ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2020

جول بويى نەگە «جالاڭاش»؟ (حالىقارالىق ءاۆتودالىز بويىنا جاسىل جەلەك وتىرعىزۋ قاجەت)

183 رەت كورسەتىلدى

ەلدى مەكەندەرگە اعاش وتىرعىزۋ مەن كوگالداندىرۋ ءىسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا تاعى دا كورىنىس تاپتى. وتكەن تامىز ايىندا شالعايداعى ىرعىز اۋدانىنا جاساعان ءىسساپارىمىز كە­زىندە اعا بۋىن وكىلدەرى قۋانىش­باي كەنجەباەۆ، الىبەك سارين، نۇر­قاسىم سارسەنباي ۇلى جانە مىر­زالى وتەمۇراتوۆ پەن ارىستانعالي ومىربەكوۆتەر بىزگە بۇل ماسەلە جو­­نىندە شەشىمىن تاپپاي جۇرگەن بىر­قاتار ماسەلەنى العا تارتىپ ەدى. پرەزيدەنت جولداۋىندا قو­يىلعان مىندەتتەر ەل جاناشىرلارى تىلەگىمەن تىعىز ۇندەستىك تاپقان سوڭ ونى گازەت وقىرماندارىنىڭ نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون كوردىك.

بۇعان قاتىستى ەڭ الدىمەن ايتارىمىز، ىرعىز – ەلىمىزدىڭ شالعاي­دا، جارتىلاي شولەيتتى ايماقتا ور­نالاسقان اۋداندارىنىڭ ءبىرى. مۇن­داي جاعدايدا وڭىردە جاسىل جەلەك جايقالتۋ ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. بۇل جونىندە قولعا الىنعان جۇمىستار دا بار. ايتسە دە 42 مىڭ شارشى شاقىرىمعا جۋىق ۇلكەن اۋماقتى الىپ جاتقان ىرعىز ءوڭىرى ءۇشىن بۇل جەتكىلىكسىز ەكەنى دە ايقىن كورىنەدى.

«باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتوكولىك ءدالىزىنىڭ بو­­يىندا ورنالاسقان اۋداندا «نۇر­لى جول» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە «ورتالىق – باتىس» ماگيسترالىن جاساقتاۋ قولعا الىنباق. مۇنىڭ ءوزى جاڭا مۇمكىندىكتەردىڭ تۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزبەك. ءدال قازىرگى كۇ­نى اتالعان كۇرە جولدىڭ بويىندا جا­سىل بەلدەۋدىڭ ءىزى دە جوق. ونىڭ قوس قاپتالى جالاڭاش تۇرعانى جو­عارىدا اتى-جوندەرى اتالعان اۋدان اقساقالدارىنىڭ قابىرعاسىنا قارا تاستاي باتادى.

– كوڭىلسىز كورىنىسكە وزگەرىس ەن­گى­زۋگە بولادى. ايتسە دە اۋداندا اعاش ەگۋمەن اينالىساتىن ار­نا­يى كا­سىپورىننىڭ جوقتىعى بۇعان اجەپ­تاۋىر قولبايلاۋ تۋعىزىپ وتىر. وڭىر­دەگى ورمان القاپتارى «قارا­­بۇتاق» ورمان شارۋاشىلىعى مەم­لەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ قۇزىرىندا. اتالعان اۋماقتار اۋداننىڭ ىرعىز، اقشي، جايساڭباي، امانكول جانە جاناسبي اۋىلدارىن قامتيدى. وكى­نىشكە قاراي، اتالعان مەكەمەنىڭ تىم شالعايلىعى ءتيىمدى جۇمىستار جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەي وتىر. سوندىقتان ءبىز ىرعىز
اۋدانىندا دەر­بەس ورمان شارۋاشى­لىعى كاسىپ­ورنىن قۇرۋ قاجەت دەپ ەسەپ­تەيمىز، – دەيدى ولار.

ءىسساپار بارىسىندا تاعى ءبىر كو­زىمىز جەتكەن جايت، ەلدى مەكەندەردى كوگالداندىرۋ مەن اعاش وتىرعىزۋ ءىسى جانە ونى كۇتىپ، باپتاۋ جۇمىستارى تۇرعىندار مەن كاسىپورىن ۇجىم­دارىنىڭ ءوز كۇشتەرىمەن اتقارىلىپ كەلە جاتقانى. ال اۋىلدان تىس جەرلەردە، سونىڭ ىشىندە حالىقارا­لىق اۆتوجول بويىندا ەگىلگەن اعاشتى كور­مەيسىز. جۇزدەگەن شاقىرىم جول بويى تۇتاستاي جالاڭاش.

ەل اعالارىنىڭ ايتۋىنشا، جەر­گىلىكتى تۇرعىندار ءوز ۇيلەرىنىڭ ما­ڭىنا تال-تەرەكتەر وتىرعىزۋ ءىسىن جال­عاستىرا بەرەدى. دەگەنمەن جەر­گىلىكتى كليماتتىڭ ەرەكشەلىگى مەن اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزۋ تاسىل­دەرىن جەتىك بىلەتىن ارنايى مامان­داردىڭ قاجەتتىلىگى ايقىن.

– ولار ەگىلگەن تالدىڭ تامىر جا­­يىپ جەرسىنىپ كەتۋى ءۇشىن اگرو­تەح­ني­كا­لىق شارالاردى دا دۇرىس جۇر­گىزە الار ەدى. بۇل ءىستى وسىنداي ارنايى ماماندار مەن تەحنيكالاردىڭ كو­مەگىنسىز ويداعىداي جۇرگىزۋ مۇم­كىن ەمەس. دەربەس ورمان شارۋا­شى­­لى­عىن قۇرۋدىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىن­دا. ءارى بۇل قادام توعىز جول­­دىڭ تو­را­بىندا تۇرعان ىرعىز سە­كىل­دى قاس­تەرلى توپىراقتىڭ ودان ءارى ءوسىپ-وركەندەۋىنە جول اشار ەدى. وسى ۇسى­نىس-تىلەگىمىز باس باسى­لىم بەتىنەن كورىنىس تابۋىن قالايمىز، – دەپ تۇيىندەدى ويلارىن اۋىل اقسا­قالدارى. بۇل تۇتاس اۋىل-ايماق پەن كۇرە جولدىڭ بويىنا جاسىل جەلەك جاي­قالتۋ نيەتىنەن تۋىنداعان ورىندى تالاپ-تىلەك.

 

تەمىر قۇسايىن،

«Egemen Qazaqstan»

 

اقتوبە وبلىسى،

ىرعىز اۋدانى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار