بەرەشەككە بەلشەدەن باتقاندار تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى اۋىر. سەبەبى قاراجات تاپشىلىعىنان قىسىم كورگەن تۇلعالاردىڭ ءوز-وزىنە قول جۇمساعاندارى تۋرالى جايسىز حابارلاردى بۇعان دەيىن دە كوپ ەستىگەنبىز. ارينە, قارىزدى قايتارماعان جاقسىلىققا اپارمايدى. ادامدى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالار ساتتە جينالعان جۇرتقا قاراتا قويىلاتىن جالعىز سۇراق تا «بەرەم دەپ ءجۇرىپ بەرە الماي كەتكەن قارىزى بار مە ەدى؟» دەپ قويىلاتىنىن ءجيى ەستيمىز.
جاھاندى جايلاعان پاندەميا كەسىرىنەن ەندى قايتىپ ەڭسە تىكتەمەستەي تۇرالاپ قالعان كاسىپكەرلەر دە بار. بانكتەردەن قارىزدانىپ-قاۋعالانىپ الىنعان قاراجاتتىڭ پايىزى, قايتارىمى جوعالعان جوق. سان سوعىپ قالىپ, ساندالىپ جۇرگەن سانداعان كاسىپكەر ەندى قارىزىن قايتىپ وتەيدى؟ وتەي الماعان سوڭ تەلەفونى كۇنى-ءتۇنى جەكە سوت ورىنداۋشىلارى مەن كوللەكتورلاردىڭ ۇزىن قۇرىعىنا اينالادى.
مۇنى ءبىز مىسال رەتىندە ايتىپ وتىرمىز. الايدا وسى ماسەلەگە قاتىستى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا كەلىپ تۇسەتىن ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرى دە جيىلەپ كەتكەن سەكىلدى. وسىعان بايلانىستى پروكۋراتۋرا ورگاندارى جۋىردا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ قىزمەتىنە تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, كوللەكتورلاردىڭ قىزمەتىنە تالداۋ جاسادى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تەكسەرۋ جانە تالداۋ ناتيجەلەرى بويىنشا كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەر جەكە سوت ورىنداۋشىلارىمەن بىرلەسىپ بورىشتاردى زاڭسىز ءوندىرىپ الۋ سحەماسىن قولدانعانىن انىقتاپ وتىر. ياعني كوللەكتورلار وزدەرىنىڭ ۇلەستەس تۇلعالارىنا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ليتسەنزياسىن الىپ وتىرعان. وسىلايشا كوللەكتورلار بەرەشەكتى ءوندىرىپ الۋ ءۇشىن جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ اقپاراتتىق بازاسىنا (اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارىنىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسىنە) جانە شەكتەۋسىز قۇقىقتىق تەتىكتەرگە (م ۇلىككە تىيىم سالۋ جانە ساتۋ, شىعۋعا شەكتەۋ قويۋ, بانكتىك شوتتارعا قول جەتكىزۋ جانە باسقالارى) قول جەتكىزگەن كورىنەدى.
بۇل – زاڭسىز ارەكەت. نەگە؟ سەبەبى سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ بازاسى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيە سانالادى. وندا جەكە سوت ورىنداۋشىلارى بارلىق اتقارۋشىلىق ارەكەتتەردى جاسايدى. تاراپتاردىڭ جەكە دەرەكتەرى جيناقتالعان بۇل اقپاراتتىق بازاعا بوگدە ادامداردىڭ كىرۋىنە تىيىم سالىنعان.
الماتى قالاسىندا «وزدەرىنىڭ» جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ەتسق كىلتتەرىن پايدالانا وتىرىپ, كوللەكتورلار سوت ورىنداۋشىلار بازاسىنا 200 مىڭنان استام رەت كىرىپ, بورىشكەرلەر تۋرالى مالىمەت جيناپتى. مۇنداي ادىستەردى الماتى قالاسىنىڭ 35 كوللەكتورلىق اگەنتتىگى قولدانعانى بەلگىلى بولدى. جەكە سوت ورىنداۋشىلارى ءوز قۇزىرەتىن پايدالانا وتىرىپ اي سايىن 250-300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سىياقى الىپ وتىرىپتى.
وسىلايشا تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا باس پروكۋراتۋرانىڭ ۇسىنىسىمەن رەسپۋبليكالىق جەكە سوت ورىنداۋشىلارى پالاتاسىنان 18 سوت ورىنداۋشىسى شىعارىلدى. سونىڭ ىشىندە 2 جەكە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ليتسەنزياسى كۇشىن جويىپ, ال 1 ليتسەنزيا توقتاتىلدى. قالعاندارىمەن جۇمىس ءالى دە جالعاسۋدا. جۇيەلىك اكىمشى ولاردىڭ الداعى ۋاقىتتا اقپاراتتىق بازاعا كىرمەۋلەرى ءۇشىن بۇعاتتادى.
