مۇنان بولەك, جىل سوڭىنا دەيىن وسى باعدارلاما اياسىندا 1800 ادامدى قامتيتىن جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ كوزدەلىپ, بۇعان جالپى قۇنى 90 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 9 جوبا ەنگىزىلەدى. يندۋستريالاندىرۋ جوبالارى بويىنشا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى قورىتىندىلاۋ تۇرىندە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى تۇراقتى نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى. وسى ماقساتقا 1,4 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىندى. ال «2020-2025 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ» باعدارلاماسى بويىنشا جاقىندا جۇزەگە اساتىن بىرنەشە ءىرى جوبا بار. اتاپ ايتقاندا, كەربۇلاق اۋدانىندا «Alacem» زاۋىتى ىسكە قوسىلماق. بۇل ءوندىرىستىڭ قۋاتى جىلىنا 1,2 ملن تونناعا دەيىن تسەمەنت وندىرۋگە جەتەدى. جالپى قۇنى 47 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا جۇمسالعان زاۋىت 400 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىماق. ال پانفيلوۆ اۋدانىنداعى «SSA Feed Mills سەرىكتەستىگى ىسكە قوساتىن زاۋىت قۇراما جەم دايىنداماق. قازىرگە دەيىن 5 800 ملن تەڭگە قارجى قۇيىلىپ, 87 ادامدى تۇراقتى جۇمىسقا قابىلداعان ءوندىرىستىڭ قۋاتى جىلىنا 60 مىڭ تونناعا دەيىن دايىن مال ازىعىن شىعارۋعا قاۋقارلى. سونداي-اق «OTAN GreenFood» جشس ۇيعىر اۋدانىنداعى قۇس فابريكاسىنا ينۆەستيتسيا سالىپ, ءوندىرىستى قايتا اياعىنان تۇرعىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. جوبا ىسكە قوسىلعاندا 500 ادامعا جۇمىس بەرمەك. قازىر بۇل ىسكە 10 496,5 ملن تەڭگە قارجى سالىنعان.
بۇل باعىت بويىنشا تالدىقورعان قالاسىندا جىلىنا 82 مىڭ تونناعا دەيىن وسىمدىك مايىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ ەكىنشى كەزەڭى دە ىسكە قوسىلماق. بۇعان 8 ملرد 600 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان, قوسىمشا 110 ادام جۇمىسپەن قامتىلماق. نەگىزىندە, تالدىقورعانداعى زاۋىتتىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن 4,4 ملرد تەڭگە جۇمسالعان بولاتىن. قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان زاۋىتتا 50 ادام ءوز ناپاقاسىن تاۋىپ ءجۇر. ءوندىرىس ىستىقتاي سىعىمداۋ تاسىلىمەن وسىمدىك مايىن شىعارادى. تاۋلىگىنە 500 توننا راپس جانە 400 توننا كۇنباعىس وڭدەيدى, سونىڭ ناتيجەسىندە وسىمدىك مايى مەن جوم وندىرىلەدى. ءوندىرىس شيكىزاتپەن 100 پايىز قامتىلعان. دايىن ءونىم جەرگىلىكتى نارىققا شىعارىلۋدا. قىتايعا ەكسپورتتاۋ ماسەلەسى دە شەشىمىن تاپقان كورىنەدى.
جالپى, ەلىمىزدە جاڭا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى باستاۋ العان جىلدار ارالىعىندا جەمىستى ناتيجەگە قول جەتكىزگەن ايماقتاردىڭ كوش باسىندا الماتى وبلىسى تۇر دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. ماسەلەن, 2010 جىل مەن 2019 جىل ارالىعىندا جەتىسۋدا جالپى قۇنى 344,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 64 نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۇل دەگەنىڭىز 10 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعانىن بىلدىرەدى. ال ىسكە قوسىلعان ءوندىرىس ورىندارىندا 307,6 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى دايىندالعان. ناقتى تاۋاردىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ۇلەسى 9,1 پايىزدى قۇرايدى.
