قازىرگى تاڭدا اۋداندا 2,5 مىڭ گەكتار الما باۋى بار. اۋداننىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ كونتسەپتسياسىنا سايكەس تۇلكىباستىڭ برەندىنە اينالعان المانىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى الما باۋ كولەمىن تاعى 760 گەكتارعا ۇلعايتىپ, 3 355 گەكتارعا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. جينالعان ءونىمدى ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋعا بار مۇمكىندىك جاسالعان, سىيىمدىلىعى 900 توننا بولاتىن 6 قويما بار.
«قويمادا ساقتالىپ, سۇرىپتالاتىن المالار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە, اسىرەسە سولتۇستىك وبلىستارعا, رەسەي مەملەكەتىنە جونەلتىلەدى. الما وسىرۋمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتار قاتارى دا ارتقان. سوڭعى جىلدارى اپورت وسىرۋگە كوپ كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. تۇپكى ماقساتىمىز – كەزىندە اتى شىققان تۇلكىباستىڭ الماسى, ونىڭ ىشىندە اپورتتى قايتادان اۋداننىڭ برەندىنە اينالدىرۋ. سول باعىتتا جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر», دەيدى اۋداندىق اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى ابىلاي تولەپبەرگەنوۆ.
الما وسىرۋگە دەن قويعان شارۋاشىلىقتىڭ ءبىرى «كەنتاۋ» جشس 2013 جىلدان بەرى قارقىندى الما باۋىن وسىرۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. شارۋاشىلىقتاعى 231 گەكتار بولاتىن الما باۋدىڭ 188 گەكتارى قارقىندى باۋ. مۇندا «رويال گالا», «فۋدجي», «گولدەن دەليشەس», «ستار كريمسون», «لەگالينا», «ايدارەت» سىندى المانىڭ 12 ءتۇرى وسىرىلەدى. سەرىكتەستىك ماۋسىمدى جۇمىسپەن 100-120 ادامدى, ال تۇراقتى جۇمىسپەن 40 ادامدى قامتىپ وتىر. جۇمىسشىلارعا باۋدىڭ ماڭىنان بارلىق جاعداي جاسالعان ارنايى جاتاقحانا قاراستىرىلعان. الما كوشەتتەرىن سوناۋ يتاليا, پولشا, تۇركيا سىندى مەملەكەتتەردەن الاتىن سەرىكتەستىك الداعى ۋاقىتتا ءونىم كولەمىن 2,5 مىڭ توننادان اسىرۋدى كوزدەپ وتىر.
«قازىرگى تاڭدا, جازدىق الما «گالانى» جيناپ بولدىق. ءارى قاراي, كۇزدىك, قىستىق المالاردى جيناۋعا كىرىستىك. قويمامىزدىڭ سىيىمدىلىعى – 2050 توننا. «Maf roda» فرانتسۋز كومپانياسىنىڭ سۇرىپتاۋ تەحنولوگياسىمەن جۇمىس ىستەۋدەمىز. نەگىزگى الما ونىمدەرىن ازىرگە قازاقستان وڭىرلەرىنە ساتىپ جاتىرمىز. كەلەشەكتە شەتەلدەرگە شىعۋعا نيەتتىمىز. بىزگە يتاليا, تۇركيا, پولشادان اگرونومدار, كەڭەسشىلەر كەلىپ تاجىريبە الماسۋدا. ءوزىمىزدىڭ ارنايى وقۋ ورتالىعىمىز بار. ول جەردە جەرگىلىكتى ازاماتتاردى وقىتىپ, ۇيرەتەمىز», دەيدى كەنتاۋ جشس وندىرىستىك ديرەكتورى باقىت قۇرمانبەكوۆ.
