سۇراپىل سوعىس جىلدارىندا پوشتا تاسيتىن ءجاسوسپىرىم بالالاردىڭ باسىنان كەشكەن ءتۇرلى وقيعانى ەستيتىن ەدىك. اسىرەسە مايدانداعى ساربازدان كەلگەن «قارا قاعازدى» ونىڭ وتباسىنا جەتكىزۋدىڭ قيىندىعىن سۋرەتتەگەن جازبالار كوپ-اق.
دەگەنمەن بۇگىنگى پوشتا قىزمەتكەرلەرىنىڭ باسىندا دا ءتۇرلى درامالىق وقيعالار بولىپ تۇرادى.
ءسانيا ايتماعامبەتوۆا باتىس قازاقستان وبلىسى اقجايىق اۋدانىنا قاراستى بازارشولان اۋىلىندا كوپ جىلدان بەرى پوشتا تاسۋشى بولىپ قىزمەت ەتىپ كەلەدى. 1982 جىلى الماتى قالاسىنداعى بايلانىس تەحنيكۋمىن بىتىرگەن سوڭ جولدامامەن ورال قالاسىنا كەلىپ, ءبىر جىل قىزمەت ەتتى. كەلەسى جىلى تايپاق اۋدانىنا قاراستى «زاۋرالنىي» كەڭشارىنا اۋىستى.
– 1983 جىلى وسى «زاۋرالنىي» كەڭشارىنىڭ ورتالىعى جاناما اۋىلىنىڭ پوشتاسىندا قىزمەت ەتەتىن ەكى ايەل جايىق وزەنىنە سۋعا كەتىپ قالدى. مەنى سول كىسىلەردىڭ ورنىنا جىبەردى, – دەيدى ءسانيا.
تايپاق پەن جاناما اۋىلدارى – جايىق وزەنىنىڭ ەكى بەتىندە ورنالاسقان ەلدى مەكەن. بۇل جەردە كەڭەس زامانىندا دا, قازىر دە كوپىر جوق. تۇرعىندار قىستا مۇز بەتىمەن وتسە, جازدا سۋعا پاروم سالىپ, قايىق جالداپ جاتادى. اسىرەسە مۇزى جۇقا كوكتەم مەن كۇزدە قيىن-اق. «جايىق دەگەن جاندى سۋ» دەمەكشى, تالاي ادام وسى سۋعا كەتىپ قازا تاپتى عوي. مۇنداي وقىس جاعداي ءسانيانىڭ باسىندا دا بولا جازداعان.
– 1987 جىلى تۇرمىسقا شىعۋىما بايلانىستى بازارشولان اۋىلىنا قىزمەت اۋىستىردىم. بۇل دا جايىقتىڭ سول جاق بەتىندەگى اۋىل. اۋا رايى قولايسىز بولسا دا حالىقتىڭ ءتۇرلى شارۋاسى تاۋسىلمايدى عوي. سونىڭ ىشىندە پوشتا قىزمەتى, حات-حابار, زەينەتاقى تاعى باسقا تولەمدەر ءدال ۋاقىتىندا جاسالۋى كەرەك. سوندىقتان باسىمىزدى قاتەرگە تىگىپ, تالاي جولعا شىقتىق, – دەپ ەسكە الادى ءسانيا بيجانقىزى.
ءالى ەسىندە, 2002 جىلدىڭ 9 ءساۋىرى. جايىقتان مۇز كەتىپ, سەڭ ءجۇرىپ وتكەن. سۋ دەڭگەيى كوتەرىلىپ, ەندى-ەندى تاسىعالى جاتقان كەزى. مۇنداي كەزدە قاۋىپسىز پاروم ازىرگە تۇسپەيدى. جولاۋشىلار قالتىلداعان قايىقپەن عانا قاتىنايدى. اۋداندىق پوشتا ءبولىمى تايپاق اۋىلىندا بولعاندىقتان, ءسانيا امالسىز جولعا شىقتى. ويتكەنى اۋىلدا گازەت-جۋرنالىن كۇتىپ وتىرعان وقىرماندار بار. ءتۇرلى تولەماقى الاتىندار دا از ەمەس.
