ونىڭ ءبىر قاۋىم ەلدى اشتىقتان قالاي قۇتقارىپ قالعانى جايلى تالاي ادامداردان ەستىگەنىمىز بار. ۇركىنشىلىك جىلدارى قۋدالاۋعا ۇشىراعان جيىرماعا جۋىق وتباسى رەسەي جاققا ەرىكسىز كوشىپ, تۇمەن ماڭىنا جۇدەپ-جاداپ جەتكەن. ەلدەن الىپ شىققان ازىق-ت ۇلىك تاۋسىلىپ, ءنار تاتپاعان بالالاردىڭ قارىندارى اشىپ, جىلاي باستاعان. سودان جولباستاۋشى ءسادۋ ءبىر اجەتكە جاراپ قالار-اۋ دەگەن ويمەن تىرنەكتەپ جيناعان مول قازىناسىن, التىن-كۇمىس, باعالى زاتتارىن نان مەن كارتوپقا ايىرباستاپ, قاشان ورنىعىپ كەتكەنشە ەشنارسەدەن تارىقتىرماعان.
ايتا بەرسە, اقساقالدىڭ تانىمايتىن جاندارعا دا جاساعان جاقسىلىعى, قايىرىمدىلىق شاراپاتى از ەمەس. ال اكەدەن جاستايىنان ايرىلىپ, سىرتتا تەنتىرەپ جۇرگەن شيەتتەي جيەندەرىنە دەگەن ناعاشىلىق قامقورلىعى – ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە. ءبىز اۋلەت اراسىندا اقىلى مەن كوركىنە ساي ء«ۇش توتى» اتانعان اپالى-سىڭلىلىلەر تۋرالى اڭگىمەلەمەكپىز. ولار – ءسادۋ اقساقالدىڭ تۋعان قارىنداسى اقكۇمىستىڭ قىزدارى.
سارا
بىلتىر 82 جاسىندا دۇنيەدەن وتكەن سارا اپايدىڭ اق قاعازداي ادەمى ءجۇزىن ءاجىم تورلادى دەمەسەڭ «سىرلى اياقتىڭ سىرى كەتسە دە, سىنى كەتپەيدىنىڭ» تۋرا ءوزى ەدى. ءسوزى نىق, قيمىلى شيراق. ءتىلىنىڭ مايىن تامىزىپ, نەبىر قۇپيا قالتارىستارعا تولى اڭگىمەنى تەرمەلەي جونەلگەندە تەرەڭ تاريحتىڭ كەمەل قويناۋىنا كىرگەندەي تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى. «قايداعى-جايداعىنى» ءتۇپ تامىرىمەن قوپارىپ, كەسكەن تەرەكتەي سۇلاتىپ سالاتىن جادىنىڭ مىقتىلىعى تاڭعالدىراتىن. اكەسى كاكىم ءسوز بايلاسقان اناسىن الىپ قاشىپ, سوناۋ التاي ولكەسىنە ءبىر-اق تابان تىرەگەن. ونىڭ سىرى مىنادا. ابىروي-بەدەلى زور, اۋىل-ايماققا ىقپالدى ناعاشىسى بەتىنەن قاقپاي, ەركەلەتىپ وسىرگەن قارىنداسىن ايەلى ولگەن, ەكى بالاسى بار «جالاڭاياققا» ۇزاتۋعا نامىستانىپ, رۇقساتىن بەرمەي قويعان. سودان ەكەۋى قول ۇستاسىپ, كوز كورمەس الىسقا كەتە بارعان. اياق-قولى بالعاداي كاكىم كەنەتتەن قايتىس بولىپ, اسقار تاۋ پاناسىنان, سۇيەنىشىنەن ايرىلعان وتباسى بارار جەرى, باسار تاۋى جوق بولجاۋسىز كۇي كەشكەن. جات جەردە اڭىراپ قالعان جەسىر كەلىنشەكتىڭ جاتسا دا, تۇرسا دا ەسىل-دەرتى – 7 بالانى قاناتتىعا قاقتىرماي, تۇمسىقتىعا شوقىتتىرماي ءوسىرۋ, تۋعان جەرگە جەتۋ. كاكىمنىڭ العاشقى ايەلى ءسارۋاردان قالعان ەكى بالانى ءوز كىندىگىنەن وربىگەن 5 ۇل-قىزدان كەم كورمەگەن. ءبىر-بىرىنەن بولەكتەمەگەن. جىلى-جۇمساعىن الدىمەن سولاردىڭ اۋزىنا توسقان. ءۇيدىڭ ەڭ ۇلكەنى سارا بار-بولعانى 11-دە عانا. اقكۇمىس ايى-كۇنى جەتىپ وتىرعانىنا قاراماستان تاڭ اتقاننان ىمىرت ۇيىرىلگەنگە دەيىن «زينگەر» تىگىن ماشيناسىمەن ءىس تىگۋدەن شارشامايتىن. ونىڭ شەبەر قولىنان شىققان كيىم-كەشەكتەر پەن قولونەر بۇيىمدارىن سارا مەن ءالى بۇعاناسى قاتا قويماعان كۇلزيپا ەكەۋى بازارعا اپارىپ, ساتاتىن, ازىق-ت ۇلىككە ايىرباستايتىن. سوسىن پويىزبەن بارناۋلعا بارىپ, كەزدەمە ماتەريالدار الىپ كەلەتىن. كەشكى تاماقتان كەيىن ءبارى جابىلىپ ءشالى, ش ۇلىق, شىلتەر توقۋعا وتىراتىن. 1950 جىلى ءسادۋ ارنايى ىزدەپ كەلمەگەندە شىقپا جانىم شىقپامەن وتىرعان كۇرمەۋى قيىن كۇيكى تىرلىكتىڭ اقىرى قانداي سوقتىقپالى, سوقپالى سۇرلەۋگە اپارىپ سوقتىرارى بەلگىسىز ەدى. اناسى اعاسىن قۇشاقتاپ, اعىل-تەگىل جىلاعان. كوپكە دەيىن سولىعىن, ماۋقىن باسا الماعان. ءدىنى قاتتىلاۋ ناعاشىسى دا «قاتەلىك مەنەن, كەشىرىڭدەر» دەپ كەمسەڭدەي بەرگەن. سودان ءبىرجولا پەتروپاۆلعا كوشىرىپ العان. باسپانا اپەرىپ, الدارىنا مال سالىپ بەرگەن.
سارا تاتەنىڭ جولداسى امانجول دا جەتىمدىكتىڭ زارىن كوپ تارتقان. ونىڭ اناسى سۇلۋ, تاكاپپار, وتكىر بولعان. مەنى كىم قۋىپ جەتسە, سوعان تيەمىن دەگەن عوي ءبىر جيىندا ءدۇيىم جۇرتتىڭ كوزىنشە. امانجول 1,5 جاسقا كەلگەندە اناسى كوز جۇمعان. 6-عا تولعاندا اكەسى ابىكەي «حالىق جاۋى» رەتىندە تۇتقىندالىپ, اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. جارىقتىقتىڭ «جالعىز ق ۇلىنىمدى بالالار ۇيىنە بەرە كورمەڭدەر!» دەگەن زارلى ءۇنى التى قىردىڭ استىنا دەيىن ەستىلىپ تۇرعان دەسەدى. قۋ جەتىمەك اركىمنىڭ بوساعاسىندا تەلمىرىپ, جاستايىنان ەڭبەككە جەگىلگەن. بار تاۋىسقانى شوپىرلىق كۋرس قانا. عۇمىر بويى جۇرگىزۋشىلىك قىزمەت اتقارسا دا, شالبارىنىڭ قىرى سىنباعان, اق كويلەگىنىڭ جاعاسى كىرلەمەگەن. قىزىلجاردا ەڭ العاش «زەنيت» فوتواپپاراتىن ساتىپ العان دا وسى كىسى. بەرتىنگە دەيىن سۋرەت تۇسىرۋدەن قول ۇزبەگەن.