ال شاقپاق اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى «كوكتال» شارۋا قوجالىعىنىڭ 230 گەكتار الما باۋىنىڭ 30 گەكتارى – قارقىندى باۋ. المانىڭ 14 ءتۇرى وسەتىن قوجالىقتا ناۋقان كەزىندە 160 ادام جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق 30 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. بۇگىنگى تاڭدا شارۋا قوجالىعى 600 توننادان استام كۇزدىك المانى جيناپ ۇلگەرگەن. ءبىز مىسال كەلتىرگەن قوس شارۋاشىلىق اپورتتان العاشقى ءونىم جيناي باستادى. ءيا, 2015-2016 جىلدارى اۋداندا 41 شارۋا قوجالىعى المانىڭ اپورت سورتىن قايتا جاڭعىرتىپ, ءوسىرۋدى قولعا العان بولاتىن. جالپى, اۋدانداعى اپورتتى باۋدىڭ اۋماعى – 1210 گەكتار. اۋداندا, سونداي-اق جەمىس-جيدەكتى قايتا وڭدەۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ كەلەدى. مىسالى, «پەسنيا لەتو» جشس, «نار-ساپا» جشس ونىمدەردى تەرەڭ وڭدەپ, ءتۇرلى توساپتار, شىرىندار مەن سۋسىندار كۇيىندە تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنۋدا. ال «ميچۋرين شاراپ زاۋىتى» المادان شاراپ دايىنداۋدا. وسىلايشا اۋداندا قالدىقسىز تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەۋ دە ءتيىمدى جولعا قويىلعان.
اۋداندا ءبىر القاپتان 2-3 ءونىم الۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان شارۋاشىلىقتار كوپ. ناتيجە دە ايتارلىقتاي. جالپى, اۋدان اۋماعىندا 155 شارۋا قوجالىعى كوكتەمدە 266 گەكتار جەرگە ءبىرىنشى ءونىم رەتىندە كوكونىس, بۇرشاق داقىلدارىن جانە كارتوپ ەگىپ, 610,2 توننا ءونىم العان. ءبىر عانا مىسال, «ەرسارى» شارۋا قوجالىعى ءبىرىنشى ءونىم رەتىندە ەرتە كوكتەمدە 2 گەكتار سارىمساق, 3 گەكتار كارتوپ ەگىپ ماۋسىم ايىنىڭ ورتا تۇسىندا جيناپ العان. سودان سوڭ, 5 گەكتار جەردى قايتا وڭدەپ, 2 گەكتارىنا قيار, 3 گەكتارىنا اق جەلكەن ەگىپ, قازىرگى تاڭدا ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورۋدە. ءبىرىنشى ەگىن سارىمساقتان 20 توننا, ال كارتوپتان 75 توننا ءونىم الىپ, سارىمساقتىڭ كيلوسىن 550 تەڭگەدەن, كارتوپتى 110 تەڭگەدەن ساۋدالاعان. ال ەكىنشى ءونىم قياردان 40-50 تونناداي جيناپ, ەگىس القابىنان 100-110 تەڭگەدەن, اق جەلكەننىڭ ءبىر بۋماسىن 100 تەڭگەدەن وتكىزگەن. بۇگىندە قوجالىق 15 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, مول ءونىم جيناۋدا باۋ-باقشا, ەگىستىك القاپتاردى سۋارۋ, سۋدى ءتيىمدى ءارى ىسىراپسىز پايدالانۋ ماسەلەسى دە ماڭىزدى. بۇل ورايدا اۋدان اكىمى نۇرلان بايعۇتوۆ تامشىلاتىپ, جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ سىندى جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. دەگەنمەن اعىن سۋمەن قامتۋ دا ماڭىزىن جوعالتقان جوق. اۋداندا كوپ جىلدان بەرى قوردالانعان اعىندى سۋ ماسەلەسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشىمىن تابۋدا. 2022 جىلعا دەيىن اۋدان اۋماعىنداعى 13 سۋ نىسانىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 7 015 گەكتار سۋارمالى جەر قايتا اينالىمعا قوسىلادى. ال بيىل 13 سۋ نىسانىنىڭ 7-ەۋىندە تەمىر بەتونمەن قاپتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جالپى ۇزىندىعى 69,1 شاقىرىم بولاتىن «ق ۇلىي», «تانتا», «قىزىل», «بوز», «ۇزىن», «بەسقاسقا», «بالا قۇلان» ماگيسترالدى كانالدارى 5064 گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەردى اعىندى سۋمەن قامتىماق. قازىرگى تاڭدا جالپى ۇزىندىعى 9 800 مەتر «بوز» كانالىنا 309 ملن تەڭگە بولىنگەن, جىل سوڭىنا دەيىن تولىق اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تۇركىستان وبلىسى