ايتپاقشى, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە قوسىلعان ءوندىرىستىڭ ءبىرى – 2014 جىلى ىرگەسى بەكىگەن «Kelun-Kazpharm» فارماتسەۆتيكا زاۋىتى بولاتىن. ءوندىرىس قاراساي اۋدانىنداعى ەلتاي اۋىلىندا ورنالاسقان. جوباعا 7,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنعان. قازىر «Kelun-Kazpharm» فارماتسەۆتيكالىق زاۋىتى ءوز ءوندىرىسىن ەكى باعىتتا دامىتىپ وتىر. بۇل زاۋىت دۇنيە جۇزىندەگى مەديتسينالىق پرەپاراتتار ءوندىرىسىنىڭ ساپاسىن قاداعالايتىن GMP تالابىنا تولىقتاي ساي كەلەتىن قازاقستانداعى العاشقى كاسىپورىننىڭ ءبىرى.
جالپى, ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ يگى اسەرى ءتيىپ وتىرعانىن ماقتانىشپەن ايتۋ كەرەك. اسىرەسە ايماقتىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋعا باعدارلامانىڭ سەپتىگى مولىنان تيگەنى انىق. ماسەلەن, بيىلعى 6 ايدا عانا الماتى وبلىسىندا قارجىلاي قۇنى 89,3 ملرد تەڭگە بولاتىن ازىق-ت ۇلىك ءونىمى ءوندىرىلىپتى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىممەن سالىستىرعاندا 114,2 پايىزعا ارتىق. ال جالپى, ونەركاسىپتەگى وڭدەۋ سەكتورىنداعى ۇلەس 86,6 پايىزعا جەتىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا ۇزدىك كورسەتكىشكە قول جەتتى. ياعني بۇل تۇتاس قازاقستان اۋماعىندا شىعارىلعان ازىق-تۇلىكتىڭ 40 پايىزدان استامى جەتىسۋدا دايىندالعان دەگەن ءسوز. ال ءوڭىردىڭ ونەركاسىپ سالاسىندا مىڭنان استام كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. وندا 70 مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەكسپورتقا ءونىم جونەلتۋگە دە كەڭىنەن جول اشىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ەت وڭدەيتىن «يمپەريا فۋد» كاسىپورنى قىتاي, يران ەلىنە دايىن ءونىم جونەلتسە, «ازيااگروفۋد» سەرىكتەستىگى قىرعىزستان مەن وزبەكستاندى ساپالى ۇنمەن قامتۋدا. ال جاركەنت كراحمال-سىرنە زاۋىتىنىڭ دايىن ونىمىنە قىتاي, قىرعىزستان, وزبەكستان, تاجىكستان, رەسەي ەلىنىڭ نارىعى تاۋەلدى بولا باستادى. كونديتەرلىك ءونىم شىعاراتىن «حاملە كومپاني لتد» سەرىكتەستىگى دە قىرعىزستان, رەسەي, وزبەكستان تۇتىنۋشىلارىنا دايىن ءونىم ەكسپورتتاپ وتىر. ياعني, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ جەتىسۋداعى جەمىستى ناتيجەسى دەگەندە وسى مىسالدارعا جۇگىنگەن ءجون.
وسى تۇستا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ناتيجەلى بولۋى ايماقتىڭ ەكونوميكاسىن وركەندەتىپ قانا قويماي, شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىرعانىن ايتۋىمىز كەرەك. بۇل تۇرعىدان العاندا دا الماتى وبلىسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى جوعارى دەڭگەيدە. قازىر وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق پورتفەلىندە 2029 جىلعا دەيىن جۇزەگە اساتىن 469 جوبا بار ەكەن. ناتيجەسىندە 4,9 ترلن تەڭگە شاماسىنداعى قارجى قازاقستان نارىعىن دامىتۋعا باعىتتالىپ, جەرگىلىكتى ءوندىرىستىڭ كەڭەيۋىنە ىقپال ەتەتىنى ايان. قازىردىڭ وزىندە قازاقستانعا قارجى سالعان 19 ترانسۇلتتىق كومپانيانىڭ 9-ى جەتىسۋ تورىندە جۇمىس ىستەپ جاتىر.
الماتى وبلىسى
