد تمد-عا مۇشە مەم­لەكەتتىڭ, ياعني تاجىكستاننىڭ وڭ­تۇستىك شەكاراسىن بۇزىپ كىرەدى دە حوروگ قالاسىنىڭ اۋماعىنا قا­راي بەت الادى. وسى ساتتە توعىز اۆتولىككە مىنگەن مودجاحەدتەردىڭ جولىنا قازاقستاندىق جانە رە­سەيلىك شەكاراشىلار قارسى تۇ­رادى دا, قورعانىسقا ىڭعايلى توبە ءۇشىن قاقتىعىس باستالىپ كەتەدى. وسى ۇرىستا رەسەيلىك لەيتەنانت ۆلاديمير سەليۋك پەن قازاقستاندىق شەكاراشى رادجان با­تىرحانوۆ توبەنى الۋ ءۇشىن دۇش­پانمەن ەرلەرشە ارپالىسادى. الايدا لەيتەنانت اۋىر جارالانادى دا, رادجان كومانديرىن جاۋدىڭ جاڭبىرشا توپەلەگەن وعىنىڭ استىنان الىپ شىعادى. سوسىن قول پۋلەمەتىمەن اتىستى جالعاستىرعان ول بولىمشەنىڭ قولايلى جەرگە ورنىعىپ الىپ, مودجاحەدتەرگە تىل جاعىنان سوققى بەرۋگە مۇم­كىن­دىك جاسايدى. وسى ۇرىستا ءوزىنىڭ اسكەري بورىشىنا مەيلىنشە ادال قازاق ەلىنىڭ ورەنى قازا تابادى.

سودان بەرى ارادان سىرعىپ 26 جىل ءوتتى. وسى جىلداردىڭ ىشىن­دە باتىر شەكاراشىنىڭ ەرلى­گىن ۇلىق­تاۋعا ارنالعان شارالار از بولعان جوق. باتىر شەكاراشى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جار­لىعىمەن ءىى دارەجەلى «اي­بىن» وردەنىمەن ماراپاتتالىپ, 2000 جىلى ونىڭ ەسىمى قازىرگى كۇرشىم اۋدانى بويىن­شا شەكارا باسقارماسىنىڭ «شىڭدىعاتاي» شەكارا بولىم­شەسىنە بەرىلدى. سونىمەن قاتار تا­جىكستان ەلىنىڭ استاناسى دۋشانبە قالاسىنداعى كوشە مەن مەكتەپ رادجان باتىر­حانوۆتىڭ اتىمەن اتالادى. بۇعان جىل سايىن رادجان تۋىپ-وسكەن شىعىس قازاقستان وڭىرىندەگى كاتون­قاراعايدا ءوتىپ كەلە جاتقان ءىس-شارالار مەن باتىر اتىنداعى كوشەنى دە قوسۋعا بولادى.

ۇقك شەكارا اكا­دە­­ميا­سى­نىڭ دالالىق وقۋدى قام­تاما­سىز ەتۋ باسقارماسىندا وتكەن شاراعا «زاستاۆا تارلاندارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق ۇيى­مىنىڭ الماتى وبلىستىق في­ليالىنىڭ توراعاسى, زاپاستاعى پولكوۆنيك ا.دۋبوۆپەن بىرگە «تا­جىك-اۋعان شەكاراسىنداعى جا­ۋىنگەرلىك ۇرىستارعا جانە اسكەري قاقتىعىستارعا قاتىسۋشى ارداگەرلەر وداعىنىڭ» الماتى وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, زاپاستاعى پودپولكوۆنيك مارات دوسىباەۆ, تاجىك-اۋعان شەكاراسىندا سارىوزەك روتاسىن باس­قارعان زاپاستاعى پولكوۆنيك اسقار يزبانوۆ, مەرزىمدى قىز­مەتتىڭ اعا سەرجانتى الماس تالي­پوۆتار قاتىستى. ولار – وسىدان تۇپ-تۋرا 26 جىل بۇرىن 28 قىر­كۇيەكتە بولعان قاقتىعىستى كوزدەرىمەن كورىپ قانا قويماي, رادجان باتىرحانوۆ سياقتى باتىر شەكاراشىنىڭ ارقاسىندا جاۋعا تىل جاقتان سوققى بەرۋشىلەردى باسقارعان جانە سول قاقتىعىسقا بەلسەنە قاتىسقان ارداگەرلەر.

باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار ەسىمى شەكارا قىز­مەتىنىڭ تاريحىنا التىن ارىپ­پەن جازىلعان باتىر رادجان تۋرالى ارىدەن اڭگىمە قوزعاپ, كۋرسانتتاردى ەرلىك­كە ۇندەدى. اسىرەسە قورعانىس مينيس­ترلىگىنىڭ سارىوزەكتە جاساقتالعان روتاسىن باسقارعان زاپاستاعى پولكوۆنيك ا.يزبانوۆ پەن ونىڭ ورىنباسارى بولعان پودپولكوۆنيك م.دوسىباەۆتاردىڭ ايتارى از بول­عان جوق. 1994 جىلدىڭ 28 قىر­­كۇيەگىندە جاۋمەن بولعان قاق­تى­عىستا شەكاراشىلاردىڭ قاي­سار­لىق­تارى مەن تاباندى ارە­كەتتەرى جايىندا ەستەلىكتەر ايتتى.

ال الماتى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ قاراساي اۋدانى بويىنشا شەكارا باسقارماسىندا وتكەن ەكىنشى ءىس-شاراعا زاپاستاعى پولكوۆنيك ا.دۋبوۆپەن بىرگە شەكاراشى ارداگەرلەردىڭ الماتى قا­لا­سىنداعى فيليالىنىڭ تور­اعاسى, زاپاستاعى گەنەرال-مايور م.ءماجيتوۆ قاتىستى.

ايتا كەتۋ كەرەك, توقسانىنشى جىلدارى تاجىك-اۋعان شەكارا­سىندا ەرلىكپەن قازا تاپ­قان قازاق­ستاندىق اسكەري قىزمەت­شىلەرگە قويىلعان ەسكەرتكىش شەكارا قىز­مەتى بو­يىن­شا تەك اتالعان ۇجىمدا ورنا­تىلعان. سوندىقتان جىل سايى­ن 7 ءساۋىر – ەرلىكپەن قازا تاپ­قان ۇلت­تىق ۇلاننىڭ 17 ساربازىن ەسكە الۋ ءۇشىن تاجىك-اۋعان شە­كارا­سىنىڭ ارداگەرلەرى وسىندا جينا­لىپ, رادجان باتىرحانوۆ باستاعان باتىرلارىمىزعا تاعزىم ەتۋدى داستۇرگە اينالدىرعان.

زاپاستاعى گەنەرال-مايور مارات ءماجيتوۆ شارانىڭ ما­ڭىزىنا ەرەكشە توقتالىپ وتكەن سوڭ ەسكەرتكىشكە گۇل شوقتارىن قويۋ ءراسىمى دە باستالدى. گۇل شوقتارى سالىنعان سەبەتتى كوتەرگەن قوس شەكاراشى باستاعان توپ قازا تاپ­قاندارعا اسكەري قۇرمەت كورسەتتى.

ءيا, بويلارىندا پاتريوتتىق رۋحتارى بار وسكەلەڭ ۇرپاق باردا باتىرلارىمىزدىڭ اتى وشپەيدى. سولاردىڭ ءبىرى رادجاننىڭ جاساعان ەرلىگى – شەكاراشىلاردىڭ وتان ءۇشىن وتقا تۇسۋگە دايىن ەكەنىنىڭ ايعاعى.

 

تامارا داۋلەتباەۆا,

ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ زاپاستاعى پودپولكوۆنيگى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

رەفەرەندۋم–2026. ونلاين-مارافون

رەفەرەندۋم • بۇگىن, 12:00