1958 جىلى نەمەرە اپام, كەيىن سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان بايسارينا ءسارۋار تۇرمىسقا شىعۋ تويىنا شاقىرىپ, بارسام, اسكەري فورمادا كيىنگەن اعاڭ سىمشا تارتىلىپ, سىپتاي بولىپ ءجۇر ەكەن. قاشان توي بىتكەنشە ماعان سۇزىلە قاراپ, كوزىن المادى. ابدەن زىعىردانىم قاينادى. ءۇزىلىس كەزىندە جانىنا جەتىپ باردىم دا, مەنى الاسىڭ با, قازىر-اق تيەمىن دەپ, بەتىنە باجىرايا قاراپ ەدىم, بىردەن كەلىسە كەتكەنى. قاپەلىمدە توسىلىپ قالسام دا, اللا تاعالا اۋزىما سالعان شىعار دەپ, ەتەگىنەن ۇستادىم. ء«شاي» دەسكەن جوقپىز. تەك ورنى ويسىراپ تۇرعانى بولماسا, – دەگەن ەدى اپاي سوڭعى سۇحباتىنىڭ بىرىندە جانارىنا مۇڭ ۇيالاپ.
مارا
اپكەسى مەن سىڭلىسىنە قاراعاندا مارا بىربەتكەي, وجەت. بەت-جۇزگە قاراماي ايتىپ سالاتىن تىك مىنەزىن ول كەزدەرى قازاقتىڭ قىز-كەلىنشەكتەرى بارا بەرمەيتىن اسكەري ماماندىق قالىپتاستىرعان ءتارىزدى. ونىڭ بۇل سالاعا كەلۋى كەزدەيسوق. 1961 جىلى پەتروپاۆل پەداگوگيكا ۋچيليششەسىن باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن وعان جولدامانى وبلىستىق قازاق مەكتەپ-ينتەرناتىنا بەرەدى. انا تىلىنە مۇلدەم شورقاق قالانىڭ قىزى قانداي ورتاعا تۇسكەنىن بىلگەن سوڭ كوز جاسىن كولدەتىپ, مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ديرەكتورى جاسۇلان نۇرپەيىسوۆكە كەلەدى. «مەنى كەرى قايتارىڭىز» دەپ جىلاپ وتىرىپ الادى. اقىلدى باسشى «اكە-كوكەلەپ», الداپ-سۋلاپ, پيونەر ۆوجاتىيى بولۋعا كوندىرەدى. سودان جەتى جىلداي ەڭبەك ەتىپ, انا ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ الادى. تاپسىرىلعان ىسكە تياناقتىلىعىن, العا قويعان ماقساتكەرلىگىن بايقاعان بالالار كولونياسى مەكەمەسىنىڭ باسشىلىعى وعان اسكەري قىزمەت سالاسىنا اۋىسۋدى ۇسىنىپ, كەلىسەدى. جوعارى وقۋ ورنىن سىرتتاي ءتامامداپ, ءبىلىمىن تولىقتىرادى. لەيتەنانت شەنى بەرىلىپ, قىزمەتى جوعارىلايدى. كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن قۇرىپ, ءوزى دە بەلدى مۇشەسى بولادى. اۋەلەتە ءان شىرقاپ, ونەرپازدىق قىرىمەن تانىلادى. زەينەتكە مايور شەنىمەن شىققانشا اسكەري ءومىردىڭ تارتىبىنە كوندىگىپ, قىر-سىرىنا ابدەن توسەلەدى.
