رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردىڭ ءتۇسۋىن جوسپارلاۋ مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتى جانە بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن قالىپتاستىرۋ كوزى بولىپ تابىلادى. دەمەك, يمپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قحر ءوزارا ساۋداسىنداعى الشاقتىقتاردى قىسقارتۋعا باعىتتالعان.
اعىمداعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى 1698 تاۋار پوزيتسيالارى بويىنشا تاۋەكەلدىڭ قۇندىق بەيىندەرىن وزەكتەندىردى, ولاردى وزەكتەندىرۋ كەزىندە اقپارات الماسۋ شەڭبەرىندە قحر كەدەن ورگاندارىنان الىناتىن اقپارات پايدالانىلدى. بۇل ويىنشىقتار, كيىم, تۇرمىستىق تاۋارلار, اۆتو بولشەكتەر, پلاستيكتەن جاسالعان بۇيىمدار, ماتالار, كەڭسە تاۋارلارى جانە ت.ب. سياقتى تاۋارلارعا قاتىستى بولدى, ال ءوسىم 2-دەن 5 ەسەگە دەيىن بولدى.
مىسالى, ماتاداعى تاۋەكەلدىڭ قۇندىق ينديكاتورلارى 2 ەسەگە, ويىنشىقتار – 4 ەسەگە, كيىم-كەشەك – 2 ەسەگە, كەڭسە تاۋارلارى – 2,5 ەسەگە, بەينە ويىندارعا ارنالعان جابدىقتار 5 ەسەگە ۇلعايدى.
تاۋارلاردى كەدەندىك باعالاۋدىڭ قولدانىستاعى پراكتيكاسى جوسىقسىز يمپورتتاۋشىلارعا جالعان قۇجاتتاردى ۇسىنۋ ارقىلى تومەندەتىلگەن كەدەندىك قۇندى دەكلاراتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. وسىعان بايلانىستى, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى يمپورتتاۋشىلار مالىمدەگەن تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن دۇرىس باقىلاۋى قاجەت.
مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن باقىلاۋ ءۇشىن پايدالاناتىن قۇرالداردىڭ ءبىرى تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى. كەدەندىك قۇن بويىنشا تاۋەكەل بەيىندەرى (تاۋەكەلدىڭ قۇندىق ينديكاتورلارى) تاۋاردىڭ كەدەندىك قۇنىن تومەندەتۋ مۇمكىندىگىن كورسەتەتىن وزىندىك ءبىر كورسەتكىش. تاۋەكەل بەيىندەرىن وزەكتەندىرۋ كەزىندە ەاەو اۋماعىنا يمپورت كەزىندە تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنى دەڭگەيلەرىنىڭ اعىمداعى وزگەرىستەرى, نارىق كونيۋنكتۋراسى, بيرجالىق باعا بەلگىلەنىمدەرى, شيكىزات قۇنى جانە ت.ب. ەسكەرىلەدى.
قحر كەدەن ورگاندارىنىڭ قحر-دان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەكسپورتتالاتىن تاۋارلاردىڭ قۇنى تۋرالى اقپاراتتى جەدەل ۇسىنۋى سالىق سالىناتىن بازانى ازايتۋ ماقساتىندا ونى قازاقستاندا دەكلاراتسيالاۋ كەزىندە تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن تومەندەتكەن سەق جوسىقسىز قاتىسۋشىلاردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى. دەگەنمەن, 2020 جىلدىڭ 8 ايىندا يمپورت كەزىندە تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسيالاردىڭ 74%-ى اكەلىنەتىن تاۋارلارمەن مامىلە قۇنى بويىنشا ءادىس قولدانىلا وتىرىپ (1-ءادىس), ياعني تاۋارلاردىڭ مالىمدەلگەن كەدەندىك قۇنى بويىنشا شىعارىلدى.
سىبايلاس جەمقورلىق فاكتورىن بولدىرماۋ ماقساتىندا استانا-1 اقپاراتتىق جۇيەسىندە اۆتوماتتى تۇردە مىنالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن فۋنكتسيونال ىسكە اسىرىلعانىن اتاپ وتەمىز: ءبىرىنشى, كەدەندىك قۇندى تۇزەتۋ قاجەت بولعان جاعدايدا استانا-1 اج-باعالىق اقپاراتتى ىزدەۋ; ەكىنشى, قامتاماسىز ەتۋ سوماسىنىڭ مولشەرىن ەسەپتەۋ.
باعالىق اقپاراتتى ىزدەۋ ەاەو كەدەن زاڭناماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى: ىزدەۋ ەاەو مۇشە مەملەكەتتەردە شىعارىلعان تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسيالاردىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەلەرىنىڭ دەرەكتەر بازاسىن پايدالانا وتىرىپ, تاۋاردىڭ كودى, شىعارىلعان ەلى, ۋاقىتشا اۋقىمى مەن كوممەرتسيالىق دەڭگەيى ەسكەرىلە وتىرىپ, 1-ءادىستى قولدانا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى.
بۇدان باسقا, سەق قاتىسۋشىلاردى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى اي سايىن جانە تاۋەكەلدىڭ قۇندىق ينديكاتورلارىن وزەكتەندىرۋگە قاراي http://kgd.gov.kz/ru/content/cenovaya-informaciya-1رەسمي سايتىنا ورنالاستىرادى جانە بۇل دەرەكتەردى كەدەندىك باعالاۋ كەزىندە سەق قاتىسۋشىلارى پايدالانا الادى.
بۇگىندە اتالعان كوميتەت جانە «اتامەكەن» ۇكپ وكىلدەرىنەن وسى جىلعى 14-18 قىركۇيەك ارالىعىندا تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن اكىمشىلەندىرۋدىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن, اتاپ ايتقاندا: كەدەندىك قۇن بويىنشا تاۋەكەل بەيىندەرىن قالىپتاستىرۋ جانە وزەكتەندىرۋ تەتىگى بويىنشا, اكەلىنەتىن تاۋارلار بويىنشا باعا اقپاراتىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبى بويىنشا, سەق قاتىسۋشىلارى مەن اۋماقتىق مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى ءۇشىن تۇسىندىرمەلەر دايىنداۋ بويىنشا, سونداي-اق تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن دەكلاراتسيالاۋعا بايلانىستى وزگە دە ماسەلەلەردى قاراۋ ءۇشىن جۇمىس توبى قۇرىلعان.
مكك مەن ۇكپ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى قوسىمشا حابارلاناتىن بولادى.