– قالتىلداعان قاڭىلتىر قايىق ەكەن. وزەننەن وتپەك بولعان ادام سانى دا كوبەيىپ كەتكەن سياقتى. ءبارىمىز وتىرىپ الدىق. مەنىڭ قولىمدا ەكى قاپشىق: بىرىندە – گازەت-جۋرنال, ەكىنشىسىندە – اقشا. جايىقتىڭ جايىلعان ايدىنىنىڭ ورتا شاماسىنان اسا بەرگەندە سۋ قۇيىلا باستادى. اللالاپ كەلەمىز. ارامىزدا جاس بالالى كەلىنشەك تە بار ەكەن. جاعاعا 5-6 مەتر قالعاندا قايىعىمىز ءبىر جاعىنا جانتايىپ, سۋعا باتتى دا كەتتى. سۋعا كۇمپ ەتىپ, قايتا شىققانىمدا بايقادىم, قولىمداعى قاپشىقتى تاستاماپپىن. ەكى الاقانىم قارىسىپ قالعان ەكەن, – دەپ ەسكە الادى ءسانيا اپاي.
ابىروي بولعاندا قايىقتاعى جولاۋشىلاردىڭ اراسىندا الماتىدان كەلە جاتقان ستۋدەنت جىگىت بار ەكەن. جانۇشىرىپ ءجۇزىپ ءجۇرىپ, جولاۋشىلاردىڭ ءبارىن سول قۇتقارعان. جاعادا تۇرعان بازارشولان مەن سارىتوعايدىڭ كولىك يەلەرى, جولاۋشىلار دا ارقان تاستاپ, اعاش بۇتاقتارىن سوزىپ, سۋعا كەتكەندەردى شىعارىپ العان.
– ۇيگە كەلگەننەن كەيىن قاپشىقتاعى گازەتتەردى پەشكە جايىپ كەپتىردىم. ول كەزدە اۋىلعا كوگىلدىر وتىن كەلمەگەن كەزى. باسىلىمدار تۇگەل سۋ بولىپ قالعان ەكەن. كەيبىرى وقۋعا كەلمەدى, – دەيدى ءسانيا ايتماعامبەتوۆا.
ايتا كەتەيىك, وزەندە ءالى كۇنگە كوپىر جوق. ياعني جوعارىداعىداي قاۋىپ-قاتەر جىل سايىن قايتالانادى دەگەن ءسوز.
دەگەنمەن وسىنداي قيىندىقتارعا قاراماستان ءسانيا اپاي 40 جىلعا جۋىق پوشتاشى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. ەكى مىڭداي عانا تۇرعىنى بار شاعىن وكرۋگتە گازەت-جۋرنالعا جازىلۋشىلار سانى دا اجەپتاۋىر.
– ءدال قازىر ءبىزدىڭ اۋىلعا 47 دانا «Egemen Qazaqstan», 66 دانا «ورال ءوڭىرى», 160 دانا «جايىق تاڭى» گازەتى كەلەدى. بارلىق باسىلىمداردى قوسقاندا بازارشولاندىقتار 412 گازەت-جۋرنال الدىرىپ وقيدى. بۇل – اقجايىق اۋدىنانداعى جوعارى كورسەتكىشتىڭ ءبىرى. اۋىلدا 15-17 مىڭ تەڭگەنىڭ باسىلىمدارىنا جىل سايىن جازىلاتىن وتباسىلار بار, – دەيدى ارداگەر پوشتاشى.
مىسالى, جالەل سامارقانوۆ, باقشولپان قادىرحانوۆا, قاناپيا تاسپاي سىندى وقىرماندار جىل سايىن قوماقتى قارجىعا گازەت-جۋرنال جازدىرىپ الىپ وقيتىن تۇراقتى وقىرماندار ەكەن.
بۇگىندە اۋىلعا اپتانىڭ ءۇش كۇنىندە اۋداننان پوشتا جەتكىزىلەدى. اپتاسىنا ەكى كۇن ءسانيا بيجانقىزىنىڭ ءوزى تايپاققا قاتىناپ تۇرادى. سوندا كۇندەلىكتى حات-حابار مەن مەرزىمدى باسىلىمدار كىدىرىسسىز كەلىپ جاتىر دەگەن ءسوز.
– بۇگىندە پوشتا بايلانىسى ابدەن جولعا قويىلدى عوي. قازىر جالپاق الەمنىڭ ءوزى ءبىر ۇلكەن ەلدى مەكەن بولىپ قالدى. الاقانداي اۋىلدا وتىرىپ, الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن وزىنە قاجەتتى تاۋاردى ساتىپ الۋشىلار بىزدە دە بار. سالەم-ساۋقات الماسۋ دەگەن بۇرىنعىدان دا كوبەيىپ كەتتى, – دەيدى ءسانيا ايتماعامبەتوۆا.
باتىس قازاقستان وبلىسى