– جوقتىق قوي, مەكتەپكە ءبىر اياق كيىمدى كەزەكتەسىپ كيەتىنبىز. ويىن بالاسى ەمەسپىز پە, كەيدە ۇيگە كەش ورالىپ, سىلەمىز قاتىپ كەلەتىن. انامىز سابىرلى, شىدامدى ەدى. كەلەشەكتەرىڭ الدا, زامان ءالى-اق تۇزەلەدى دەپ قايراپ وتىراتىن. ەڭسەلەرى تۇسپەسىن دەي مە ەكەن؟ كۇيرەكتىككە سالىنىپ, نالىعانىن كورگەن جوقپىن, – دەگەن مارا اپاي تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا شيرەك عاسىرعا جۋىق ساۋدا-ساتتىققا قالاي ارالاسقانىن دا ايتىپ ءوتتى. ناعاشى جۇرتتان جۇققان قاسيەتى بولار, قىتاي, تۇركيا, رەسەي ەلدەرىن ارمانسىز شارلاپتى. العاشقى ساپارىن چيتادا باستاپ, ەكىنشى رەت جولى تۇسكەندە جامباسىن سىندىرىپ الىپ, ءۇش اي توسەككە تاڭىلۋىنا تۋرا كەلىپتى. سوندا دا ۇيرەنىپ قالعان كاسىبىن جالعاستىرىپ, ءناسىبىن دە, پايداسىن دا كورگەن. كوممۋنالدىق بازاردان ساۋدا نۇكتەسىن اشقان. ءىنىسى ءالتاي, ۇلى قۇرمەت تون, ىشىك تىگۋدىڭ حاس شەبەرلەرى. تاتەيدىڭ ءبىر ەرمەگى – كىتاپ جيناۋ.ءۇيدىڭ تۇتاس قابىرعالارىندا ورنالاسقان سورەلەردە الەمدىك, وتاندىق كلاسسيك اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارى تولىپ تۇر. ولاردىڭ اراسىنان ت.درايزەردىڭ, و.بالزاكتىڭ, ن. كۋپريننىڭ, ل.تولستويدىڭ م.شولوحوۆتىڭ, تاعى باسقا ءسوز زەرگەرلەرىنىڭ ەڭبەكتەرىن كەزدەستىرۋگە بولادى. ا.ديۋمانىڭ 14 تومدىعىن لەنينسك اۋىلىندا ءار جەردە شاشىلىپ جاتقان جەرىنەن جيناستىرىپ الىپتى. گ.سەرەبرياكوۆانىڭ شىعارمالارىن مايشاممەن ىزدەگەندەي ازەر تاۋىپتى. ۆ.لەنيننىڭ 35 تومدىعى, قازاق كەڭەس ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ 12 تومدىعى مۇرتى بۇزىلماعان كۇيى تۇر. ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ «از ي يا»-سىن بىرەۋگە اتان وگىزدىڭ قۇنىن بەرىپ, اتتاي قالاپ الىپتى. «ۇلكەن كەڭەس ەنتسيكلوپەدياسى» جيناقتارىن «زنانيە» دۇكەنىنە وتكىزىپ جىبەرگەنىنە ءالى كۇنگە دەيىن ءىشى ۋداي اشيدى. نەسيەسىن وتەۋ ءۇشىن تاپسىرۋعا ءماجبۇر بولىپتى.
16 قۇرساق كوتەرگەن ناعاشى اجەسى ءجاميلانىڭ ءبىر اڭگىمەسى ونىڭ ەسىندە قالىپتى. ناعاشى اتاسى ۋسوۆسكي سەلولىق سوۆەتىندە اۋىلنايدىڭ حاتشىسى بولىپ جۇرگەندە ەبىن تاۋىپ, اۋىلداستارىن ۇجىمشارعا كىرگىزگەن, جۇمىسقا ورنالاستىرىپ, ەڭبەككۇن الۋعا جاردەمدەسكەن. «ترۋد» ۇجىمشارىنىڭ باسقارما مۇشەسى رەتىندە دە كوپ قارايلاسقان. ەلگە كەلگەندە قىزعانىشتىڭ قىزىل ءيتى ءىشىن تىرناعان بازبىرەۋلەر سوڭىنا شام الىپ ءتۇسىپ, ەڭبەك ارمياسىنا جىبەرتكىزگەن. ءبىراز جىل اۋىلشارۋاشىلىق جابدىقتاۋ سالاسىندا قىزمەت ەتكەن. قايدا جۇرسە دە, ابىرويعا بولەنگەن. رازەزدە تۇرىپ, ءتورت ت ۇلىك مال ءوسىرىپ, بيە بايلاپ, قىمىز اشىتۋ ىسىمەن اينالىسقان. 1960 جىلى وبلىس ورتالىعىنان ءبىر تاتار كوپەسىنىڭ اتشاپتىرىم اۋلاسى بار ءزاۋلىم ءۇيىن ساتىپ الىپ, اسحانا, قوناق بولمەلەرى, مونشا, اتقوراسى بار كەرۋەن سارايعا اينالدىرعان.
– اسكەري قىزمەتتە جۇرگەندە جەرگىلىكتى ۇلت كادرلارىنا دەگەن استامشىلىق كوزقاراس اشىق ايتىلماسا دا, قاس-قاباقتان بايقالىپ قالاتىن. سونداي الالاۋشىلىقتى سەزىنگەندە قانىم قايناپ, باسىما شاباتىن. باستاپقىدا ىشتەن تىنىپ ءجۇردىم. سوسىن ونداي ارەكەتتەرگە تويتارىس بەرۋدىڭ بىردەن-ءبىر امالى ءسوز تالاستىرۋ, سالعىلاسۋ ەمەس, ءبىلىم, سابىرلىلىق دەپ ءتۇسىنىپ, قاي جاعىنان بولسىن ءوزىمدى ولاردان بيىك تۇرۋعا ۇمتىلدىم. ارىڭ تازا, جانىڭ قىلاۋداي كىرشىكسىز بولسا,ەشكىمنەن تايسالمايسىڭ, تىك قارايسىڭ. مەنەن كەيىن قىزمەتكە الىنعاندار زەينەتكە پودپولكوۆنيك, پولكوۆنيك شەنىندە شىعىپ جاتقاندا ادىلەتسىزدىككە قاراداي كۇيىپ كەتەتىنمىن. تاۋ قوپارعانداي, الماس قىلىشتاي جارقىلداعان جاستىقتىڭ اساۋ اتتاي جالىنا قول اپارتپايتىن كەزەڭىندە شىندىق ءۇشىن شىرىلداپ, تالايلارعا اراشا ءتۇسىپ, وسى قىلىعىممەن جاقپاعانىم راس. قۇربىلارىم باستىقتارعا يىلمەيسىڭ, ادامنىڭ كوڭىلىنە قارامايسىڭ دەپ سوگەتىن. بۇل – قايتا جۋاسىعان ءتۇرىم عوي. شۇكىرشىلىك, ەڭ باستىسى, زامانىمىز ءتۇزۋ,ەلىمىز امان,–دەدى قوشتاسار ساتتە 79-دىڭ تورىنە كوتەرىلگەن كەيۋانا. كۇلگەن كەزدە ادەمى ءجۇزى ءتىپتى نۇرلانىپ كەتەدى.
ءماريام
75-كە اياق باسقان ءماريام اپايدىڭ ءبىر ارمانى – سۇيەگى جات جەردە قالعان اكەسىنىڭ بەيىتىنىڭ باسىنا تۋعان جەردەن ءبىر ۋىس توپىراق اپارىپ, باسىنا بەلگى قويۋ. انا ءبىر جىلدارى اۋلەتىمەن جينالىپ, بارماققا نيەتتەنگەن, اياقاستى اۋىرىپ قالعاندىقتان, جولى تۇسپەپتى. مۇسىلماندار قورىمىنىڭ قاي ماڭايدا ەكەنىن وسى كىسى عانا جاقسى بىلەدى.
بۇل اۋلەت تە شەتىنەن ونەرلى. اپايدىڭ قىزدارى ءساپيا, ءاليا, نەمەرەسى سابينا ءانشى. اقش-تا وقىپ كەلگەن نەمەرەسى ادەمى دومبىرانىڭ قۇلاعىندا وينايدى. ال قايروش وتاعاسى كەزىندە كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىنىڭ بەلدى مۇشەسى رەتىندە دومبىراعا قوسىلىپ, قوڭىر داۋسىمەن اندەتكەندە تىڭداۋشىلارىن سۇتتەي ۇيىتىپ تاستايتىن. كەي-كەي كەزدە, ونىڭ وزىندە جيىن-تويلاردا كوپشىلىك قولقالاپ بولماعاندا ء«اۋ» دەپ قوياتىنى بار ەدى, نامازعا جىعىلعالى سيرەكسىتتى. ونىڭ ۇستىنە جاسى دا كەلىپ, ىڭعايسىز سەزىنەدى. ىڭقىل-سىڭقىلى دا كوبەيىپ بارادى. جاستار شاريعات ىلىمدەرىن كوبىرەك بىلسە, يسلام دىنىنە بوي ۇرسا دەگەن يگى تىلەكشىلەردىڭ ءبىرى.
قايرەكەڭنىڭ ۇيلەنىپ, ءۇي بولعانى – ءوز الدىنا ءبىر تاريح, شىتىرمان وقيعاعا تولى دەرسىڭ. شاڭىراقتىڭ ۇلكەنى بولعاندىقتان, ەركىندەۋ ءوستى. اكەسى مۇحتار –ۇلكەن قىزمەتكەر, ۇجىمشاردىڭ توراعاسى. ءسادۋدىڭ ساۋدا-ساتتىعى الشىسىنان تۇسكەن كەزى. كورشىلەس اۋىلداردا تۇرعاندىقتان, ارالاس-قۇرالاستارى جاقسى. تۋىستارداي جاراسىپ كەتكەن. شىركىن, مىڭ جىلدىق قۇدا بولساق دەگەن ىشكى ارماندارىن دا جاسىرمايتىن. تاعدىردىڭ مىنا جازۋىن قاراشى, توراعانىڭ كوزى جيدەك تەرۋگە بارا جاتقان ءبىر توپ قىزدىڭ ىشىنەن ەڭ ادەمى بويجەتكەندى شالىپ قالىپ, انانى بايقاساڭشى دەگەندەي جانىنداعى ۇلىنا قارايدى. سول-اق ەكەن, قايروش ءۇش اياقتى موتوكتسيكلىنە وت الدىرىپ, ورمانعا قاراي زۋلاي جونەلەدى.
اپايدىڭ ايتقانىنان: جاسىم 15-تە, ۇمىتپاسام 9-سىنىپقا كوشكەن كەزىم. جيدەك تەرۋگە كىرىسكەنىم سول ەدى, ءبىر گۇرىل ەستىلدى. قاراسام, موتوتسيكل تۋرا ماعان قاراي قۇيعىتىپ كەلەدى. شەلەكتى تاستاي قاشىپ, ءبىر بۇتانىڭ ءتۇبىن قالقالادىم. سويتسەم, كوشەدەن ءوتىپ بارا جاتقاندا اكەسىمەن تۇرعان بوزبالا ەكەن. سىرتتاي بىلەتىنىمىز بولماسا سويلەسىپ كورگەن ەمەسپىز. اۋزى-اۋزىنا جۇقپاي باستىرمالاتىپ بارادى. نە ىستەرىمدى بىلمەي نارتتاي قىزارىپ مەن تۇرمىن. قۇربىلارىمنان ۇيالىپ بارامىن. بىلاي قاراسام, جامان بالاعا ۇقسامايدى. يناباتتى, كىشىپەيىل. ءتۇر-ءتۇسى كەلىستى. شەلەگىمدى لەزدە جيدەككە تولتىرىپ بەردى. سوعان قاراعاندا, شارۋاقور سياقتى. 10-سىنىپتى ءبىتىرىپ, ەسەپشىلىك جۇمىس اتقارىپ ءجۇر ەكەن. اكە-شەشەسىنىڭ نەمەرە سۇيگىسى كەلەتىنىن سىپايىلاپ جەتكىزىپ, بۇرىننان بىلەتىن جانشا ماقتاۋىمدى ابدەن كەلىستىردى. كەيىن بىلگەنىمدەي بۇرىننان ۇناتىپ جۇرەدى ەكەن.
سودان باسىمنىڭ قالاي اينالىپ قالعانىن بىلمەيمىن, سول كۇنى ۇشاياقتى كولىگىمەن الىپ قاشتى.
ەرتەڭىنە قىز جاعى كامەلەتكە تولماعان مەكتەپ وقۋشىسىن الىپ قاشتى دەگەن ايعاي كوتەرىپ, ءىستىڭ اياعى ناسىرعا شابادى. اسىرەسە ءماريامنىڭ جەزدەسى امانجولدىڭ ەكپىنى تاۋ قۇلاتقانداي, «ول پالەنى سوتتاتپاي تىنبايمىن, تۇبىنە جەتەمىن» دەگەن سوزىنەن جۇرتشىلىق شوشىنىپ قالعان. وعان باسقا جوقتاۋشىلار قوسىلىپ, قوس اۋىل جاۋىعىپ شىعا كەلگەن. وبلىس ورتالىعىنا جولاۋشىلاپ كەتكەن ءسادۋ اقساقال دا جاعدايدان قۇلاقتانىپ, ۇلكەن ۇلى ساپان ارقىلى جيەن نەمەرەمنىڭ باعىن بايلاماڭدار, اق باتامدى بەردىم دەگەن ءۇشبۋ سالەمىنەن كەيىن ۋ-شۋ پىشاق كەسكەندەي تىيىلعان.
– ناعاشىمىز بەس ۋاقىت نامازىن قازا قىلماعان تاقۋا بولدى. قازاقتىڭ سالت-داستۇرلەرىن, ادەت-عۇرىپتارىن قاتاڭ ۇستادى. جىبەك دەگەن كەلىنىنىڭ كىشىپەيلدىگىن, كۇمىس كومەي انشىلىگىن وزگەلەرگە ۇلگى ەتىپ وتىراتىن. كوڭىلى جاقىن بازاربەك دەگەن زامانداسىمەن قۇدالاسىپ, عاليا دەگەن قىزىن ۇلى سانسىزبايعا اتاستىرعان. قىزى قانيپانى دا وسىنداي كادەلى جولمەن ۇزاتقان. ونىڭ بولاشاق كۇيەۋى ءزۇبايىردى جەتىمسىڭ دەپ وزەككە تەپپەگەن. 1974 جىلى كەرۋەندەر سارايى ءسۇرىلىپ, بالالارى مەن جيەندەرى 7 ءۇي بولىپ, ەنشى الىپ شىقتى. مۇنىڭ ءبارىن ناعاشىمىز كۇنىلگەرى ويلاستىرىپ, زاڭداستىرىپ قويعان. ءۇيىمىز «كولحوز بازارىنا جاقىن ورنالاسقاندىقتان, اۋىل ادامدارى ارىلمايتىن. مال, قىمىز ساۋداسى ۇزىلمەيتىن. پەتروپاۆل اۋىر ماشينا زاۋىتى اۋماعىندا مۇسىلماندار زيراتى بولعان. ناعاشى اتا-اجەمىزدىڭ زيراتى سوندا. جاس كەلگەن سايىن ول جاققا دا جول تۇسە بەرمەيدى,– دەيدى ءماريام اپاي الدەبىر وكىنىشتى ۇنمەن.
ءومىر ەسقالي,
جۋرناليست
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
